7/5/09
Σκοπευτής σε αγώνα Ολυμπιακού Αεροβόλου στα δέκα μέτρα επωμίζει. Προσέξτε την θέση του αριστερού χεριού κάτω από τον υποφυλακτήρα. Με αυτή τη θέση χεριού τι χρειάζεται η μακριά πάπια;
Το πρώτο άρθρο για τα κοντάκια αεροβόλων άνοιξε συζήτηση και ένας επισκέπτης διαμαρτυρήθηκε ότι η σύγκριση ήταν μεταξύ ανόμοιων πραγμάτων, δηλαδή μεταξύ κυνηγετικών και σκοπευτικών αεροβόλων.
Για να δούμε τι κάνει ένα σκοπευτικό κοντάκι.
Το σκοπευτικό αεροβόλο παρέχει εγγυημένη ακρίβεια βολής. Ασχετα από το σχήμα κοντακιού που μπορεί να “φορέσει”, το σκοπευτικό αεροβόλο όταν ρίχνει στερεωμένο σε βάση, χωρίς τον παράγοντα άνθρωπο, μπορεί να κρατήσει τις βολές του σε ένα κύκλο ίσο με το βλήμα του στα δέκα μέτρα για Ολυμπιακό άθλημα. Αεροβόλα προσυμπιεσμένου αέρα που προορίζονται για Field Target μπορούν να κρατήσουν τις βολές τους σε έναν κύκλο 12 χιλιοστών στα 50 μέτρα.
Ο σκοπευτής πλήρως “κλειδωμένος” με το αεροβόλο και έτοιμος να ρίξει. Δείτε και εδώ το αριστερό χέρι και παραταρήστε το ρυθμιζόμενο μάγουλο και πέλμα.
Το κοντάκι στα σκοπευτικά αεροβόλα δίνει σημεία επαφής και ελέγχου που επιτρέπουν στον χειριστή του να ρίξει με την μέγιστη ακρίβεια από τις θέσεις που επιτρέπει το άθλημα. Στο Field Target οι θέσεις είναι καθιστός και όρθιος, ενώ στο Ολυμπιακό Αεροβόλο είναι μόνο όρθιος.
Το κοντάκι είναι το μέσον σύνδεσης του μηχανισμού με το ανθρώπινο σώμα. Η εργονομική σχεδίαση ενός κοντακιού αεροβόλου μεγιστοποιεί τον έλεγχο και την άνεση του σκοπευτή. Η άνεση δεν είναι πολυτέλεια, το σώμα που ρίχνει χωρίς μυϊκή ένταση ρίχνει με μεγαλύτερη ακρίβεια. Συνεπώς το κοντάκι του σκοπευτικού όπλου φτιάχνεται ώστε να επιτρέπει στην σκοπευτή να ρίχνει από όσο το δυνατό πιο χαλαρή θέση. Ομως είναι προφανές ότι μέσα στα όρια που επιτρέπουν οι κανονισμοί κάθε αθλήματος (διαστάσεις και βάρος όπλου) και σε ότι επιβάλλουν οι εργονομικές ανάγκες, υπάρχει χώρος για ανάπτυξη μιας ποικιλίας σχεδιαστικών προσεγγίσεων.
Η μαξιμαλιστική τάση σε κοντάκι Field Target. Το ογκώδες κοντάκι έχει μεγάλη δόση γλυπτικής και καπάκι πάπιας με ανάποδη κλίση κατασκευασμένο από εξωτικό ξύλο, προφανώς έβενο.
Μέσα σε αυτά τα επιπλέον κριτήρια επεισέρχεται η αισθητική και το προσωπικό γόυστο. Στα όπλα γενικότερα υπάρχουν διάφορες σχολές σχεδίασης με επικρατέστερες δύο σχολές.. Από τη μια είναι ο αγγλικός μινιμαλισμός, όπου κάθε περιττό στοιχείο αφαιρείται και φτάνουμε σε λιτά σχήματα όπως το αγγλικό πλαγιόκαννο που κρίνεται από ειδικούς της τέχνης ώς ένα εξαιρετικά όμορφο σχήμα. Από την άλλη είναι το κεντροευρωπαϊκό μπαρόκ που αρέσκεται στην πρόσθεση περιττών στοιχείων και διακόσμησης. Ενώ σε ένα αγγλικό όπλο δεν υπάρχει ψάθα σε μορφή λεπιών ψαριού, ή μάγουλα με περίτεχνα σχήματα, αυτά φαίνεται να είναι ο κανόνας στα κεντροευρωπαϊκά όπλα. Στα σκοπευτικά όπλα είναι προφανής η διαφορετική προσέγγιση από πολύ παλιά, από την εποχή των ραβδωτών τουφεκιών όπου το αγγλικό αρχέτυπο ήταν το λιτό Farquharson ενώ στα γερμανικά ήταν το ιδιότροπο σχήμα Stuetzen.
Στο σύγχρονο αεροβόλο είναι προφανής η επιρροή της κεντρικής Ευρώπης. Εδώ να τονιστεί ότι σε ότι αφορά το γούστο του καθενός ισχύει ο κανόνας “περί όρέξεως κολοκυθόπιτα”. Ομως ιστορικά στα όπλα παρατηρείται η διαχρονική τάση προς την αφαίρεση περιττών στοιχείων και αυτή η τάση είναι εντονότερη στα σκοπευτικά όπλα που είναι πιο “εργαλεία” από τα κυνηγετικά και έχουν την πρόσθετη “βάσανο” των κανονισμών του κάθε αθλήματος.
Κοντάκι σε αεροβόλο Steyr στο WFTF παγκόσμιο του 2004. Είναι σαφώς πιο λιτό και πρακτικό από το προηγούμενο σχήμα, και μάλλον πιο φτηνό.
Υπάρχει όμως και ένας άλλος παράγοντας που είναι το μάρκετινγκ και πως αυτό επιδρά στην σχεδίαση των αεροβόλων. Προφανώς οι διευθυντές μάρκετινγκ κρίνουν ότι το κοινό έχει προτίμηση προς το κεντροευρωπαϊκό στυλ και έτσι τα αεροβόλα γενικής χρήσης το κοντάκια φορτώνονται τα κοντάκια με περιττά στοιχεία με όσα κακά αναφέρθηκαν στο προηγούμενο άρθρο. Αν η επίδραση ήταν μόνο υπόθεση αισθητικής τότε το θέμα δεν είναι ιδιαίτερα σοβαρό. Ομως μερικές επιλογές, όπως οι τετράγωνες πάπιες, υπερβολικά χοντρές λαβές και περίεργες κλίσεις λαβής καταλήγουν σε αντιεργονομικά σχήματα που εμποδίζουν την καλή σκόπευση. Βλέπετε στο αεροβόλο δεν υπάρχει ακόμη σχολή μέτρων όπως υπάρχει στο λειόκαννο όπλο και δίνει αντικειμενικά κριτήρια χρηστικότητας και απόδοσης. Προς το παρόν ο κάθε σχεδιαστής είναι ελεύθερος να κάνει ότι θέλει με κύριο μέτρο την όψη του αεροβόλου στην διαφήμιση.
Η κοπέλα ρίχνει με το μινιμαλιστικό κοντάκι, και από ότι φαίνεται ρίχνει άνετα.
Ομως, αν κρίνουμε από την εξέλιξη στο ραβδωτό τουφέκι, το πλησιέστερο προς το αεροβόλο, θα δούμε κάποια συγκρίσιμη εξέλξη. Μεταπολεμικά στην Αμερική κυριαρχούσαν κάποια περίεργα σχήματα κοντακιού με πρωτοπόρο την Weatherby και τα υπερτονισμένα σημεία όπως το καπάκι στην πάπια με ανάποδη κλίση, έντονο Μόντε Κάρλο, υπερβολική πιστολέ λαβή και ένθετους ρόμβους κλπ. Οι υπερβολές δεν άντεξαν στο χρόνο και το σημερινό ραβδωτό όπλο έχει επανέλθει σε ένα πιο λιτό σχήμα που διατηρεί τα σημεία που προσφέρουν χρηστικότητα χωρίς τα περιττά και αχρείαστα στοιχεία.
Το περίπτερο της Walther στον αγώνα. Προσέξτε το κάτω κοντάκι που είναι απόλυτα ορθολογικής σχεδίασης και πως η λαβή μοιάζει να είναι μια αυτούσια λαβή ελεύθερου πιστολιού κολλημένη στη ράγα του κοντακιού.
Πιστεύω ότι το κοντάκι του αεροβόλου, σκοπευτικού και κυνηγετικού, σύντομα θα περάσει από μια παρόμοια διαδικασία σχεδιαστικής εξέλιξης που θα αφαιρέσει τα περιττά στοιχεία. Και αυτό θα γίνει όχι επειδή το μπαρόκ είναι βαρύ και ο κόσμος εύκολα το βαριέται, αλλά επειδή στο αγωνιστικό αεροβόλο θα επικρατήσει η λογική των σωστών μέτρων και διαστάσεων που τώρα λείπει.