Ισως το πιο ιστορικό για τους Ελληνες όπλο είναι το Μυλωνάς μετατροποιημένο σε μονόκαννο, συνήθως 12άρι.
Πρόσφατα είχαμε μια ερώτηση στο Εθνος Κυνήγι για τα λειόκαννα με στρατιωτική εμφάνιση, δηλαδή όπλα τύπου Saiga, Martini, καθώς και για εξαδελφάκια των ραβδωτών όπως το Marlin και το Winchester 9410. Η ερώτηση αφορούσε την νομιμότητα αυτών των όπλων, αλλά δεν έλεγε τίποτε για την κυνηγετική τους χρήση.
Εχοντας στενή επαφή με όλα σχεδόν από τα παραπάνω συν κάτι άλλα νομίζω ότι μπορώ να εκφέρω γνώμη.
Το Saiga κομπλέ με τα εργαλεία του και τις εξτρά γεμιστήρες.
Σίγουρα υπάρχει η γοητεία του “εξωτικού” μηχανισμού. Το να λύνεις και να δένεις ένα Καλάσνικοβ, είναι για πολλούς μια απόλαυση, και το Saiga είναι ένα Καλάσνικοβ στον μηχανισμό. Εχει ακριβώς τα ίδια εσωτερικά τμήματα με το ΑΚ 74, όχι το 47, το 74. Οταν το είχα πάει στην Μαλακάσα για δοκιμή ήταν παρών και ο τότε εκπαιδευτής της εθνικής ομάδας, ο Νικαντρόφ. Μόλις είδε το Saiga με αγριοκοίταξε και με ρώτησε “τι σκοπεύεις να κάνεις με αυτό;”. Σαν πρώην αξιωματικός του ρωσσικού στρατού είχε δει τον μηχανισμό και δεν πίστευε ότι ήταν λειόκαννο. Το εξέτασε προσεκτικά, κούνησε το κεφάλι του και μουρμούρησε “είναι Καλάσνικοβ!”.
Το ίδιο ισχύει και για τα lever action, τα καουμπόικα που λένε μερικοί, το Marlin και Winchester. Οι μηχανισμοί είναι οι ίδιοι με αυτούς που μπαίνουν στα ραβδωτά και δίνουν την ευκαιρία για βολές με ιστορικά όπλα.
Πιο κάτω έρχονται κάτι μετατροπές που έκαναν οι παλιοί όπλουργοί, όπως ο μπάρμπα Δικαίος στην οδό Μάγερ. Τότε έπαιρναν, νόμιμα, παλιά στρατιωτικά όπλα και τα μετέτρεπαν σε λειόκανν μικρου διαμετρήματος, 36, 28 και κάποτε 32 διαμέτρημα. Από αυτά υπάρχουν πολλά Enfield, Mannlicher και μερικά Mauser. Βέβαια αυτά χωρούν μόνο ένα φυσίγγι σφαίρα, διότι η αποθήκη τους δεν δουλεύει με φυσίγγια λειόκαννου.
Καλή η ικανοποίηση της περιέργειας και η απόλαυση του εξωτικού μηχανισμού. Ομως μην περιμένετε από αυτά τα οπλάκια να συμπεριφερθούν σαν καθαρόαιμα κυνηγετικα όπλα. Το ζύγισμα τους είναι από αδιάφορο μέχρι τραγικό, λόγω σύγκέντρωσης βάρους μπροστά. Βλέπετε η κάννη του ραβδωτού είναι χοντρή, και όσο και αν διευρυνθεί διατηρεί τα χοντρά τοιχώματα και αυτό ισχύει για όλα τα παραπάνω εκτός του Martini που είναι άλλη υπόθεση.
Το Martini στην στρατιωτική του έκδοση του 1862.
Η αίσθηση στα χέρια που δίνουν αυτά τα όπλα είναι διαφορετική, αφού άλλωστε είχαν φτιαχτεί σαν ραβδωτά εξ αρχής και η μόνη αλλαγή είναι η εγκατάσταση λειας κάννης. Το Saiga με την πιστολέ λαβή και το στρατιωτικό φινίρισμα είναι ίσως το πιο άβολο οταν προσπαθείς να ρίξεις κυνηγετική βολή σε κινούμενο στόχο. Τα lever action είναι πιο συμπαγή αλλά και αυτά είναι εμπροσθόβαρα όπλα με αίσθηση ραβδωτού στα χέρια.
Οχι ότι δεν θα κάνουν δουλειά ρίχνοντας 36άρια. Αλλά αυτή η ελαφρότητα του λειόκαννου με την λεπτή κάννη θα λείπει και καλό είναι να το ξέρει ο αγοραστής και να μην περιμένει ότι η μόνη διαφορά θα είναι η εμφάνιση και η δύναμη πυρός. Από την άλλη, οι περισσότεροι αγοραστές δεν ψάχνουν για κάτι ανάλαφρο και ντελικάτο όταν αγοράζουν αυτά τα όπλα, οι αγοραστές ξέρουν τι θέλουν και το βρίσκουν σε ένα τέτοιο 36άρι.
Martini 20άρι, τα περισσότερα όμως είναι 12άρια.
Εδώ να σημειωθεί ότι το Saiga, αφού έχει μηχανισμό Καλάσνικοβ, έχει τον κύλινδρο αερίων πάνω από την κάννη. Την ίδια διάταξη ακολουθούν και άλλα στρατιωτικά όπλα όπως το FN, M16, AR180 κλπ. Η τοποθέτηση του κυλίνδρου αερίων πάνω από την κάννη βολεύει στην στρατιωτική χρήση. Ομως στο κυνηγετικό όπλο αυτό σημαίνει ανύψωση της σκοπευτικής ευθείας αρκετά πάνω από τον κεντρικό άξονα της κάννης, με όσα αυτό επιφέρει στην τοποθέτηση του κεφαλιού, τον άξονα παλινδρόμησης όταν το όπλο κλωτσάει και στην ακρίβεια βολής με μονόβολα. Στις βολές που είχα κάνει με το Saiga με μονόβολα στα 25 μέτρα δεν είχα πρόβλημα να κτυπήσω έναν τενεκέ του καφέ. Ομως στην συγκέντρωση βολών από σταθερή θέση στα 40 μέτρα απέδιδε μικρότερη ακρίβεια από ένα μονόκαννο. Σε αυτό βέβαια συνέβαλε και η στρατιωτική σκανδάλη και το άβολο κοντάκι. Από την άλλη πρέπει να ομολογήσουμε ότι είναι απολαυστική η σκόπευση με ένα όπλο που σου επιτρέπει να κάνεις τον τενεκέ να χορεύει. Μέσα σε μια ώρα δοκιμής στο σκοπευτήριο της Μαλακάσας καταναλώθηκαν 150 φυσίγγια μονόβολα και καμιά 50άρια με σκάγια. Ηταν μια διασκεδαστική εμπειρία!
Μια σημείωση εδώ για να μην παρεξηγούμεθα. Οταν έγινε η δοκιμή η Μαλακάσα ήταν ακόμη σε φάση διαμόρφωσης και είχε ένα άδειο χωράφι, με πεδίο ασφαλείας, όπου μπορούσε να γίνει η παραπάνω δοκιμή με πλήρη ασφάλεια.
Το σύστημα Lever action θέλει πρακτική εξάσκηση για να το συνηθίσει κανείς. Πρόσφατα έμαθα ότι οι Αμερικανοί σκοπευτές που ρίχνουν σε αγώνες παραδοσιακής σκοποβολής, αυτό που λένε Cowboy Action Shooting, λειαίνουν τον μηχανισμό του Lever action και τον κάνουν ελαφρύ και γρήγορο, κάτι που εξηγεί την ταχυβολία που βλέπουμε σε κάτι βίντεο σκοποβολής. Οπως είναι από το εργοστάσιο ο μηχανισμός δεν έπιανε την ταχύτητα ενός χράπα χρούπα. Είναι όμως στιβαρό σύστημα με μασσίφ ατσάλινη κατασκευή.
Η τουφεκιά στον πίνακα δεν διαφέρει από τύπο σε τύπο, όλα τυπώνουν περίπου το ίδιο.
Το Martini είναι άλλο πράγμα. Το Martini το ανέλαβε ο Greener Και το έφτιαξε με τα κριτήρια ενός λειόκαννου που θα εξυπηρετούσε σε σκληρές συνθήκες. Είναι μεν πιο σκληροτράχειλο από το τυπικό αγγλικό όπλο, όμως διατηρεί το ζύγισμα και την ευχρηστία ενός αγγλικού κυνηγετικού όπλου. Το Martini εισάγεται κατά καιρούς στην μορφή του Greener GP μονόκαννου, μεταχειρισμένο διότι η παραγωγή του σταμάτησε πριν χρόνια. Σχεδόν όλα τα Greener GP είναι 12άρια.
Οσο για την νομιμότητα, όλα είναι νόμιμα αφού είναι επωμιζόμενα, λειόκαννα, πυροβόλα όπλα με μέγιστη χωρητικότητα τα τρία φυσίγγια. Ο νόμος δεν ασχολείται με την εμφάνιση του όπλου.
Για τον κυνηγό που ψάχνει πρωτίστως κυνηγετική αίσθηση, ένα συμβατικό 36άρι, όπως αυτά τα Falco, είναι η πιο καλή λύση.
Συμπερασματικα θα λέγαμε λοιπόν ότι όποιος ψάχνει για “ατμόσφαιρα” και έχει ροπή προς τα εξωτικά όπλα αλλά θέλει και ζύγισμα κυνηγετικό, θα προτιμήσει το Greener GP. Οποιος θέλει να έχει την αίσθηση του καουμπόικου 30-30 έχει το Marlin και το Winchester 9410. Για τους φίλους του στρατιωτικού στυλ και της ταχυβολίας προσφέρεται το Saiga. Για τους συλλέκτες παλαιότερων μοντέλων υπάρχουν οι παλιές μετατροπές των Mannlicher και Enfield. Αν όμως πρόκειται για κυνηγετική επιλογή από κυνηγό που θέλει απλά να πάει σε μικρό διαμέτρημα, τότε η καλύτερη επιλογή είναι ένα κλασσικό κυνηγετικό όπλο μικρού διαμετρήματος. Είναι ευνόητο ότι ο κυνηγός που θέλει εσκεμμένα να δυσκολέψει το κυνήγι του πηγαίνοντας σε μικρότερο διαμέτρημα δεν θέλει να στηθεί πίσω από ένα φερμαριστό πόιντερ κραδαίνοντας ένα Καλάσνικοβ.