ΜΙΑ ΓΕΦΥΡΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΥΘΕΝΑ
“Η γέφυρα πρέπει να είναι επίπεδη”, “η γέφυρα στη βάση είναι ένδειξη ύψιστης ποιότητας”, “οι Αγγλοι κατασκευαστές πάντα φτιάχνουν επίπεδη γέφυρα στη βάση του δίκαννου”, αυτά και άλλα σχόλια , εκφερόμενα με τον ανάλογο στόμφο και ύφος που δεν αφήνει χώρο για αμφιβολία με έπεισαν και μένα για πολλά χρόνια ότι το καλό δίκαννο πρέπει να έχει γέφυρα και αυτή η γέφυρα πρέπει να είναι επίπεδη.
Είναι έτσι όμως; Είναι η γέφυρα αναγκαία; Και αν είναι αναγκαία πρέπει να είναι επίπεδη;
Μια παρένθεση εδώ για όσους δεν ξέρουν τι είναι η γέφυρα. Είναι αυτό το σημείο που ενώνει τις δύο μεριές της βάσης του πλαγιόκαννου. Στα καλά αγγλικά όπλα νη γέφυρα είναι επίπεδη με την υπόλοιπη βάση σχηματίζοντας μια ενιαία επίπεδη επιφάνεια.
Οι εκλογικεύσεις που έχω ακούσει κατά καιρούς για την χρησιμότητα της γέφυρας είναι πολλές. Οι πιο λογικοφανείς είναι αυτές που λένε ότι η γέφυρα, ενώνοντας τις δύο μεριές της βάσης, κατανέμει τις δυνάμεις που αναπτύσσονται από τις πιέσεις και έτσι συμβάλλει στην αντοχή της βάσης. Μερικοί μιλούν για το “Χ” των δυνάμεων, ή το “Υ”. Μάλον εννοούν ότι οι δυνάμεις ταξιεδύουν στο μέταλλο σε σχήμα Χ ή Υ και η γέφυρα είναι το σημείο όπου συναντώνται οι γραμμές στο Χ και Υ και έτσι η γέφυρα μεταφέρει τις δυνάμεις από τη μια μεριά στην άλλη από αυτό το σημείο.
Τρίκαννο Heym. Η τρίτη κάννη, κάτω από τις πάνω κάννες, επιβάλλει μια βάση χωρίς γέφυρα.
Η εξήγηση είναι πιο απλή και θα την δούμε παρακάτω. Πριν πάμε εκεί θα δούμε μερικά τρανταχτά παραδείγματα που ανατρέπουν τις θεωρίες περί Χ και Υ και άλλα πομπώδη.
Πρώτο απτό παράδειγμα που ανατρέπει τα περί γεφύρωσης των δυνάμεων είναι το αμερικανικό δίκαννο Winchester Model 21. Οταν το κατασκεύασε η Winchester το 1930 ο τότε διευθυντής της εταιρείας, ο Olin Winchester, αγόρασε τα καλύτερα δίκαννα της εποχής και μαζί με το μοντέλο 21 τα υπέβαλε σε τεστ αντοχής. Το τεστ ήταν απλό σε βαθμό βαρβαρότητας: κάθε δίκαννο έριχνε φυσίγγια δοκιμών, από αυτά που παράγουν σχεδόν διπλάσιες πιέσεις από τα κανονικά, μέχρι τελικής πτώσης. Δίκαννα με γέφυρα άντεξαν μερικές δεκάδες φυσίγγια, κάποια έφτασαν μέχρι λίγες εκατοντάδες. Το μοντέλο 21 άντεξε 2000 φυσίγγια δοκιμής χωρίς καμία αλλοίωση ή ένδειξη φθοράς και το τεστ σταμάτησε εκεί διότι δεν είχει νόημα να συνεχίσει.
Το μοντέλο 21 ΔΕΝ έχει γέφυρα!
Δίκαννο Sauer ύψιστης ποιότητας. Εχει γέφυρα αλλά δεν είναι επίπεδη.
Δεύτερο παράδειγμα είναι τα τρίκαννα όπλα, τα περιβόητα Drilling, των Γερμανών και Αυστριακών κατασκευαστών. Το πιο σύνηθες σχήμα του Drilling είναι αυτό του πλαγιόκαννου με μια τρίτη κάννη σε ραβδωτό διαμέτρημα κάτω από τις δύο λείες κάννες. Για να χωρά τη τρίτη κάννη στη βάση του λειόκαννου δεν υπάρχει γέφυρα. Και όχι μόνο δεν υπάρχει γέφυρα, αλλά υπάρχει ένα ημικυκλικό κανάλι αρκετά μεγάλο για να χωρά την τρίτη κάννη.
Οι πιέσεις λειτουργείας ενός ραβδωτού φυσιγγίου φτάνουν τις 55000 PSI (λίμπρες ανά τετραγωνική ίντσα) ενώ το λειόκαννο δουλεύει στις 12000 PSI. Το Drilling δεν έχει κανένα πρόβλημα να αντέξει αυτές τις πιέσεις χωρίς γέφυρα.
Βάση Ferlib με επίπεδη γέφυρα αγγλικού στυλ.
Τι συμβαίνει λοιπόν με την γέφυρα; Αρκεί μια ματιά στην γέννηση της για να γίνει κατανοητή η μυθολογία που την περιβάλλει. Η γέφυρα συνδέεται με το συρτάρι που επιννόησε ο James Purdey για να κλειδώνει τις κάννες του δίκαννου. Το συρτάρι βασίζεται στις κάννες με τα δύο κλειδιά (lumps) όπου το μπροστινό κλειδί δρα σαν οδηγός για το κλειδί ενώ το κύριο κλείδωμα γίνεται από το πίσω κλειδί. Για να στηρίζεται το συρτάρι σε όλο του το μήκος χρειάζεται η γέφυρα. Και επειδή το όνομα Purdey έχει αυξημένο κύρος στο δίκαννο δεν άργησε η επιλογή του Purdey να αντιγράφεται από άλλους κατασκευαστές για να δώσουν πρόσθετη αίγλη στα όπλα τους διαφημίζοντας “κλειδιά Purdey”.
Ομως αυτό το κλειδί επιβάλλει τον σχηματισμό τυφλής τετράγωνης εσοχής στη βάση. Επίσης κάνει την εφαρμογή των κλειδιών των καννών στη βάση σκέτο εφιάλτη! Και ότι απαιτεί εφαρμογή στο χέρι και υψηλή τεχνική ανεβάζει το κόστος κατακόρυφα. Οπως λέει ένας Αμερικανός που αγόρασε το εμπορικό όνομα “Boswell” και έχει αναβιώσει την κατασκευή ομώνυμων δίκαννων στην Αγγλία: “κάθε όπλο μας έχει 1200 ώρες δουλειάς στο χέρι”. Σϊγουρα έχει, και για αυτό η τιμή του αρχίζει στις 40 000 Ευρώ. Ενα μεγάλο μέρος της δουλειάς πάει στα κλειδιά τύπου Purdey και την γέφυρα!
Beretta Vittoria, χωρίς καθόλου γέφυρα αλλά παραμένει ένα ισχυρότατο δίκαννο.
Αν δούμε την υπόθεση λογικά, είναι σαφές ότι η γέφυρα είναι μια επιλογή που δεν αυξάνει την αντοχή του όπλου. Ταυτόχρονα αυξάνει το κόστος επειδή δυσκολεύει την κατασκευή και την εφαρμογή. Είναι ευνόητο ότι με ένα πιο απλό κλειδί και χωρίς γέφυρα το δίκαννο γίνεται εξίσου ανθεκτικό και σαφώς πιο φθηνό από το “γεφυρωμένο” σχήμα. Παράδειγμα είναι το εικονιζόμενο μοντέλο Beretta Vittoria που δεν έχει γέφυρα, ενώ το κλειδί των καννών είναι μονοκόμματο, με μια εγκοπή πίσω. Η οικονομία κατασκευής που προσφέρει το σχήμα αυτό σε σύγκριση με το κλειδί Purdey είναι προφανής.
Μια από τις βασικές αρχές της μηχανικής είναι αυτή τη απλότητας στην κατασκευή. Η απουσία της γέφυρας απλοποιεί το πλαγιόκαννο και κάνει την ζωή των κατασκευαστών εύκολη. Επίσης διευκολύνεται και η επισκευή. Είναι άπειρα πιο εύκολο να σφίξουν τα κλειδιά όταν λείπουν περιπλοκές τύπου συρταριού, γέφυρας, τρίτων κλειδιών κλπ. Ομως οι κατασκευαστές κόλλησαν στο αγγλικό πρότυπο και δεν έβαλαν το μυαλό τους να δουλέψει.
Τώρα μένει να δούμε αν κάποιος νέος κατασκευαστής θα βρει τρόπο να απλοποιήσει το πλαγιόκαννο, αφήνοντας έξω το κλειδί Purdey και την γέφυρα, και να μειώσει το κόστος του έτσι ώστε να κάνει αυτό το πιο “κυνηγετικό” όπλο ανταγωνιστικό στην καραμπίνα και το σουπερποζέ.
Κρίνοντας ένα δίκαννο μην αφήσετε την παρουσία ή την απουσία γέφυρας να σας επηρεάσει. Η ποιότητα κατασκευής και οι εφαρμογές στα κλειδιά είναι πιο σημαντικά στοιχεία.