ΟΡΟΣΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΟΠΛΩΝ

Φυσίγγι με περόνη.  Η δυσκολία μεταφοράς είναι προφανής!

Το αρθρο γράφεται κατά παραγγελίαν φίλου επειδή, όπως λέει, είναι θέμα που ενδιαφέρει αρκετούς οπλόφιλους.

Το θέμα δεν είναι όσο βατο όσο ακούγεται, διότι εμπεριέχει εκτίμηση και κάθε εκτίμηση έχει μια δόση υποκειμενικότητας. Το τι θεωρεί ο άλφα καίριο μπορεί να είναι παντελώς άσχετο για τον Β. Με αυτή την επιφύλαξη αρχίζουμε την έρευνα.

Πρώτο ορόσημο δεν είναι όπλο αλλά το κεντροφλεγές φυσίγγιο με κανονικό καψύλι που εκτόπισε την περόνη. Αρκεί μια ματιά σε φωτογραφία φυσιγγίου με περόνη, το Pinfire, για να γίνει κατανοητή η δυσκολία μεταφοράς και τοποθέτησης στην θαλάμη. Το κεντροφλεγές φυσίγγι που βγήκε την αγορα γύρω στο 1865 ήταν το πρώτο βήμα προς το ζητούμενο που ήταν το εύχρηστο και ασφαλές κυνηγετικό όπλο.

ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΑΝΑΣΥΡΣΗ ΣΦΥΡΑΣ

Προσέξετε πως η σφύρα απέχει από την βελόνα μερικά χιλιοστά,  αυτό γίνεται αυτόματα μετά τη βολή χάρη στην εφεύρεση του Stanton.

Πρόκειται για απλούστατη ιδέα που χρησιμοποιεί το ίδιο το κύριο ελατήριο της σφύρας για να την ανασύρει μετά την πτώση και κρούση στη βελόνα των δίκαννων με κοκόρια. Η ανάσυρση γίνεται από το ίδιο το ελατήριο που πυροδοτεί, άρα δεν έχει παραπανήσια τμήματα, και με την ανάσυρση η σφύρα παγιδεύεται μέσω της εγκοπής ασφάλειας από την σχαστηρία. Με την σφύρα μπλοκαρισμένη το όπλο δεν μπορεί να πυροδοτήσει από μια τυχαία πτώση ή κτύπημα στον εξωτερικό κόκορα. Η αυτόματη ανάσυρση ήταν εφεύρεση του Αγγλου οπλουργού και κατασκευαστή φωτιών Stanton. Είναι από τις ιδέες που βλέπεις και αναφωνείς “γιατί δεν το σκέφτηκα, είναι τόσο απλό!” Είναι ενδιαφέρον ότι η εφεύρεση του Stanton συνέπεσε χρονικά, το 1865, με την εμφάνιση των κεντροφλεγών φυσιγγίων.

Σύγχρονη φωτιά δείχνει πως η αυτόματη ανάσυρση της σφύρας τοποθετεί την σχαστηρία στην εγκοπή ασφαλείας και έτσι προστατεύει από τυχαία εκπυρσοκρότηση.

Πριν την εφεύρεση του Stanton οι σφύρες στα εξώσφυρα όπλα έπεφταν και έμεναν σε πλήρη επαφή με το καμινέτο του εμπροσθογεμούς. Οταν το σύστημα μεταφέρθηκε στα οπισθογεμή έγινε κατανοητό ότι είναι άκρως επικινδυνο να μένουν οι σφύρες σε πληρη επαφή με τις βελόνες όταν κλείνει το όπλο.

Το πρόβλημα οδήγησε αρκετούς κατασκευαστές σε εφευρέσεις ασφαλειών που μπλοκάριζαν τη σφύρα, αλλα καμία εφεύρεση δεν ήταν τόσο απλή και τόσο εύκολη στην κατασκευή όσο η αυτόματη ανάσυρση του Stanton που υιοθετηθηκε από το σύνολο σχεδόν των κατασκευαστών μόλις εμφανίσθηκε. Να μην ξεχνάμε ότι τότε, το 1865 το σπαστό δίκαννο με εξωτερικά κοκόρια ήταν το πιο σύγχρονο όπλο της εποχής του.

ΠΑΠΙΑ ANSON

Πάπια Anson κλειδώνει γερά στις κάννες και έτσι επιτρέπει την όπλιση του μηχανισμού καθως και την χρήση εξολκέων.

Η πάπια ίσως να μην γεμίζει το μάτι ως κύριο μέρος του σπαστού όπλου. Σκεφτείτε όμως περιπτώσεις που κάποιος ξεχνά ή χάνει την πάπια ενός σπαστού όπλου και το όπλο αχρηστεύεται αφού δεν μπορεί να οπλίσει!

Πριν την εφεύρεση της αποσπώμενης πάπιας το 1870 περίπου, η στήριξη της πάπιας στις κάννες γινόταν με εγκάρσιες περόνες. Επιπλέον, τότε, πριν το 1870, οι προσπάθειες των οπλουργών στην εξέλιξη του σπαστού όπλου επικεντρώνονταν στο σύστημα όπλισης του μηχανισμού μέσω ενός μοχλού.

Το πρόβλημα με τον μοχλό είναι ότι έχει μικρο μήκος, από το υπομόχλιο ως την άκρη του μοχλού που συνήθως επεκτείνεται ως το πίσω μέρος του υποφυλακτήρα, είναι γύρω στα 15 εκατοστά και όλη η προσπάθεια ανοίγματος και όπλισης, δηλαδή η συμπίεση τριών ελατηρίων πέφτει στο χέρι του χειριστή. Δεν υποτιμούνται τα πλεονεκτήματα του συστήματος με μοχλό, είναι όμως ιστορικό γεγονός ότι η πλειονότητα των αγοραστών προτιμά την όπλιση με το άνοιγμα των καννών.

Η πάπια που εφηύρε ο Anson επέτρεψε την μεταφορά της όπλισης στην πάπια, δηλαδή στις κάννες, που είναι ένας τεράστιος μοχλός και οι οποίες με βάρος 1200 και περισσότερα γραμμάρια δίνουν τεράστια μηχανική υποβοήθηση στο χέρι. Επίσης η πάπια αυτή επέτρεψε και την στέγαση μηχανισμού εξολκέων και έτσι προλείανε το έδαφος για το όπλο με αυτομάτους εξολκείς.

ΑΝΣΟΝ-ΝΤΗΛΥ

Σχεδιάγραμμα από το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας του συστήματος Ανσον-Ντήλυ, η απλότητα είναι εμφανής.

Ο ίδιος κύριος Ανσον που εφηύρε την πάπια που φέρει το όνομα του, δύο χρόνια αργότερα, σε συνεργασία με έναν άλλο υπάλληλο της Westley Richards, εφηύραν τον μηχανισμό πλαγιόκαννου που φέρει το όνομα τους. Το νέο σύστημα έχει μόλις έξη μέρη ανά πλευρά σε σύγκριση με τα 16 έως 19 που έχει το άλλο κύριο σύστημα πυροδότησης στα πλαγιόκαννα, η ολόκληρη φωτιά. Επίσης το σύστημα Ανσον Ντήλυ είναι πιο οικονομικό στην παραγωγη και αυτή η όψη της εφεύρεσης φάνηκε από την αθρόα αντιγραφή του συστήματος από κατασκευαστές όλων σχεδόν των χωρών που είχαν οπλοβιοχανία, ακόμα και οι εθνικά υπερήφανοι Γάλλοι υιοθέτησαν το σύστημα στα πιο δημοφιλή τους δίκαννα, όπως το Robust, Helicobloc και άλλα.

Σχεδόν 150 χρόνια μετά την πατέντα του Ανσον-Ντήλυ το 1875 συνεχίζουν να παράγονται καινούργια πλαγιόκαννα με αυτό το σύστημα, αυτό είναι σύγχρονο Bernardelli, προσέξτε πως το σύστημα δέχεται τζαβέτα στο κοντάκι.

AUTO 5

Η καραμπίνα που άρχισε και εδραίωσε την επιτυχία του αυτογεμούς.

Μέχρι το 1900 το πλαγιόκαννο είχε τελειοποιηθεί τόσο στα χέρια των Αγγλων που είχαν κατοχυρώσει τις κύριες πατέντες του συστήματος όσο και από αντιγραφείς όταν έληξε η νομική ισχύς των ευρεσιτεχνιών. Αυτά βέβαια συνέβαιναν στην Ευρώπη. Στην Αμερική ένας ιδιοφυής εφευρέτης, ο John Moses Browning, είχε αναπτύξει μια σειρά από δικές του πατέντες και το 1903 παρουσίασε την πρώτη λειτουργική αυτογεμή καραμπίνα, την θρυλική Α-5.

Η συνήθης δικαιολόγηση της επιτυχίας της Α-5 βασίζεται στα 5 φυσίγγια, εξ ου και το 5 στην ονομασία του μοντέλου. Πρόκειται για κάπως ρηχή άποψη που παραβλέπει μερικά στοιχεία.

Το δίκαννο στην Αγγλία εξελίχθηκε σε ένα υπερεξειδικευμένο σύνεργο για το στάσιμο κυνήγι σε θηράματα προωθούμενα από παγανιστάδες. Το αγγλικό δίκαννο ήταν ιδανικό για αυτό το είδος κυνηγίου, αλλά το συγκεκριμένο είδος κυνηγίου δεν είναι διαδεδομένο στον υπόλοιπο κόσμο. Οι περισσότεροι κυνηγοί κυνηγούν μια ποικιλία θηραμάτων, δεν έχουν πρόσβαση σε άρτια εκπαιδευμένους οπλουργούς για το ετήσιο σέρβις που απαιτεί ένα καλό όπλο, και βέβαια οι περισσότεροι κυνηγοί τραβολογούν το όπλο τους σε βουνά και λαγκάδια και το ταλαιπωρούν βάναυσα. Αυτά τα άντεχε, και τα αντέχει ακόμα η Α-5 όπως τα αντέχουν και οι σύγχρονες καραμπίνες. Αυτά κάνουν την Α-5 ορόσημο στην εξέλιξη του λειόκαννου. Εδωσε το έναυσμα για μια νέα γραμμή κυνηγετικών όπλων που απευθύνονταν σε κυνηγούς που κυνηγούν εν κινήσει.

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ BOSS και BERETTA

Σχεδιάγραμμα συστήματος Boss, δείχνει την υποδοχη για τον διακεκομμένο πίρο που εξοικονομεί ύψος.

Το σουπερποζέ ήταν ο πρώτος τύπος δίκαννου όπλου, τα πρώτα δείγματα χρονολογούνται στην στην εποχή του εμπροσθογεμούς. Ωστόσο στη μετάβαση στο οπισθογεμές σπαστό δίκαννο το σουπερποζέ παραμερίστηκε για λίγες δεκαετίες. Η επιστροφή του όμως ήταν δυναμική και σήμερα έχει εκτοπίσει το πλαγιόκαννο.

Αυτή η επιτυχία οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο λεγόμενο σύστημα Boss. Η εταιρεία Boss στην Αγγία το 1909 έλυσε το πρόβλημα το εγκάρσιου πίρου στα σουπερποζέ. Πρόβλημα διότι η ύπαρξη ενός εγκάρσιου πίρου επέβαλλε την ύπαρξη κλειδιων κάτω από τις κάννες και έτσι οδηγουσε σε ένα όπλο με βαθύ προφίλ και σχετικά ογκώδες.

Η Boss έλυσε το πρόβλημα “σπάζοντας” τον ενιαίο περαστό πιρο των καννών σε δύο πίρους, έναν στην κάθε μεριά της βάσης που αγκιστρώνουν σε αντίστοιχες εσοχές στα πλαϊνά των καννών. Το αποτέλεσμα ήταν ένα σουπερποζέ με συνολικό βάθος προφίλ όμοιο με αυτό του πλαγιόκαννου.

Beretta με τις εγκοπές που δέχονται τις τραπεζοειδείς εξοχές τον καννών και έτσι εξοικονομούν πλάτος.

Λίγα χρόνια αργότερα, στα τέλη της δεκαετίας του 1930 η Beretta συνδύασε τους διακεκομμένους πίρους του Boss με τους τραπεζοειδείς ώμους που είχε σχεδιάσει ο Βέλγος Petrik καθώς και ο Αγγλος William Baker και δημιούργησε ένα σουπερποζέ που δεν ήταν μόνο ρηχό αλλά και στενό. Το Boss, και όσα σουπερποζέ το ακολουθούν, έχουν σχετικά πλατιά βάση για να στεγάσουν τα ενισχυτικά κλειδιά που είναι στα πλαϊνά των καννών. Οι τραπεζοειδείς ώμοι στα σουπερποζέ της Beretta μεταφέρουν την ενίσχυση στην κορυφή της βάσης και έτσι γλυτώνουν πλάτος.

WINCHESTER MODEL 12- ΝΕΑ ΠΟΡΕΙΑ

Βάση της Μοντέλο 12, η γραμμή με την κυρτή ράχη είναι γνώριμη σε όλους μας αφού έχει αντιγραφεί σε εκατοντάδες αν όχι χιλιάδες άλλα μοντέλα.

Πριν την εμφάνιση της επαναληπτικής μοντέο 12, το επαναληπτικό λειόκαννο είχε εξωτερικό κόκορα και κινούμενα μέρη που εξείχαν από μια βάση με πολλές γωνίες.

Η μοντέλο 12 πέρασε ως το πρώτο καμπυλωτό σχήμα, με πλήρως εσωτερικευμένο μηχανισμό και, βέβαια, με εσωτερικο κόκορα. Ηταν η πρώτη επίδραση της Art Deco στα όπλα. Εκτός από την αισθητική που αργότερα επηρέασε αυτογεμή και επαναληπτικά, πρόσφερε και τεχνολογική φινέτσα. Η επιτυχία της βρήκε μιμητές αφού σύντομα ακολούθησαν και άλλες εταιρείες με παρόμοια λειόκαννα, όπως η Remington 1917, Ithaca 1937 και άλλα.

Δύο επαναληπτικά που έσπασαν ρεκόρ πωλήσεων, η Remington 870 και η Mossberg 500, που πούλησαν δεκάδες εκατομμύρια αντίτυπα, “κατάγονται” από την μοντέο 12 και η κληρονομιά είναι εμφανής στην εμφάνιση. Για αυτό το λόγο αναφέρεται η μοντέλο 12 ως ορόσημο και όχι αυτά τα μεταγενέστερα και πολύ πιο εμπορικά επιτυχημένα μοντέλα.

BROWNING B25

Μασσίφ βάση του Β25 με απλό μηχανισμό και αξιόπιστη μονή σκανδάλη.

“Αυτό θα είναι το τελευταίο που θα απαγορεύσουν” είχε πει ο Jonh Mosed Browning για το σουπερποζέ Β25 που σχεδίασε και μπήκε στην παραγωγή το 1930. Αν και δεν προσφέρει χαμηλό προφίλ, προσφέρει απλότητα μηχανισμού, εξαιρετικά γερή κατασκευή, την πρώτη πραγματικά αξιόπιστη μονή σκανδάλη και εξαιρετική σχέση ποιότητας τιμής. Το Β25 δεν ήταν ποτέ φτηνό, αλλά δεν ήταν ούτε πανάκριβο. Ηταν το πρώτο λειόκαννο που προσέφερε στο ευρύ κοινό αυτό που οι Αγγλοι ονομάζουν “ύψιστη ποιότητα” και η προσπάθεια ανταμοίφθηκε με πωλήσεις εκατονταδων χιλιάδων, σε σύγκριση με τις μερικές δεκάδες σουπερποζέ πχ που έφτιαξε η Boss.

BREDA ARGUS, FRANCHI AL48

H Franchi AL48 προσφέρει μηχανισμό ελατηρίου, βάση από Εργκάλ και απλή συναρμολόγηση.

Και οι δύο είναι ιταλικές, και οι δύο είχαν σαν έμπνευση το σύστημα ελατηρίου της Browning. Και οι δύο πρόσφεραν απλούστευση του μηχανισμού της Α-5. Λέγεται από γνώστες ότι ο Browning είχε μια ροπή προς το περίπλοκο, “ποτέ δεν έβαζε μια βίδα εκεί που μπορούσε να βάλει δύο” λένε. Ωστόσο ο Browning απέδειξε ότι μπορεί να σχεδιάσει όπλο χωρίς βίδες, με πρώτο δείγμα το Β25, έστω και αν δεν το έκανε στην Α-5!

Breda Argus, συνδυάζει ποιότητα με απλότητα και έμπνευση από την Α-5.

Οι καραμπίνες Breda και AL48 εμφανίστηκαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο και σηματοδοτούν μιαν αναγέννηση της ιταλικής βιομηχανικής σχεδίασης. Διατήρησαν την αξιοπιστία και αντοχή της Α-5 αφαιρώντας κάθε τι το περίπλοκο και δαπανηρό στην κατασκευή. Αρκεί μια σύγκριση στην αποσυναρμολόγηση της Α-5 με αυτή της Breda για να γίνει κατανοητό το κατόρθωμα των Ιταλών σχεδιαστών. Και όχι μόνο απλούστευσαν τον μηχανισό, κατάφεραν να διατηρήσουν ίσως και να υψώσουν την ποιότητα του συνόλου.

Τόσο η Breda όσο και η Al 48 ενήργησαν και ως έναυσμα για άλλους κατασκευαστές να απλοποιήσουν τις καραμπίνες, να κάνουν το λύσιμο ευκολότερο, να αφαιρέσουν αχρείαστες βίδες και να συνδυάσουν ποιότητα και χαμηλή τιμή. Για αυτό και μόνο αξίζουν μια θέση ανάμεσα στα όπλα ορόσημα.
BENELLI BERETTA ΑΥΤΟΓΕΜΗ

Benelli Rafaelo ένα από τα πολλά μοντέλα της εταιρείας που χρησιμοποιούν το σύστημα αδρανείας του B. Civolani.

Αν και η Remington πρώτη ανέδειξε το λειτουργικό σύστημα αερίων στα λειόκαννα με την 1100, οι Ιταλοί σχεδιαστές κατάφεραν να απλουστεύσουν και να “συγυρίσουν” το αυτογεμές. Το αποκορύφωμα των ιταλικών προσπαθειών ήταν η Beretta A302.

Η εμφάνιση του μοντέλου Α302 στην δεκαετία του 1980 ήταν ενδιαφέρουσα. Ταυτόχρονα πωλούνταν και οι Breda Altair και η Browning B80, που ήταν και αυτές 302 με άλλο όνομα κατασκευασμένες από την Beretta και αυτές. Η ταυτόχρονη κατασκευή για ανταγωνιστές του ίδιου όπλου μαρτυρά την επιτυχία του συστήματος της 302. Ηταν η πρώτη αυγοεμής καραμπίνα που τα “είχε όλα”: συμμαζεμενη σε διστάσεις, με απλό σύστημα αερίων χωρις τσιμούχες, αυτορυθμιζόμενη, με κολλάρα ρύθμισης των κλίσεων του κοντακιού (στα μεταγενέστερα όπλα), με απλούστατη αποσυναρμολόγηση, η 302 κυριολεκτικά έσπασε τα ταμεία. Η επίδραση του μοντέλου είναι ορατή και σήμερα στα τρέχοντα μοντέλα όχι μόνο της Bretta αλλά και άλλων κατασκευαστών.

Bruno Civolani, ο εφευρέτης του συστήματος αδρανείας σε σπάνια φωτογραφία.

Η Benelli ξεχωρίζει στον κόσμο των όπλων για ένα πράγμα: το σύστημα αδρανείας που εφηύρε ο Bruno Civolani. Είναι ίσως το πιο απλό σύστημα λειτουργείας καραμπίνας στην ιστορία. Είναι και ένα από τα πιο αποδεδειγμένα αξιόπιστα συστήματα και απόδειξη της επιτυχίας του είναι ότι χρησιμεύει σαν βάση για μια τεράστια γκάμα αυτογεμών της Benelli τα οποία, παρά τις εξωτερικές διαφορές, έχουν τον ίδιο μηχανισμό που εφηύρε ο Civolani.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Τα παραπάνω είναι τα ορόσημα όπλα και άλλα στον κόσμο του λειόκαννου κατά την άποψη μου. Αλλοι ίσως να επικέντρωναν σε άλλα όπλα. Λείπουν για παράδειγμα τα λεγόμενα “μεγάλα” όπλα, αυτά με τις ολόκληρες φωτιές και τις αστρονομικές τιμές. Η ιστορία όμως δείχνει ότι αυτά δεν επέδρασαν στην εξέλιξη ανάλογα με τη φήμη τους. Σήμερα η ολόκληρη φωτιά είναι δείγμα κύρους, δεν είναι απαραίτηση στην αντοχή ή επιτυχία στον αμείλικτο ανταγωνισμό στα σκοπευτικά πεδία.

Λείπουν επίσης τα σύγχρονα ιταλικά σουπερποζέ, τα φτηνά και τα ακριβά. Αυτά χρωστούν την ύπαρξη τους στα συστήματα Boss και Browning. Το σημερινό ιταλικό σουπερποζέ τύπου Brescia είναι μια σύνθεση των διακεκομμένων πίρων της Boss και του συρταριού του Browning από όπου πήραν και τον πυροδοτικό μηχανισμό σχεδόν ατόφιο.

Τα “μεγάλα” ιταλικά Bossis, Perazzi, Perugini Visini και άλλα μοιράζονται και αυτά τα γνωρίσματα των προαναφερθέντων. Σίγουρα τους αξίζουν εύσημα για την τέλεια κατασκευή και την μοναδική ιταλική φινέτσα, αλλά ορόσημα σίγουρα δεν είναι στην εξέλιξη των λειόκαννων.

Και ποια θα είναι τα σημερινά όπλα που θα αναδειχτούν σε ορόσημα στο μέλλον; Εχνας υπόψη την ρήση της δασκάλας μου στο δημοτικό ότι “πας μετά Χριστον προφήτης γάιδαρος” επιλέγω ένα που φαίνεται να προσφέρει κάτι νέο και χρήσιμο για το μέλλον, το Benelli 828 σουπερποζέ. Τα χαρακτηριστικά που το καθιστούν διαφορετικό έχουν περιγραφεί εδώ: http://oplognosia.com/?p=1933

Οι σελίδες της Οπλογνωσίας είναι πάντα ανοικτές σε εμπεριστατωμένες απόψεις και διαφωνίες, ειδικα για αυτό το θέμα.