Τρία μονόκαννα Φαβορί του αείμνηστου Θεόδωρου Παπαιωάννου.
Το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα ήταν εποχή αλματώδους εξέλιξης μηχανικών εφευρέσεων, και αυτό το βλέπουμε στο κατ’εξοχήν μηχανικό προϊόν, τα όπλα.
Από το 1865 μέχρι το 1900 οι πατέντες στα όπλα είχαν μορφή χιονοστιβάδας. Το σύστημα Ανσον-Ντήλυ, τα βιδωτά τσοκάκια, η αυτόματη ανάσυρση στις φωτιές, το σύστημα Beesley που μετέπειτα αγοράστηκε από την Purdey, πατέντες του Dickson, Ideal, Darne, όλα αυτά έγιναν αυτή την εποχή.
Ηταν εποχή βαθιάς οικονομικής παγκόσμιας κρίσης όμοια με την δεκαετία του 1930 και την σημερινή. Το ερώτημα που ανακύπτει είναι πως γίνεται σε εποχή βαθιάς κρίσης να βγαίνουν τόσες καινοτομίες; Για τους μελετητές της οικονομικής ιστορίας το φαινόμενο δεν εκπλήσσει, εποχές οικονομικής κρίσης τείνουν να είναι ταυτόχρονα και περίοδοι καινοτομίας και εφευρετικότητας. Προφανώς το ρητό “πενία τέχνας κατεργάζεται” ισχύει και στην διεθνή οικονομία.
Στην πρώιμη φάση οι ευρεσιτεχνίες προστατεύονταν από διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τις γνωστές πατέντες και η παραγωγή τους περιοριζόταν στους ιδιοκτήτες της πνευματικής ιδιοκτησίας και λίγους άλλους που μπορούσαν να πληρώσουν δικαιώματα χρήσης. Οι πατέντες τότε είχαν διάρκεια από δεκαεφτά έως εικοσιπέντε χρόνια. Η εκπνοή των διπλωμάτων συνέπεσε με την αρχή του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μόλις όμως τελείωσε ο πόλεμος άρχισε μια νεά φάση στην διεθνή παραγωγή, ήταν το φαινόμενο της μαζικής παραγωγής όπλων βασισμένων στις ληγμένες αγγλικές πατέντες. Μια ματιά στα όπλα της εποχής εκείνης που βγήκαν στη διεθνή αγορά δείχνει το μέγεθος της αντιγραφής των αγγλικών προτύπων. Οι Ισπανοί και Βέλγοι ήταν πρωταθλητές στην παραγωγή φτηνών όπλων με μισές και ολόκληρες φωτιές βασισμένων στα αγγλικά πρότυπα.
Παπαιωάννου πατέρας και υιος στο εργαστήριο τους στην οδο Καϊρη στην Αθήνα.
Εμείς τι κάναμε τότε, στις αρχές του 20ου αιώνα; Η Ισπανία δεν ήταν βιομηχανική δύναμη στην δεκαετία του 1920, όμως έβγαζε χιλιάδες κυνηγετικά όπλα. Η Αργεντική ήταν σε χαμηλότερο επίπεδο βιομηχανικής ανάπτυξης από την Ελλάδα και όμως έστησε εργοστάσιο παραγωγής του Mauser και προμήθευε τις γειτονικές χώρες με τουφέκια. Εμείς τότε είχαμε δώσει τη σύμβαση του στρατιωτικού μας τουφεκιού στην Αυστρία.
Προφανώς η πίστη στην ανικανότητα μας να παράγουμε και οι ανασταλτικοί νόμοι που αρέσκεται να θεσπίζει το “κράτος” έδρασαν και τότε υπέρ ξένων οικονομικών συμφερόντων. Είναι παράξενο πως απεμπολήσαμε την παραγωγή όπλων αλλά προχωρήσαμε στην κατασκευή πυρομαχικών που είναι πιο δύσκολη υπόθεση. Είναι ένα ακόμη από τα μυστήρια της Ελλάδας.
Στην δεκαετία του 1930, στην Μεγάλη Υφεση, σημειώθηκε μια νέα φάση εφευρετικότητας και βέβαια δεν άφησε έξω τα όπλα. Τότε τελειοποίηθηκαν τα σουπερποζέ της Browning, ενώ τότε σχεδιάστηκαν και τα πρώτα σουπερποζέ της Beretta που μετέπειτα εξελίχθηκαν στη σειρά 55 και 686 κλπ. Αρκεί μια ματιά στο συρταρωτό κλειδί των σουπερποζέ που παράγονται σήμερα για να κατανοήσουμε την άμεση συγγένεια με το αρχικό σύστημα του Browning που πρωτοεμφανίστηκε το 1930.
Στην ίδια εποχή οικονομικής ασφυξίας βγήκε το θρυλικό πλαγιόκαννο Winchester Model 21 που μεταγενέστερα αντιγράφηκε από την Baikal στην μορφή του ΙΖ58 και ΙΖ43.
Browning Hi-Power 1935.
Πέρα από τα πλαγιόκαννα υπήρξαν εξελίξεις σε άλλους τομείς των όπλων. Τότε βγήκε το θρυλικό πιστόλι Browning Hi-Power, το πρώτο των “μαγικών εννιαριών” με γεμιστήρα 13 φυσιγγίων. Στον στρατιωτικό τομέα, η δεκαετία του 1930 ήταν η αρχή της εξέλιξης των υποπολυβόλων και ελαφρών πολυβόλων.
Συνολικά η εποχή της Μεγάλης Υφεσης ήταν εποχή μεγάλης καινοτομίας στα όπλα και σε άλλους τομείς. Μερικοί ιστορικοί υποστηρίζουν ότι στη δεκαετία του 1930 η ανθρωπότητα παρήγαγε περισσότερες καινοτομίες και εφευρέσεις από οποιαδήποτε άλλη εποχή. Εμείς βέβαια και πάλι απουσιάζαμε από την καινοτομία και την συμμετοχή στα διεθνή τεκταινόμενα διότι είχαμε άλλα προβλήματα. Πάντα υπάρχει δικαιολογία για την απραξία.
Στην δεκαετία του 1970, μια περίοδο οικονομικής στενότητας και ενεργειακής κρίσης, είδαμε καινοτομίες σε άλλους τομείς που όμως επηρέασαν και τα όπλα. Νεαροί εφευρέτες που ίδρυσαν εταιρείες σε γκαράζ και αποθήκες, σύντομα δημιούργησαν κολοσσούς υπολογιστών. Από εκεί βγήκαν τα σύγχρονα μέσα παραγωγής και το λογισμικό της σχεδίασης μέσω υπολογιστών και της μηχανουργικής κατεργασίας μέσω προγραμματισμού.
Εμείς και πάλι κατορθώνουμε να απέχουμε από την τεχνολογία ενώ αλληλοκατηγορούμαστε ότι δεν παράγουμε τίποτε. Οχι και τίποτε! Κάποτε παράγαμε. Στις φωτογραφίες που μας έστειλε ο επισκέπτης κύριος Σκαρτσής απεικονίζονται τρία ελληνικότατα μονόκαννα Φαβορί κατασκευασμένα από τον αξέχαστο Θεόδωρο Παπαιωάννου. Στα χρόνια που ασχολούμαι με τα κυνηγετικά όπλα έχω δει πολλά ταλαιπωρημένα από κακή χρήση Φαβορί, ακόμη όμως δεν έχω δει ούτε ένα που να μην λειτουργεί, απόδειξη της εγγενούς ποιότητας που έχουν αυτά τα ελληνικά όπλα.
Σήμερα στην Αμερική πωλούνται μονόκαννα Harrington and Richardson σε μια τεράστια γκάμα μοντέλων. Είναι όλα βασισμένα πάνω σε ένα βασικό σύστημα με παραλλαγές κοντακιών, κάννης και σκοπευτικών που τα εξειδικεύουν για διάφορες χρήσεις, από εκπαίδευση νέων σκοπευτών μέχρι κυνήγι αρκούδας. Μια ματιά σε χώρους συζητήσεων Αμερικανών κυνηγών δείχνει πόσο δημοφιλή είναι αυτά τα μονόκαννα.
Ο ιστότοπος της Harrington and Richardson: http://www.hr1871.com/default.asp δείτε δεκάδες (ναι δεκάδες) παραλλαγές πάνω σε μια βάση μονόκαννου.
Την ίδια επιτυχία στην Αμερική μπορούσε να έχει και το Φαβορί που είναι καλύτερο σύστημα από το H&R. Αν υπήρχε κάποιος να πληροφορήσει τον δημιουργό του Φαβορί για τις προτιμήσεις της αμερικανική αγοράς, που είναι και η πιο σημαντική παγκοσμίως, θα μπορούσε πανεύκολα να φτιάξει όπλα με κοντάκια για εφήβους, με διαφορετικά μήκη καννών και πάει λέγοντας. Αν η τράπεζα του ήταν πράγματι τράπεζα θα του άνοιγε ορίζοντες για εξαγωγές.
Για να γίνει αυτό όμως πρέπει να υπάρχει ανάλογη ουσιαστική βοήθεια από μια σοβαρή υπηρεσία προώθησης εξαγωγών. Και για να υπάρχει σωστή υπηρεσία προώθησης εξαγωγών πρέπει να προϋπάρχουν πολιτικοί που να έχουν δουλέψει τουλάχιστον μια μέρα στη ζωή τους και να ξέρουν τι σημαίνει να στήνεις δουλειά, με δικά σου λεφτά, από το μηδέν, και να μην μετατρέπουν τις ζωτικές υπηρεσίες σε τσιφλίκι τους.
Κρίνουμε από έναν τομέα που γνωρίζουμε όλοι μας αρκετά καλά, από τον τομέα κυνηγετικών ειδών και όπλων. Και ότι γίνεται στον δικό μας χώρο μάλλον γίνεται και σε άλλους. Στα σκάφη αναψυχής όπου με την δική μας ναυτική παράδοση, μήκος ακτής και κλίμα έπρεπε να ήμασταν από τους πρώτους παγκοσμίως, είμαστε από τους τελευταίους. Με τέτοια μυαλά που κουβαλάμε από τον 19ο αιώνα δεν γίνεται δουλειά. Αν δεν αλλάξουμε και γρήγορα θα επιβεβαιώσουμε αυτό που έγραφε σήμερα (10 Φεβ. 2012) βελγική εφημερίδα: “η Ελλάδα οδεύει προς τον τρίτο κόσμο”.