ΓΙΑΤΙ ΚΥΝΗΓΩ ΧΩΡΙΣ ΣΚΥΛΟ

Το Γκράχουντ της Σκανδιναβίας είναι σκύλος που συχνά συνοδεύει τους μοναχικούς κυνηγούς.

Το κλισέ ότι ο κυνηγός είναι ο “άγων τον κύνα” ειναι πολύ παλιό. Υπάρχουν όμως κυνηγοί που επιλέγουν, δεν αναγκάζονται, να κυνηγούν χωρίς σκύλο. Οι λόγοι είναι πολλοί και διαφορετικοί για τον καθένα.

Προσωπικά θα παραθέσω το θέμα με μια….πολιτική χροιά.

Θα έχετε παρατηρήσει ότι στην Ελλάδα η πολιτική ασκείται κάπως κρυπτογραφημένα. Κανένας πολιτικός δεν μιλά σταράτα. Τίποτε δεν γίνεται στο προσκήνιο. Ολα είναι κρυπτικά, η δράση είναι στο παρασκήνιο και για αυτό χρειάζονται πολιτικοί αναλυτές και σχολιαστές που θα εξηγήσουν στους υπόλοιπους τι σημαίνει κάθε τι που λένε και κάνουν οι πολιτικοί. Προφανώς οι αναλυτές διαθέτουν αισθητήρια που τους επιτρέπουν να κατανοήσουν και να αντιληφθούν τι κάνουν οι πολιτικοί. Είναι επίσης προφανές ότι η δουλειά του ερμηνευτή διασκεδάζει και αποδίδει, για αυτό και μερικοί από αυτούς είναι πολύ καλοπληρωμένοι.

Κάπως έτσι είναι και το κυνήγι για πολλούς. Ο μέσος άνθρωπος δεν έχει την οξύτητα αισθήσεων, ενδεχομένως δεν διαθέτει ούτε τις γνώσεις, για να προσλάβει τα μηνύματα του κυνηγότοπου. Δεν ξέρει τι είδους θήραμα φιλοξενεί ένα τοπίο, ή αν ξέρει δεν μπορεί να αντιληθφεί την παρουσία του θηράματος. Και όπως στην πολιτική, χρειάζεται έναν ειδικό που θα αντιληφθεί τι γίνεται, και θα του μεταδώσει την πληροφορία. Στο κυνήγι αυτός ο ειδικός είναι ο σκύλος. Και όπως στην ανθρώπινη μορφή του ειδικού, ο αποτελεσματικός σκύλος πληρώνεται χρυσός.

Ας πάμε όμως για λίγο σε μια χώρα που συχνά πυκνά αναφέρεται όταν μπουχτίζουμε με τα εγχώρια πολιτικά δρώμενα, την Ουγκάντα.

Αυτοί που κυνηγούν στην Ουγκάντα, και άλλες αφρικανικές χώρες, δεν έχουν σκύλους. Εχουν όμως τοπικούς κάτοικους που μεταφράζουν τα μηνύματα του τοπίου. Ολοι μας ξέρουμε κυνηγούς που έχουν πάει Αφρική, και όλοι έχουμε ακούσει για τις εκπληκτικές ικανότητες των τοπικών ιχνηλατών να εντοπίσουν θήραμα, να ακολουθήσουν τα πιο ισχνά ίχνη, να το αξιολογήσουν ως τρόπαιο πριν ακόμα το δει ο ξένος κυνηγός. Και αν το θήραμα τραυματιστεί, είναι εξαιρετικοί στο “διάβασμα” του εδάφους και μπορούν να εντοπίσουν ένα τραυματισμένο ζώο ακόμη και μέρες αργότερα.

Από τα παραπάνω βγαίνει το συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος, αν θέλει και αν εκπαιδευτεί σωστά, μπορεί να έχει άμεση αντίληψη του χώρου και του θηράματος. Αυτή την ικανότητα την είδα από πρώτο χέρι σε ένα αγρόκτημα στο Μπέντφορντ της Αγγλίας. Ο επιστάτης, ονόματι Λάρρυ, είχε φοβερή αντίληψη του χώρου και του κάθε τι που συνέβαινε εκεί.

Μια μέρα είχαμε βάλει φέρετ (είδος κουναβιού που ξεφωλιάζει κουνέλια) στις κουνελότρυπες. Ενα αρσενικό φέρετ βγήκε από μια τρύπα αγριεμένο και ο φίλος μου ο Γιώργης δεν το άφησε να ηρεμήσει, πήγε να το πιάσει με αποτέλεσμα να το αγριέψει ακόμη περισσότερο. Το φέρετ ξαναμπήκε στην τρύπα και δεν έβγαινε με τίποτε. Ημασταν έτοιμοι να το παρατήσουμε και να φύγουμε όταν ήλθε ο Λάρρυ τρέχοντας.

“Δεν θα φύγετε από δω αν δεν βρείτε το φέρετ. Δεν έχω όρεξη να χάσω ούτε μια κότα από την τεμπελιά σας!” μας δήλωσε κοφτά. Πως ήξερε ότι είχαμε χάσει φέρετ ενώ βρισκόταν τριακόσα μέτρα μακριά πίσω από το βουστάσιο της φάρμας είναι απλό: ο Λάρρυ ήξερε την στριγγλιά που βγάζει ένα αγριεμένο φέρετ. Οταν την άκουσε κατάλαβε τι είχε γίνει. Το διάβασμα του χώρου είναι απλό, αλλά στον αδαή φαίνεται σαν θαύμα, τουλάχιστον στην αρχή όταν δεν μπορεί να το κάνει.

Ο αγων τον κύνα δεν άγει, άγεται. Ο κυνόφιλος έχει μάθε να διαβάζει τον σκύλο του, κάτι σχετικά εύκολο αφού είναι σε επαφή μαζί του κάθε μέρα. Αφήνει λοιπόν τον σκύλο να βγει μπροστά, και αυτό είναι σημαδιακό για όσους ξέρουν από σκυλιά. Οταν αφήνεις το σκύλο να προχωρήσει μπροστά από σένα, στην γλώσσα των σκύλων αυτό μετρά ως αποδοχή της κυριαρχίας του. Ισως για αυτό τα σκυλιά να αδημονούν να βγουν κυνήγι, διότι στο κυνήγι έχουν το πάνω χέρι.

Ο αγόμενος λοιπόν από τον κύνα περπάτα πίσω από τον προπορευόμενο σκύλο και τον διαβάζει. Κάθε κίνηση του σκύλου, κάθε κούνημα της ουράς, κάθε γύρισμα του κεφαλιού, σημαίνει κάτι συγκεκριμένο. Είναι όντως μαγευτικό το ρεπερτόριο σινιάλων που μπορεί να μεταδώσει ένας σκύλος. Αλλά…. διαβάζοντας τον σκύλο, εστιάζοντας όλη την προσοχή πάνω του, δεν μένει τίποτε για τα χίλια δύο ερεθίσματα που προσφέρει ο κυνηγότοπος. Πόσοι κυνηγοί πέρδικας παρατηρούν τις μυρμηγκοφωλιές τον Σεπτέμβριο;

“Τι κάνεις πάλι εκεί, έχεις καταντήσει σαν τον Σέρλοκ Χολμς, μόνο ο φακός σου λείπει” με κατσάδιασε φίλος περδικάς στην Τζιά. Το σημείο στο Μαυραμπέλι είχε δεκάδες μυρμηγκοφωλιές, και λίγο παρακάτω ένα σημείο με φίνο, αμμουδερό χώμα, ιδανικό για αμμόλουτρα. Τα σκυλιά είχαν καλπάσει από πάνω χωρίς να σταματήσουν.

“Αντρέα, εδώ πρέπει να έχει πέρδικες”.

“Αν είχε θα τις είχαν φερμάρει. Πάμε.”

Στα τριάντα μέτρα ο Αντρέας σήκωσε, μάλλον σκόνταψε, πάνω σε ένα κοπάδι πέρδικες που πέρασαν ξυστά πάνω από τα σκυλιά που ούτε τότε δεν έδωσαν σημασία. Ο αέρας ήταν από λάθος κατεύθυνση και δεν βοηθούσε τα σκυλιά, αυτό να λέγεται. Ομως, αν είχαμε διαβάσει σωστά το μέρος θα βοηθούσαμε τα σκυλιά να ψάξουν προς την σωστή κατεύθυνση.

Η εκπαίδευση του σκύλου είναι επίπονη διαδικασία, που δεν είναι για όλους, μερικοί δεν είναι κατάλληλοι για κυναγωγοί, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να κυνηγούν.

Σε άλλο κυνήγι πέρδικας ακολούθησα τον άγοντα τον κύνα, που σύμφωνα με τα λεγόμενα το κατόχου του ήταν “ξουράφι” στις πέρδικες. Ο σκύλος μας πήγε από θάμνο σε θάμνο, έκοβε μια στιγμιαία φέρμα και μόλις πλησιάζαμε κάλπαζε προς τον επόμενο θάμνο. Εχασα ίσαμε τρία κιλά από τον ιδρώτα. Και τότε κατάλαβα το άλλο πρόβλημα του κυνηγού με σκύλο: πως παρασύρεται από λάθη του “ερμηνευτή”. Σίγουρα η μύτη του σκύλου είναι πενήντα έως πεντακόσες φορές πιο δυνατή από την ανθρώπινη, αλλά αυτό δεν δίνει το αλάθητο στον σκύλο.

Κάτι παρόμοιο έχω δει σε κυνήγι κουνελιού. Από το καρτέρι μου, είδα έναν κυνηγό με δύο Σεγκούτζι, κομπλέ με καμπανάκια (στο κυνήγι κουνελιού!) να έρχεται προς εμένα. Τα σκυλιά έφτασαν σε ένα σημείο όπου έψαξαν μανιασμένα το έδαφος, κλαφούνισαν, και…. χώρισαν. Το ένα πήγε αριστερά και το άλλο δεξιά. Και ο κυνηγός είχε να διαλέξει. Το σκυλί που πήγε αριστερά ήταν το πιο τυχερό, έβγαλε δύο κουνέλια που πέρασαν ανάμεσα σε μένα και τον Χρήστο Χατζιώτη. Ο κυνηγός όμως επέλεξε να ακολουθήσει το προφανώς πιο ηλικιωμένο και “έμπειρο” Σεγκούτζι και πήρε την κατηφόρα. Δεν ακούστηκε καμία τουφεκιά από την κατεύθυνση που είχε πάρει.

Και τι απόλαυση έχει το κυνήγι χωρίς σκύλο; Μεγάλη. Διότι όταν παιδευτείς να μάθεις να διαβάζεις άμεσα τα σινιάλα του τόπου και του θηράματος τότε αλλάζουν όλα. Κάθε θάμνος, κάθε δέντρο, κάθε σκιά αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η εποχική ηλιοφάνεια, για να πάρουμε ένα παράδειγμα, γίνεται υλικό προς ερμηνεία, διότι αλλιώς είναι οι σκιές όταν μικραίνει η ημέρα το φθινόπωρο προς τον χειμώνα. Θηράματα που αρέσκονται να ηλιάζονται θα βγουν σε άλλα σημεία και άλλες ώρες καθώς βαθαίνει ο χειμώνας για να εκμεταλλευτούν τον λιγοστό ήλιο.

Το κυνήγι με σκύλο, λένε οι εκπαιδευτές, σε αναγκάζει να σκεφτείς σαν σκύλος. Αυτό το χαρακτηριστικό μάλιστα αναφέρεται ως μεγάλο προσόν των εκπαιδευτών. Αντίστοιχα το κυνήγι χωρίς σκύλο σε κάνει να σκέφτεσαι σαν θήραμα, και αυτό ίσως να είναι εξίσου χρήσιμο με την…. κυνική θεώρηση των πραγμάτων. Είναι χρήσιμο να σκέφτεσαι τα πράγματα από την σκοπιά ενός θηράματος, με το κεφάλι μερικά εκατοστά και όχι ένα και ογδόντα από το έδαφος. Επίσης κάθε τι που γίνεται γύρω, από την ροή του αέρα και την κίνηση των αρπακτικών, μέχρι την βλάστηση και πως αυτή προσφέρει καλυψη και τροφή, και πολλά άλλα αρχίζουν να συνθέτουν έναν πίνακα που δίνει στο τοπίο μιαν άλλη άποψη.

Λένε οι ψυχολόγοι ότι η τάση του ανθρώπου είναι να προσπαθεί να δίνει νόημα στο χάος. Για τον αδιάφορο περιπατητή ο κυνηγότοπος μοιάζει με χάος, και δεν είναι τυχαία η περιγραφή αστών συγγραφέων που μιλά για ένα “όργιο” ερεθισμάτων στη φύση. Αυτό ακριβώς είναι που…. δεν αντιλαμβάνεται ο Αφρικανός ιχνηλάτης. Η επιβίωση του εξαρτάται από ακριβώς το αντίθετο, από το πόσο νόημα και οργανωμένη γνώση αποκομίζει από το περιβάλλον του. Αυτή είναι η μαγεία του άσκυλου κυνηγού, βγάζει νόημα από το χάος.

Δεν υπάρχει πρόθεση να πεισθούν οι κυνόφιλοι να παροπλίσουν τα σκυλιά τους. Ομως κάποτε θα πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι μερικοί βρίσκουν εξίσου μεγάλη απόλαυση στο κυνήγι χωρίς σκύλο, και διεκδικούν αυτή την απόλαυση συνειδητά και για αυτό δεν χρειάζονται λύπηση ούτε συγκαταβατικά κουνήματα του κεφαλιού, ή της ουράς.

Leave a Reply