ΟΤΑΝ ΤΟ ΞΥΛΟ ΠΟΤΙΣΕΙ ΛΑΔΙ

Κύριε Κυπρίδημε χαίρετε,
Συγχαρητήρια και πολλά ευχαριστώ για τις γνώσεις που διαθέτετε και μοιράζεστε απλόχερα.
Ήθελα να σας ρωτήσω για τον τρόπο που προτείνετε να γίνεται ο καθαρισμός των ξύλινων μερών του όπλου από τα λάδια που έχουν ποτίσει με τα χρόνια και μπορεί να αδυνατίσουν το ξύλο.
Η μέθοδος εξαρτάται από το είδος του τελειώματος; Το όπλο για το οποίο ρωτάω έχει βαφή από βερνίκι και με ενδιαφέρει μία μέθοδος (αν υπάρχει) που καθαρίζει δε δημιουργεί πρόβλημα στο βερνίκι.
Τέλος, θα ήθελα να ήξερα αν μπορεί και το λινέλαιο να μείνει ανέπαφο από μία τέτοια διαδικασία ή το λινέλαιο αποβάλεται μαζί με τα λάδια συντήρησης;

Πολλές ευχαριστίες και πάλι,
Ανδρέας, Πάτρα

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Να αρχίσω με τις κακίες, λόγω πολυχρονης έκθεσης στο φαινόμενο του υπερλιπασμένου και σάπιου κοντακιού. (Τα ορυκτά λάδια σαπίζουν το ξύλο.)

Αν, κατά τη διάρκεια της κατασκευής, ο κατασκευαστής έριχνε μερικές σταγόνες βερνίκι στις εσωτερικές επιφάνειες του κοντακιού, τότε αυτές θα ήταν αδιαπέραστες στα λάδια. Και όμως, παρόλο που είναι γνωστή εδώ και αιώνες η τάση των κατόχων όπλων να τα υπερλιπαίνουν, ελάχιστοι κατασκευαστές κάνουν αυτό το ανέξοδο για αυτούς εσωτερικό βερνίκωμα στα κοντάκια

Η φωτογραφία στην αρχή του άρθρου δείχνει ένα καινούργιο μέτριας ποιότητας ισπανικό όπλο με ολόκληρες φωτιές. Είναι προφανής η αφινίριστη κατάσταση στα εσωτερικά σημεία του κοντακιού, εκεί που έρχεται σε επαφή με τα λαδωμένα μεταλλικά τμήματα. Τα ακριβά όπλα των δεκάδων χιλιάδων Ευρώ δεν διαφέρουν είναι και αυτά αφινίριστα εσωτερικά!

Ο Γκαφ Τόμας είχε κατηγορήσει τους κατασκευαστές για πνευματική αδράνεια. Θα πάω ένα βήμα παραπέρα και θα τονίσω την απύθμενη τσιγκουνιά τους.

Επί του πρακτέου. Οταν το κοντάκι ποτίσε λάδι, κάτι που χρειάζεται χρόνια να γίνει, το ξύλο χάνει μέρος της αντοχής του και συχνά αποκτά σκούρους λεκέδες, κάποτε μπορεί και να μαυρίσει τελείως.

Ο στόχος εδώ είναι να φύγουν τα λάδια που έχουν εμποτίσει το ξύλο, να σβήσουν οι λεκέδες και οι μαυρίλες, να ενισχυθεί η δομή του ξύλου και να σφραγιστούν οι επιφάνειες για να μην ξανασυμβεί το πρόβλημα.

Το πόσο μακριά θα πάει η δουλειά εξαρτάται από την αξία του όπλου, το κόστος αγοράς και η ευκολία προμήθειας ενός νέου κοντακιού. Σε φτηνά όπλα, όπως πχ ένα μονόκαννο, όπου το καινούργιο κοντάκι είναι μερικές δεκάδες Ευρώ, η δουλειά πραγματικά δεν αξίζει τον κόπο. Σε ένα δίκαννο όπου συνήθως το κοντάκι ή δεν υπάρχει ή κοστίζει εκατοντάδες (ενίοτε χιλιάδες) τότε η δουλειά της απολίπανσης αποκτά νόημα.

Πρώτο βήμα είναι βέβαια η αποσυναρμολόγηση χωρίς να προκληθεί ζημιά στις βίδες, τη βάση και το κοντάκι.

Μετά αρχίζει η απολίπανση με εμβάπτιση σε ασετόν. Το ασετόν είναι ισχυρό διαλυτικό και μοιραία θα χαλάσει το φινίρισμα, είτε αυτό είναι λινέλαιο ή συνθετικό βερνίκι.

Ο πιο καλός τρόπος χρήσης του ασετόν είναι με την τοποθέτηση του κοντακιού, με τη λαβή κάτω, σε ένα βαθύ σκέυος που θα επιτρέπει στο κοντάκι να μείνει αναστραμμένο αλλά θα επιτρέπει και κάλυψη για να μην εξατμιστεί το ασετόν. Αυτή η εμβάπτιση διαρκεί ώρες. Το ασετόν διεισδύει στο ξύλο και διαλύει όποια λάδια βρίσκονται στις ίνες.

Μετά ακολουθεί η επάλειψη του σημείου με μίγμα από σκόνη ταλκ ή Γη Διατόμων με νερό. Το μίγμα έχει την ρευστότηα αλοιφής και λόγω της απορρηφητικότητας του ταλκ τραβά τα τελευταία απομεινάρια λαδιών. Το μίγμα μένει μέχρι να ξεραθεί στην επιφάνεια και τότε αφαιρείται με μια οδοντόβουρτσα.

Τυχόν λεκέδες και μαυρίσματα που δεν έχουν φύγει με την απολίπανση αποχρωματίζονται με χλωρίνη. Η χλωρίνη αρχικά δίνει την εντύπωση ότι το ξύλο έχει ασπρίσει, αλλα αυτό είναι επιφανειακο φαινόμενο και διορθώνεται με λίγη κάσια στο στάδιο του φινιρίσματος του ξύλου.

Τώρα έχουμε ένα ξύλο χωρίς λάδια, αλλά αδυνατισμένο επειδή τα ορυκτά λάδια που το πότισαν αδυνάτισαν τη δομή του. Η ενίσχυση του ξύλου μπορεί να γίνει με λεπτόρευστη εποξική ρητίνη. Τέτοιες διεισδυτικές ρητίνες πωλούνται σε καταστήματα ειδών ναυπηγικής. Ουσιαστικά είναι όμοια υλικά με τις εποξικές κόλλες δύο συστατικών αλλά λεπτόρευστα σε σημείο που να διεισδύουν στο ξύλο αρκετά βαθιά. Η λεπόρευστη ρητινη περνιέται με ένα λεπτό πινέλο στις εσωτερικές επιφάνειες και ποτίζει τις ίνες του ξύλου. Δεν θέλουμε να συσσωρευτεί στην επιφάνεια.

Αφού στεγνώσει η ρητίνη ελέγχεται η εφαρμογή του κοντακιού στα μεταλλικά μέρη. Ισως χρειαστεί τοπική εφαρμογή σε μερικά σημεία που πιάνουν περισσότερη ρητίνη. Τελικά περνιόνται οι εσωτερικές επιφάνειες με σήλερ αραιωμένο με διαλυτικό. Το σήλερ αφήνει μια αδιαπέραστη επιφάνεια και προστατεύει το εσωτερικό του κοντακιού από λάδια και υγρασία. Το πέρασμα με σήλερ μπορεί να γίνει και προληπτικά σε όλα τα κοντάκια, αφού δεν το κάνουν στα εργοστάσια λόγω τσιγκουνιάς.

Είναι ευνόητο ότι μετά από την παραπάνω διαδικασία το κοντάκι θα χρειαστεί φινίρισμα. Ενας έμπειρος τεχνίτης μπορεί να φινίρει τοπικά τα μέρη που επηρεάστηκαν από το ασετόν και να τα κάνει να “δέσουν” με το υπόλοιπο κοντάκι. Οι περισσότεροι ερασιτέχνες δεν έχουν τέτοια εμπειρία και θα είναι πιο εύκολο και γρήγορο το συνολικό φινίρισμα του κοντακιού. Το συνολικό φινίρισμα είναι θέμα που πάει πέρα από την απολίπανση και έχει περιγραφεί σε άλλα άρθρα.