Δίκαννο Webley με τρίτο κλειδί. Τα σύγχρονα ατσάλια παρέχουν αρκετή αντοχή ώστε να καθιστουν τρίτα κλειδιά περιττά.
Είναι δυνατό να διαχωριστεί η σχεδίαση ενός αντικειμένου από το υλικό κατασκευής;
Μερικοί οπλόφιλοι νομίζουν ότι είναι δυνατός ένας τέτοιος διαχωρισμός και από αυτή την αφετηρία επιδίδονται σε κριτική των σύγχρονων όπλων σε σύγκριση με τα “παλιά καλά όπλα” του 1900.
Τα παλιά όπλα ήταν κατασκευασμένα από μαλακό ατσάλι. Το υλικό ήταν όμοιο με αυτό των γάντζων που συνέδεε δύο βαγόνια τραίνου. Ο συζευκτικός σύνδεσμος έπρεπε να είναι αρκετά μαλακός ώστε να εκτείνεται σε απότομα φορτία, αλλά να μην σπάει. Στα όπλα αυτό το μαλακό υλικό περνούσε από μια διαδικασία επιφανειακής σκλήρυνσης για να αντέχει σε τριβές και κρούσεις.
Εχοντας αυτό το μαλακό υλικό για να δουλέψουν, οι κατασκευαστές του 19ου αιώνα επιννόησαν μερικούς τρόπους ενίσχυσης των όπλων, και εδώ μιλούμε βασικά για πλαγιόκαννα. Η γέφυρα που δρασκελίζει τις δύο πλευρές της βάσης είναι μια από τις σχεδιαστικές ενισχύσεις. Μια άλλη είναι το μέταλλο μπροστά από τον πίρο. Επίσης ενισχυτικό ρόλο παίζουν τα “νεύρα” στα πλαϊνά της βάσης καθώς και κάθε είδους τρίτα κλειδιά, περαστά και μη.
Επειδη όλα αυτά τα στοιχεία ενσωματώνονται σε ακριβά όπλα εκείνης της εποχής και στα αντίγραφα που κατασκεύασαν πολλοί μιμητές, το πλαγιόκαννο πήρε μια μορφή που έγινε αποδεκτή σε βαθμό που έγινε κανόνας. Το δίκαννο με το συρταρωτό κλειδί, με γέφυρα στη μέση της βάσης, μέταλλο μπροστά από τον πίρο, είναι το πιο αναγνωρίσιμο ως το “κανονικό” δίκαννο.
Ομως κάποια στιγμή η μεταλλουργία εφηύρε νέους τύπους ατσαλιού που άλλαξαν τα δεδομένα στα όπλα και ειδικά στο πλαγιόκαννο.
Πρώτη η Winchester με το μοντέλο 21 έφερε τα πάνω κάτω. Το μοντέλο 21 δεν έχει μεσαία γέφυρα, δεν έχει εξωτερικά ενισχυτικά νεύρα, δεν έχει συρταρωτό κλειδί. Δεν έχει αυτά τα ενισχυτικά στοιχεία επειδή οι σχεδιαστές του βασίστηκαν στην αυξημένη δύναμη που είχε το ατσάλι του μοντέλου 21.
Αντί για το παλαιό ανθρακούχο ατσάλι με αντοχή 68000 λιβρών ανά τετραγωνική ίντσα, το μοντέλο 21 χρησιμοποίησε νικελιούχο ατσάλι με αντοχή 115 000 λίβρες ανά τετραγωνική ίντσα. Η σχεδόν διπλάσια αντοχή του ατσαλιού άνοιξε το πεδίο για τους σχεδιαστές να απλοποιήσουν την κατασκευή και να δημιουργήσουν ένα νέο σχήμα στη βάση του δίκαννου.
Ηταν καλύτερο το μοντέλο 21, που πρωτοεμφανίστηκε το 1930, από τα παλιά σχήματα που είχαν τελειοποιηθεί το 1885;
Σουπερποζέ προπολεμικό Woodward, προσέξτε τα ενισχυτικά μάγουλα στην βάση, κάτι που ο κατασκευαστής χρειάστκε διότι η βάση είναι από απλό ανθρακούχο χάλυβα.
Τα τεστ αντοχής που έκανε η Winchester απέδειξαν ότι είναι όντως πιο ανθεκτικό. Το τεστ ήταν απλό, τα καλύτερα δίκαννα της εποχής έριξαν φυσίγγια δοκιμής μέχρι τελικής πτώσης. Το πιο ανθεκτικό μετά το μοντέλο 21 ήταν το Parker που άντεξε περίπου 400 φυσίγγια πριν παραδόσει το πνεύμα. Το μοντέλο 21 έριξε 2000 φυσίγγια δοκιμής και δεν έδειξε καμία φθορά. Δέκα χρόνια μετά το τεστ η Winchester άρχισε να χρησιμοποιεί ένα ακόμη πιο ανθεκτικό ατσάλι που ονόμασε Proof Steel, δηλαδή ατσάλι δοκιμών.
Παρά την απόδειξη, πέρα πάσης αμφιβολίας, για την χρησιμότητα του νέου ατσαλιού και την αυξημένη ασφάλεια που παρείχε στον κάτοχο του, οι “μεγάλοι κατασκευαστές” επέμειναν στην κατασκευή των παλιών σχεδίων με τα παλιά υλικά. Επίσης επέμεναν στην “χειροποίητη κατασκευή” διότι όταν αυτή γίνεται με μαλακά ατσάλια είναι προσιτή στην λίμα. Οποιος έχει δοκιμάσει να λιμάρει σίδερο και σύγχρονο ατσάλι αμέσως καταλαβαίνει ότι το ατσάλι δεν δουλεύεται τόσο εύκολα με τη λίμα!
Ισως, και εδώ πιθανολογούμε, μερικά από τα παλαιότερα μεσαία όπλα, όπως τα γαλλικά Robust, να κατασκευάζονταν από τα νέα ατσάλια. Αλλωστε οι ενδείξεις στα όπλα αυτά για την ποιότητα ατσαλιού, πχ Acier Hercule, δείχνουν ότι ξέφυγαν από την παγίδα των παλιών μετάλλων και πήγαν στα σύγχρονα για την εποχή εκείνη. Αυτή η επιλογή ίσως να εξηγεί και την αντοχή των Robust και άλλων όπλων που αν και δεν ήταν προϊόντα των “μεγάλων” απέδειξαν την αντοχή τους και έτσι κέρδισαν την φήμη τους.
Αριστερά, ένα Beretta 626 από σύγχρονο ατσάλι δεν έχει ανάγκη την κεντρική γέφυρα της βάσης, δεξιά ένα Westley Richards του 1904 με κεντρική γέφυρα στη βάση.
Οι Αγγλοι επέμεναν βέβαια στην παλιά μέθοδο και τα παλιά υλικά. Μέχρι την δεκαετία του 1980 είχαν απομείνει στην Αγγλία μια δράκα κατασκευαστών που αντιμετώπισαν την επιλογή του εκσυγχρονισμού ή του αφανισμού. Αναγκάστηκαν και αυτοί να υιοθετήσουν σύγχρονες μεθόδους παραγωγής, όπως τις μηχανές που διευθύνονται από υπολογιστή. Αυτή η επιλογή αναγκαστικά οδήγησε στην χρήση σύγχρονων ατσαλιών διότι τα παλιά μέταλλα δεν άντεχαν την επεξεργασία σε σύγχρονες μηχανές ταχείας κοπής. Προσέξτε, το κριτήριο δεν ήταν η αντοχή του όπλου ή ασφάλεια του πελάτη!
Και έτσι φτάνουμε σε ένα χρονικό σημείο στην δεκαετία του 1990 όπου τα σύγχρονα “μεγάλα όπλα” κατασκευάζονται αναγκαστικά από σύγχρονα ατσάλια πολλαπλάσιας αντοχής από τα παλιά ανθρακούχα. Παραδόξως οι αθεράπευτοι νοσταλγοί των “προπολεμικών χειροποίητων” όπλων εμμένουν ότι τα παλιά είναι καλύτερα. Αφήστε τους να επιμένουν. Ο πρώην διευθυντής παραγωγής της Purdey, o Bruce Owen χρησιμοποίησε την λέξη “καλύτερα” για τα σύγχρονα ατσάλια. Μια λέξη που αμέσως δημιουργεί ερωτήματα για την χρήση της λέξης “κάλλιστο” όταν οι Αγγλοι αναφέρονται στα δίκαννα τους της δεκαετίας του 1920-1930.
Αυτό που είναι παράδοξο είναι ότι οι Αγγλοι, παρά την αλλαγή υλικών και μεθόδων κατασκευής δεν πείραξαν το σχέδιο των όπλων τους. Αν πάρετε μια βάση Purdey του 1910 και μια σημερινή θα δείτε ότι είναι πανομοιότυπες. Αυτό ίσως να οφείλεται στην σκέψη ότι οι αγοραστές θέλουν ένα αντίγραφο του Purdey του 1885 και τίποτε άλλο. Ισως να σημαίνει ότι στην Purdey δεν υπάρχουν σχεδιαστές ανάλογου αναστήματος με αυτούς του 1885 που μπορούσαν να πρωτοτυπήσουν. Οποια και αν είναι η απάντηση το γεγονός είναι ότι με το ίδιο σχέδιο και δομή, λόγω υλικού, το σύγχρονο Purdey είναι σαφώς πιο ανθεκτικό από το παλιό.
Αν αφήσουμε τα “μεγάλα όπλα” και πάμε σε αυτά που σηκώνει η τσέπη μας, τότε θα δούμε ότι οι σύγχρονες μέθοδοι κατασκευής έχουν οδηγήσει σε όπλα, ειδικά σε δίκαννα, που είναι πιο ανθεκτικά από τα παλιά. Μέτριου κόστους όπλα όπως το Beretta 626, το Verney Carron, το ταπεινό Baikal IZ43, είναι πολύ πιο ανθεκτικά από τα μέτρια όπλα του μεσοπολέμου. Οσο για τα σουπερποζέ που έχουν δει μια μεγάλη άνθιση μεταπολεμικά, έχουν εκμεταλλευτεί τις ιδιότητες των σύγχρονων ατσαλιών και μεθόδων κατασκευής και έχουν την ανάλογη επιτυχία στην αγορά.
Αύτό είναι ενισχυτικό μάγουλο! Το ουγγρικό δίκαννο FEG έχει τεράστια ενισχυτικά μάγουλα, που μάλλον δεν τα χεριάζεται αλλά έχουν γίνει το σήμα κατατεθέν του συγκεκριμένου μοντέλου.
Το σουπερποζέ, ως τύπος και σχέδιο όπλου, χρειάζεται σύγχρονα ατσάλια για να κατασκευαστεί στην σημερινή του μορφή. Το σχήμα της βάσης με τους διακεκομμένους πίρους με την ελάχιστη ποσότητα μετάλλου για μπροστινή υποστήριξη, δεν μπορούσε να κατασκευαστεί από τα παλιά ανθρακούχα ατσάλια. Αφενός υπήρχε το θέμα της αντοχής, και αφετέρου το πρόβλημα της στρέβλωσης από την παλιά μέθοδο σκλήρυνσης. Δεν είναι ευρέως γνωστό αλλά η παλιά μέθοδος σκλήρυνσης με τον οργανικό άνθρακα είχε σαν αποτέλεσμα την στρέβλωση της βάσης που απαιτούσε πρόσθετη εργασία εφαρμογής των καννών. Αυτό έχει αποφευθχεί με τα σύγχρονα ατσάλια και τις νέες μεθόδους σκληρυνσης.
Είναι λοιπόν προφανές ότι η ανάπτυξη νέων ατσαλιών άνοιξε νέους ορίζοντες για τους σχεδιαστές. Είναι επίσης φανερό ότι τα υλικά είναι συνυφασμένα με την σχεδίαση. Και έτσι φτάνουμε στο συμπέρασμα ότι στα όπλα, όπως και σε κάθε άλλο αντικείμενο, η φύση των υλικών είναι από τα βασικά δεδομένα που χειρίζεται ο σχεδιαστής για να καταλήξει σε κάποιο αποτέλεσμα. Είναι εκπληκτικό ότι υπάρχουν ακόμη άνθρωποι στην εποχή του Ιντερνέτ και των κινητών τηλεφώνων που επιμένουν στο αντίθετο. Ισως να έχουν βυθιστεί περισσότερο από ότι πρέπει στην εικονική πραγματικότητα όπου, ως γνωστόν, δεν υπάρχουν Τράπεζες Δοκιμών και σκασμένες κάννες.