ΕΠΟΧΕΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΤΟ ΛΕΙΟΚΑΝΝΟ

Το χαρακτηριστικό σκάλισμα της Blanch, τα έρποντα κλήματα, είναι της εποχής αρτ νουβώ.

Οι όροι “αρτ νουβώ” και “αρτ ντεκό” ακούγονται σε παλαιοπωλεία και γκαλερί, ωστόση η επιρροή των δύο αυτών κυμάτων άγγιξε τα λειόκαννα όπλα και ασκεί έλξη στις μέρες μας.

Αρτ νουβώ ήταν η τάση, που άρχισε στη Γαλλία μετά τον Γαλλοπρωσσικό πόλεμο του 1870 και κράτησε μέχρι την αρχή του Α παγκοσμίου πολέμου το 1914.

Σαν διακοσμητικό στυλ η αρτ νουβώ χαρακτηρίζεται από μοτίβα παρμένα από το φύση: κλαδιά, φύλλα, στοργικά γυναικεία προφίλ, και ήμερα ζώα. Η φωτογραφία του περίτεχνου κάγκελου σκάλας δείχνει αυτή την “γλυκίζουσα” έκφραση της αρτ νουβώ.

Κιγκλίδωμα σκάλας σε στυλ αρτ νουβώ, συγκρίνετε το με το σκάλισμα του Blanch.

Τα ίδια μοτίβα πέρασαν και στα λειόκαννα της εποχής εκείνης. Ετυχε και η εποχή συνέπεσε με την εξέλιξη του τελειοποιημένου πλαγιόκαννου, και τα σκαλίσματα που συνδέθηκαν με το λειόκαννο αναπόφευκτα αντανακλούν την διακοσμητική τάση της εποχής εκείνης, της εποχής της αρτ νουβώ. Σχεδόν όλα τα στυλ χάραξης, το Purdey scrol, το βαθύ σκάλισμα των Holland, τα έρποντα κλαδιά της Blanch, είναι εμφανώς επηρεασμένα από την αρτ νουβώ.

Μετά το τέλος του Α’ παγκοσμίου πολέμου εμφανίστηκε η αρτ ντεκό. Ηταν μια τάση διακόσμησης που δανειζόταν από την βιομηχανική σχεδίαση, την γεωμετρία, επηρεάστηκε επίσης από τις τότε πρόσφατες ανακαλύψεις των Αιγυπτιολόγων, καθώς και από την επωαζώμενη αεροδυναμική.

Η βιομηχανική εξέλιξη επέτρεπε την κατασκευή κυρτών, αεροδυναμικών σχημάτων σε αντικείμενα κάθε είδους και η φόρμα περισσότερο από την επιδερμική διακόσμηση ήταν το κυρίαρχο στοιχείο.

Η επίδραση της αρτ ντεκό φαίνεται στα κτίρια και στα προϊόντα της εποχής, από το 1920 μέχρι το 1939. Το πιο αντιπροσωπευτικό κτίριο με αρχιτεκτονική αρτ ντεκό είναι το κτίριο Chrysler στη Νέα Υόρκη. Ενα από τα πιο αντιπροσωπευτικά σχήματα είναι το κυρτωμένο σχήμα του μίξερ της Kitchen Aid που επιβιώνει χωρίς αλλάγές μέχρι σήμερα. Αξίζει μια έρευνα στο Διαδίκτυο με τις λέξεις Art Deco για να φανεί ο διακοσμητικός πλούτος της συγκεκριμένης “σχολής” που άγγιξε κάθε είδος προϊόντος, από τρένα και αεροπλάνα μέχρι κτίρια και έπιπλα κουζίνας.

Το “αεροδυναμικό” μίξερ της Kitchen Aid είναι χαρακτηριστικό δείγμα της βιομηχανικής σχεδίασης της εποχής αρτ ντεκό.

Στα λειόκαννα οπλα είναι εμφανής η επίδραση της αρτ ντεκό αντίληψης στο κυρτό σχήμα των επαναληπτικών της εποχής εκείνης. Η Remington 31, Ithaca 37, και άλλα όπλα ακολούθησαν το σχήμα που πρωτοεφαρμόστηκε στην Winchester Model 12.

Οι κυρτές γραμμές της Remington 31 δείχνουν την επίδραση της αρτ ντεκό στο σχήμα της.

Τα παραπάνω δείχνουν ότι η κατηγορία που συχνά ακόυγεται εναντίον των όπλων μαζικής παραγωγής, ότι στερούνται καλλιτεχνικής καλλιέργειας μάλλον δεν ευσταθεί.

Μπορεί μάλιστα κανείς να αντιπαρέλθει με το επιχείρημα ότι η καλλιτεχνική διακόσμηση στα όπλα της αρτ νουβώ είναι επιδερμική με τη μορφή σκαλίσματος. Ενώ τα όπλα από την εποχή της αρτ ντεκό ενσωματώνουν την διακόσμηση στην βασική τους σχεδίαση, την ίδια τη φόρμα τους και δεν χρειάζονται επιδερμικό σκάλισμα.

Οι κυρτές γραμμές του αεροβόλου Diana του 1927 το καθιστούν τυπικό δείγμα της αρτ ντεκό και το κάνουν να φαίνεται σύγχρονο εκατό σχεδόν χρόνια μετά την κατασκευή του.

Η συζήτηση ξεφεύγει από τα όρια μιας ιστοσελίδας που επικεντρώνεται στην τεχνική ανάλυση των λειόκαννων και των αεροβόλων. Η συζήτηση ανήκει περισσότερο σε ιστορικούς της τέχνης. Στην τελική ανάλυση η ομορφιά στα όπλα είναι θέμα του θεατή. Υποκειμενικά πάντως όσο και αν θαυμάζω το Dickson του 1883, δεν μπορώ να αντισταθώ στις γραμμές μιας μοντέλο 12 ή ενός αεροβόλου Diana 27.