Το ελάφι είναι μέτρο σύγκρισης. Στην πολιτεία της Νέας Υόρκης, με έκταση πενταπλάσια της Ελλάδας θηρεύονται 500 000 ελάφια το χρόνο και ο πληθυσμός τους αυξάνεται. Εκεί κυνήγησε και ο πρώην υπουργός Γεωργίας κ. Τζουμάκας.
“Θαυμαστή ανθεκτικότητα επέδειξε και ο πληθυσμός του κόκκινου ελαφιού. Σήμερα έχουν καταγραφεί περίπου 700 ελάφια, καθώς η λαθροθηρία ελέγχθηκε αποτελεσματικά. Υπάρχει βέβαια ένα πρόβλημα καθώς τα ελάφια τρώνε συχνά τα δενδρύλλια που έχουμε φυτέψει. Ομως αυτή είναι η Φύση” λέει ο πρόεδρος του Φορέα”
Ο πρόεδρος που μιλά στην Καθημερινή της Κυριακής είναι ο κύριος Κώστας Δημόπουλος, και τα παραπάνω αντανακλούν την αντίληψη του για τη Φύση. Μια αντίληψη που είναι στα πλαίσια της γενικότερης οικολογικής στάσης στην Ελλάδα και είναι μέρος του προβλήματος και όχι της λύσης.
Πριν σχολιάσω να τονίσω ότι ΔΕΝ θεωρώ το ελάφι θήραμα και ΔΕΝ προτείνω την μείωση των ελαφιών της Πάρνηθας με θανατώσεις.
Το ελάφι είναι εκ φύσεως κορφολογητής δέντρων. Στην Αγγλία η Βρετανική Ορνιθολογική Ενωση, της οποίας τις οικολογικές περγαμηνές δεν αμφισβητεί κανένας, έχει ονομάσει το ελάφι και το συνεχές κορφολόγημα των δέντρων ως κύριο αίτιο για την μείωση των δενδρόβιων ωδικών πτηνών.
Αλλοι εξίσου έγκυροι οικολόγοι-ορνιθολόγοι έχουν πει επανελειμμένα ότι η διαχείριση της Φύσης δεν είναι θέμα τύχης. Αν θέλεις να διαχειριστείς έναν χώρο, και να μην ξεχνάμε το όνομα του Φορέα Διαχείρισης δείχνει ότι το έργο του είναι η διαχείριση, πρέπει να κάνεις επιλογές. Στην διαχείριση δεν χωράνε μύθοι του είδους: “αυτή είναι η Φύση”. Δεν είναι. Η διαχείριση είναι θέμα επιλογών. Η αντιμετώπιση του ελαφιού δείχνει το είδος των επιλογών που γίνονται, και μάλλον δεν εμπίπτουν στην έννοια διαχείριση.
Το ελάφι της Πάρνηθας δεν είναι αυτόχθον. Τα πρώτα ελάφια εισήχθησαν το 1900 περίπου και υπάρχει νομολογία για τις ζημιές που προκαλούσαν σε καλλιέργειες. Τότε, το 1906, αποφασίστηκε από ελληνικό δικαστήριο ότι άγρια ζώα που ελευθερώνονται στο περιβάλλον παύουν να είναι δεσποζόμενα και θεωρούνται αδέσποτα. Αρα το ελάφι της Πάρνηθας είναι κάτι το εξ αρχής διαχειρίσιμο είδος μόνο που ποτέ δεν έγινε αντικείμενο διαχείρισης και φροντίδας. Το άφησαν στην τύχη του από την αρχή και το χρησιμοποίησαν για να στήσουν μιαν ολόκληρη μυθολογία.
Η δήθεν λαθροθηρία του ελαφιού είναι δείγμα της μυθολογίας που αναπτύσσουν οι οικολόγοι της νεοελληνικής οικονομενκλατούρας για να εντυπωσιάσουν τους αδαείς. Εξ ού και τα περίφημα “ευρεθέντα κέρατα” που ανεμίζουν στα κανάλια οι προστάτες οικολόγοι. Σε ένα αποχαυνωμένο κοινό, που αντί για οικολογία στο σχολείο πέρασε από προπαγάνδα μερικών πολιτικά οργανωμένων ομάδων, αυτά τα “ευρήματα” φαντάζουν πειστικά. Ομως το αρσενικό ελάφι απορρίπτει τα κέρατα του κάθε χρόνο και σε ένα χώρο που συνωστίζονται εκατοντάδες ελάφια είναι λογικό να βρίσκονται δεκάδες απορριφθέντα κέρατα.
Η μυθολογία λέει ότι οι λαθροθήρες σκοτώνουν τα ελάφια για να τα “μοσχοπουλήσουν” στις ταβέρνες της περιοχής. Αναφέρθηκε μάλιστα και η τιμή των 100 Ευρώ το κιλό. Μόνο ένας πνευματικά ανάπηρος ταβερνιάρης θα έδινε 100 Ευρώ όταν φρέσκο, εισαγόμενο ελάφι από χώρες της ΕΕ, με όλα τα πιστοποιητικά και τιμολόγια που περνούν στα βιβλία του προφανώς “αδίστακτου” ταβερνιάρη, πωλείται προς 6 Ευρώ την μερίδα.
Εδώ και χρόνια, σε επανελειμμένες παρατηρήσεις και μελέτες που έκανε η βιολόγος Σύλιβια Παπίκα, είναι καταγραμμένος ο υπερπληθυσμός του ελαφιού στην Πάρνηθα. Αν τα 300 ελάφια ήταν βαρύ φορτίο αρκετά χρόνια πριν την πυρκαγιά, ο κάθε νοήμων κατανοεί πόσο δυσβάσταχτος είναι ο αριθμός των 700 ελαφιών.
Ενας σωστός βιολόγος θα έθετε και το ερώτημα, όπως έκανε η κ. Παπίκα, για την γενετική υγεία ενός αποκομμένου πληθυσμού ελαφιών. Κάτι που δεν έχει σημειώσει καμία οικολογική κίνηση, οργάνωση, ένωση κλπ.
Ο σωστός διαχειριστής θα έδινε λύση στο πρόβλημα μέσα από διαχειριστικές επιλογές. Ξέρουμε πόσα ελάφια αντέχει η Πάρνηθα- όχι πάνω από 180. Επίσης ξέρουμε ότι υπάρχουν άλλοι δρυμοί στην Ελλάδα που μπορούν να υποστηρίξουν τα πλεονάζοντα ζώα, και μάλιστα σε σημεία με ή χωρίς φυσικούς θύτες, όπως τον λύκο και τον λύγκα (ναι υπάρχει λύγκας στην Ελλάδα αλλά η οικομυθολογία τον απαιτεί εξαφανισμένο). Και μαζί με την διάσπαση της αγέλης σε μικρότερες ομάδες, θα ήταν καλή ιδέα η εισαγωγή μερικών ξένων θηλυκών ζώων για τον γενετικό εμπλουτισμό. Η Ευρώπη βρίθει από ελάφια, δεν θα έχετε πρόβλημα να φέρουμε μερικά θηλυκά.
Ομως αυτά είναι για Διαχειριστές με κεφαλαίο Δ, όχι για εγχώριους οικολόγους λάτρεις της κατευθυνόμενης καταστροφολογίας.
Να πάμε όμως μερικά χρόνια πίσω. Πότε έγινε συνετή ξύλευση στην Πάρνηθα ώστε να μειωθει η ξυλώδης βιομάζα που αποτέλεσε και το κύριο αίτιο της ραγδαίας εξάπλωσης της πυρκαγιάς; Από ότι έχουν δείξει οι έρευνες μου, ποτέ. Εχουμε καταγράψει στις σελίδες της Οπλογνωσίας τις έρευνες του καθηγητή Ράκαμ, του πανεπιστημίου του Καίμπριτζ σχετικά με τα πυρόφιλα μεσογειακά δάση. Η φωτιά στην Πάρνηθα, για όποιον έχει διαβάσει έστω και πρόχειρα τον Ράκαμ ήταν απόλυτα προβλέψιμη.
Ως δρυμός, η Πάρνηθα δεν μπορεί να περιέλθει σε καθεστώς διαχείρισης όμοιο με αυτό των παραγωγικών δασών. Οταν κάηκε, αντί να ερευνηθει αυτό το υπαρκτό αίτιο, αρχίσαν οι μπαρούφες περί καταπατητών και οικοπεδοφάγων. Ομως, όπως παρατηρεί ο κύριος Δημόπουλος, το μεγαλύτερο κομμάτι που κάηκε, είναι απόκρυμνο και σήμερα έχει πρόβλημα έντονης διάβρωσης του εδάφους ακριβώς λόγω της μεγάλης κλίσης. Ποιος καταπατητής είναι τόσο βλαμμένος ώστε να θέλει να καταπατήσει γκρέμια μόνο οι Ελληνες οικολόγοι μπορούν να μας πουν. Βλέπετε η επίκληση κάποιου “κακού” είναι αναπόσπαστο μέρος των παραμυθιών ενώ εξαλείφει και τις όποιες ευθύνες των διαχειριστών.
Αν το χώμα από τα απόκρυμνα μέρη του βουνού έχει χαθεί, δεν θα ήταν σοφή επιλογή να μεταφερθεί χώμα ώστε τα φυτά μπορούν να ξαναριζώσουν στο βουνό; Σαφώς και θα ήταν. Αλλωστε μας τονίζουν κάθε τόσο και λιγάκι ότι η τάδε μονάδα διαχείρισης απορριμάτων έχει δυνατότητα “εδαφοποίησης” υλικών, όπως έχει και η Ψυττάλεια. Εδαφος λοιπόν υπάρχει, αυτό που προφανώς λείπει είναι η γνώση και η Διαχειριστική τακτική μεταφοράς στο βουνό.
Διαχείριση σημαίνει επιλογές και επιλογές σημαίνουν δράση. Αυτά λείπουν από το εγχώριο ρεπερτόριο. Και έτσι, αντί για στοχευμένες δράσεις, έχουμε κινήσεις εντυπωσιασμού, του στυλ “παρατηρητήριο Πάρνηθα”, αμπελοφιλοσοφίες του στυλ “η σοφία της Φύσης” και, σε πιο ακραίες στιγμές, μαλακίες του είδους “η Φύση εκδικείται”. Αυτό που δεν έχουμε είναι Διαχείριση.
ΥΓ- Ξέρετε ότι από τότε που έσβησε η φωτιά στην Πάρνηθα η Δ’ΚΟΣΕ έχει εγκαταστήσει μόνιμη μονάδα Ομοσπονδιακών Θηροφυλάκων στην Πάρνηθα που εκτός από δίωξη της λαθροθηρίας έχει αναλάβει το τάισμα και πότισμα των ελαφιών; Ολα με έξοδα της ΚΟΣΕ; Οσοι εξαρτάστε από τα ΜΜΕ για την ενημέρωση σας μάλλον δεν το ξέρατε. Διότι η απόκρυψη αυτής της δαπάνης και έργου δεν συνάδει με την οικομυθολογία που θέλουν να περάσουν στο κοινό.