ΚΛΕΙΔΙΑ, ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΚΕΨΕΙΣ

Ο κύριος Μυριτζής θέτει την απορία σχετικά με τα κλειδιά του λειόκαννου:

Αγαπητέ κύριε Κυπρίδημε

Εύχομαι καλή και δημιουργική χρονιά

Με αφορμή το άρθρο σας οι «μύθοι» για τα κλειδιά τον περασμένο Σεπτέμβριο στο «Δημοκρατία Κυνήγι», έχω κάποιες απορίες. Όλοι ξέρουμε ότι κατά την εκπυρσοκρότηση η μπάσκουλα τείνει να απομακρυνθεί από τις κάννες. Τη σύνδεσή τους αναλαμβάνουν τα κλειδιά. Απουσία κλειδιών περιορίζει την επαφή μόνο στον πείρο ή στους διακεκομμένους πείρους, κάνω λάθος; Αδυνατώ λοιπόν να κατανοήσω την απουσία κλειδιού τύπου γάντζου για πλαγιόκαννο ή κάποιου κλειδιού τύπου Browning ή Boss ή παραλλαγή τους για αλληλεπίθετο. Η αναζήτηση φωτογραφιών στο διαδίκτυο για το σύστημα κλειδώματος των αμερικανικών όπλων που αναφέρετε δεν απέδωσε. Θα σας ήμουν ευγνώμων αν με κάποιο τρόπο μπορούσατε να μας δείξετε το σύστημα κλειδώματος του μοντέλου 21.

Όσο για το Sagittaire που αναφέρετε, τα κλειδιά στον καθρέφτη δεν είναι κλειδιά, απλώς κρατούν το όπλο κλειστό. Όλο το σκόρτσο το δέχονται οι πείροι. Εδώ και χρόνια παρατηρώ το Bernardelli Orione ενός φίλου. Επισυνάπτω φωτογραφία, (ΣΣ φωτό στην εισαγωγή του άρθρου) όπου μπορείτε να διαπιστώσετε ότι η μόνη σύνδεση βάσης-καννών είναι οι διακεκομμένοι πείροι. Το περαστό κλειδί απλώς κρατά κλειστό το όπλο. Όντως θαύμα το ότι δεν έχει κουνήσει ακόμα! Ίσως έχετε δίκιο ότι δεν έχουμε ακόμα κατανοήσει πλήρως τη δυναμική του όπλου.

Με εκτίμηση

Γιάννης Μυριτζής

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΚΛΕΙΔΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΟΧΉ

Σε κάθε συζήτηση εκτός από τα στοιχεία και τις γνώσεις υπάρχουν και τα προσωπικά βιώματα.

Λόγω επαγγέλματος έχω περάσει πολλές ώρες σε οπλουργεία και αναπόφευκτα παρατήρησα την συχνότητα βλαβών. Το κούνημα είναι η συνηθέστερη σοβαρή βλάβη σε σπαστά όπλα..

Σπαστά… αλλά κανένα Darne και καμία καραμπίνα. Αυτή ήταν η πρώτη διαπίστωση που οδήγησε σε σκέψεις. Γιατί δεν κουνάει η καραμπίνα όταν έχει πολύ μικρότερη επιφάνεια κλειδώματος από ότι ένα πλαγιόκαννο; Στο πλαγιόκαννο η βάση σε σχήμα “L” είναι ένα τεράστιο κλειδί κατά μια έννοια.

Το Darne με το ολισθαίνον κλείστρο υφίσταται τις ίδιες πιέσεις με ένα σπαστό όπλο. Γιατί δεν κουνάνε τα Darne;

Μια άλλη συνωμοταξία όπλων που σπάνια κουνάνε είναι τα διπλωτά όπλα. Είναι μεν σπαστά, αλλά η κάννη δεν ξεγαντζώνει από τη βάση καθώς ο περαστός πίρος καννών διαπερνά μια οπή, όχι εγκοπή, στα κλειδιά τους.

Το Palintid, είναι ένα πρόχειρο όπλο που εφηύραν οι αντάρτες των Φιλιππίνων στον πόλεμο με τους Ιάπωνες. Είναι πρόχειρη κατασκευή από δύο σωλήνες, μια εσωτερική που λειτουργεί ως κάννη και μια εξωτερική που έχει τον ρόλο του κλείστρου. Το σύστημα είναι ανοικτό και δεν κλειδώνει πουθενά.

Στην πυροδότηση του Palintid τα δύο στοιχεία, εσωτερική κάννη και εξωτερικό “κλείστρο” παλινδρομούν ως ένα ενιαίο σύνολο. Αν το φυσίγι δρα στο κλείστρο πιέζοντας το προς τα πίσω τι τραβάει την κάννη πίσω σε ένα Palintid που δεν έχει κλείδωμα;

Τυχαία έπεσα σε ένα τεχνικό κείμενο για την αναγόμωση φυσιγγίων ραβδωτού που αναφέρει ότι η λείανση της θαλάμης μειώνει την τριβή και την αγκίστρωση μεταξύ κάλυκα και θαλάμης και μέσω του κάλυκα αυξάνει τις πιέσεις που δέχεται το κλείστρο. Υπήρχε μάλιστα και μια προειδοποίηση προς τους ερασιτέχνες γομωτές να μην λειαίνουν τις θαλάμες των ραβδωτών για να μην υφίστανται αυξημένες πιέσεις τα κλείστρα των όπλων τους.

Αυτή ήταν μια πιθανή εξήγηση για το φαινόμενο της ταυτόχρονης παλινδρόμησης κάννης και “κλείστρου” στα Palintid. Ο χάρτινος κάλυκας του κυνηγετικού φυσιγγίου “κολλά” από τις πιέσεις στις άγριες επιφάνειες των σωλήνων που χρησιμοποιούνταν σε αυτά τα πρωτόγονα λειόκαννα. Και αν κολλάνε τα φυσίγγια στην κάννη και το σύνολο κάννη-φυσίγγια παλινδρομεί ως ένα σώμα, μήπως συμβαίνει το ίδιο και στα σύγχρονα όπλα; Αν συμβαίνει τότε μειώνεται η αξία του σύνθετου κλειδώματος με τις πολλαπλές επαφές κλειδιών.

Αν δούμε τον καθρέφτη σπαστών όπλων βλέπουμε ότι φέρει έντονα σημάδια από τις πατούρες των καννών. Χρειάζεται πολλή πίεση για να γίνουν τέτοια σημάδια στο σκληρυμένο ατσάλι μιας βάσης δίκαννου. Προφανώς κάτι φέρνει τις κάννες στη βάση με δύναμη.

Εάν συμβαίνουν τα παραπάνω, και οι ενδείξεις είναι ότι συμβαίνουν τότε αρχίζει να διαφαίνεται μια άλλη εικόνα για την συμπεριφορά κλειδιών και βάσης από αυτήν που προβάλλουν διάφορες πηγές. Η άποψη ότι ο καθρέφτης πιέζεται μόνο από τον κάλυκα, και οι κάννες μένουν αμέτοχες μάλλον δεν ευσταθεί, όπως φαίνται από τα παραδείγματα του Sagittaire, Bernardelli, Darne, και των αυτογεμών. Επίσης έχουμε τα αμερικανικά όπλα που κλειδώνουν χωρίς τα κλειδιά που θεωρούμε απαραίτητα εμείς οι Ευρωπαίο, και αντέχουν δεκαετίες χρήσης, πχ L.C.Smith, καθώς και το μοντέλο 21 που δεν έχει κεντρική γέφυρα στη βάση.

Κάννες του Winchester 21, δεν έχουν  συμβατικά διπλά  κλειδιά, κλειδώνουν μεταξύ πίρου και συρταριού χωρίς άλλο κλειδωμα  με τη βάση.

Ημικατεργασμένη βάση αντίγραφο του μοντέλου 21, δεν υπάρχει καν κεντρικη γέφυρα και αυτό προορίζεται για χρήση με ραβδωτές κάννες!

Στην μηχανολογία αναφέρεται το φαινόμενο Πουασσόν που αφορά τους κυλίνδρους χοντρών τοιχωμάτων. Χοντρού τοιχώματος είναι κύλινδρος με πάχος τοιχώματος τουλάχιστον ένα δέκατο της εξωτερικής διαμέτρου του. Αυτό ισχύει στο λειόκαννο, όπου στο 12άρι πχ η εξωτερική διάμετρος είναι χοντρικά 28 χιλιοστά και το πάχος τοιχώματος 3,5 χιλιοστά.

Σε ένα κύλινδρο χοντρού τοιχώματος η πίεση προκαλεί ακτινωτή διόγκωση και κατά άξονα σύντμηση. Στο λειόκαννο τη στιγμή της πυροδότησης θα λέγαμε ότι η θαλάμη διογκώνεται, χοντραίνει, και κονταίνει. Αυτή η στιγμιαία μεταβολή ακολουθείται από μια εξίσου στιγμιαία επαναφορά στην πρότερη κατάσταση.

Ας δούμε λοιπόν τα φαινόμενα που αναπτύσσονεται κατά την πυροδότηση. Ο κατάλογος είναι ενδεικτικός και όχι πλήρης.

Ο κάλυκας διογκώνεται και κολλά στα τοιχώματα της θαλάμης.
Η θαλάμη διογκώνεται και κονταίνει.
Κάννες και κάλυκας ταξιδεύουν προς τα πίσω και πιέζουν τη βάση, η οποία βάση κάμπτεται.
Οταν πέσουν οι πιέσεις η ενέργεια που συσσωρεύτηκε στη βάση την επαναφέρει στην πρότερη θέση.
Η διόγκωση και σύντμηση της θαλάμης ακολουθείται από επαναφορά.
Η επαναφορά τόσο της βάσης όσο και της θαλάμης είναι μάλλον βίαια φαινόμενα.

Αναρωτιείται κανείς κατά πόσο η επαναφορά της θαλάμης στο αρχικό της μήκος φέρνει και μια σύγκρουση με τον καθρέφτη ο οποίος την ίδια περίπου στιγμή επανέρχεται στην αρχική του θέση μετά από την κάμψη προς τα πίσω. Μήπως αυτή η σύγκρουση φταίει για τα αποτυπώματα των καννών στον καθρέφτη;

Να αναλογιστούμε εδώ ότι στην καραμπίνα δεν υπάρχει καθρέφτης ή περίπλοκη αγκίστρωση της κάννης σε βάση. Το κλειδί του κλείστρου αγκιστρώνει στην ουρά της κάννης η οποία μάλλον δέχεται τα φορτία με μορφή στιγμιαίας τάσης.

Στο δίκαννο ο πίρος δρα σαν αμώνι στα οποίο σφυρηλατείται ο γάντζος των καννών από τα παραπάνω φαινόμενα και μοιραία ο γάντζος παραμορφώνεται αφού είναι πιο μαλακός από τον πίρο, και εκεί μάλλον αρχίζουν οι ανοχές μεταξύ πίρου και κλειδιού και από εκεί πάμε στα κουνήματα.

Στα διπλωτά όπλα με τον μόνιμο περαστό πίρο δεν υπάρχει κίνηση των καννών. Παγιδευμένες στον περαστό πίρο οι κάννες δεν έχουν περιθώρια να ταξιδέψουν προς τα πίσω. Ο πίρος μάλλον δεν σφυρηλατείται όπως στα κοινά σπαστά όπλα. Αυτό ίσως να εξηγεί γιατί τα φτηνά δίπλωτά όπλα δεν κουνάνε όσο τα ακριβότερα σπαστά με αποσπώμενες κάννες.

Και οι τριβές δεν συμβάλλουν; Συμβάλλουν αλλά μάλλον λίγο. Σκεφτείτε με πόσες χιλιάδες στροφές το λεπτό γυρνά μια μηχανή αυτοκινήτου και τι τριβές υφίστανται τα πιστόνια, κουζινέτα και μπιέλλες. Και παρά τις χιλιάδες στροφές και ώρες χρήσης οι μηχανές δεν χάνουν όσο μέταλλο χάνει η επαφή γάντζου-πίρου πίρος δίκαννου που έχει ρίξει σε πολλά χρόνια, 100 000 βολές. Κάτι άλλο προφανώς δημιουργεί μπόσικα.

Και εδώ ας σκεφτούμε το παράδειγμα του όπλου με δύο ζευγάρια κάννες όπου κουνάει το ένα αλλά το λιγότερο χρησιμοποιημένο ζευγάρι κλειδώνει “σαν χρηματοκιβώτιο”. Σε αυτή την περίπτωση δεν μπορεί το φταίξιμο να πέσει στον πίρο!

Να αναφέρουμε και την “εφαρμογή στον κύκλο” που θέλει την μπροστινή μεριά του πίσω κλειδιού να εφαρμόζει σφιχτά στην γέφυρα της βάσης του δίκαννου. Για να μην πέφτει το φορτίο στον πίρο λένε οι ειδικοί. Ανάλογο έργο υποτίθεται ότι κάνουν τα πλαϊνά κλειδιά τύπου Boss και το συρτάρι τύπου Browning στα σουπερποζέ. Ναι, αλλά όταν κουνήσει το όπλο και μπεί νέος, μεγαλύτερος, πίρος οι κάννες μετατοπίζονται προς τα πίσω, η “εφαρμογή στον κύκλο” χάνεται αλλά το όπλο λειτουργεί μια χαρά!

Επιννόηση Ν.Κ. σε πλαστικό βέβαια, που δανείζεται το μοναδικό κυλινδρικό “συρτάρι” του μοντέλου 21.

Αμερικανικο L.C. Smith, χωρίς κανένα συρτάρι, κλειδώνει μόνο με την προέκταση των καννών και μια σφηνωειδή προέκταση της πεταλούδας που περνά από την τετράγωνη οπή της προέκτασης των καννών.

Τα παραπάνω είναι σκέψεις κάπως σκόρπιες. Δεν υποννοώ σε καμία περίπτωση ότι καταλαβαίνω πλήρως τι συμβαίνει και πως επενεργούν οι δυνάμεις που αναπτύσσονται όταν πυροδοτεί ένα λειόκαννο όπλο. Ανθρωποι πολύ πιο ερευνητικοί και με βαθύτερες γνώσεις ξόδεψαν πολύ χρόνο για να καταλάβουν τι συμβαίνει στο αεροβόλο και δεν κάλυψαν όλο το πεδίο. Η παρατήρηση του λειόκαννου είναι σαφώς πιο απαιτητική δουλειά από το αεροβόλο, και πολύ πιο δαπανηρή.