Το παλιό Weebley Mk III θεωρείτο ο βασιλιάς των αεροβόλων επειδή είχε σταθερή κάννη.
Αυτό ήταν το αγωνιώδες ερώτημα του νεαρού αεροβoλά της δεκαετίας του 1950. Σήμερα το λύσαμε το θέμα, αλλά τότε, όταν τα πρωτοκλασσάτα όπλα της αγοράς ήταν τα αγγλικά Webley και BSA το δίλημμα σπαστό ή σταθερό ήταν μεγάλο.
Να πούμε ότι τότε ήταν η προ των συνθετικών υλικών εποχή. Η τσιμούχα της κάννης, αυτή που απέκλειε τις διαρροές γύρω από την οπή μετάβασης του άερα από τον κύλινδρο στην κάννη, ήταν δερμάτινη. Και όπως ήταν αναμενόμενο, η δερμάτινη τσιμούχα είχε διαρροές και η γενική άποψη ήταν ότι στο αεροβόλο με τη σταθερή κάννη ήταν η καλύτερη επιλογή.
Στο αεροβόλο με σταθερή κάννη υπάρχει μια στρόφιγγα, που μοιάζει πολύ με βάνα νερού, όπου τοποθετείται το βλήμα. Τα μεγάλα ονόματα της εποχής, το Webley Mk III, BSA Airsporter, Haenel, είχαν στρόφιγγα. Ομως υπήρχε η περίπτωση να χάνει η στρόφιγγα λόγω κακής εφαρμογής, αλλά για αυτό το ενδεχόμενο υπήρχε ένα γρήγορο τεστ.
Οπλίζαμε το αεροβόλο, γυρίζαμε τη στρόφιγγα στην ανοικτή θέση και αφοπλίζαμε το πιστόνι. Αν η στρόφιγγα έχανε αέρα τότε ακουγόταν ένας ελαφρύς συριγμός και το πιστόνι επέστρεφε στη ριγμένη θέση αρκετά γρήγορα. Η καλή στγρόφιγγα δεν έχανε αέρα και κρατούσε το πιστόνι πίσω μέχρι να την γυρίσεις με το χέρι οπόταν το πιστόνι κατέβαινε με ένα χαρακτηριστικό ήχο που θύμιζε φρένα λεωφορείου!
Η στρόφιγγα του Μκ ΙΙΙ όπου μπαίνει το βλήμα. Δίνει την εντύπωση της δύναμης, όμως έχει απώλειες.
Οι ψαγμένοι αεροβολάδες που επέλεγαν σπαστά αεροβόλα έβρισκαν λαστιχένιο σωλήνα και έκοβαν τσιμούχες για έμφραξη. Ομως αυτό ήταν ημίμετρο. Το αεροβόλο με την σταθερή κάννη και την στρόφιγγα παρέμενε κυρίαρχο και πιο ακριβό.
Τότε βέβαια δεν υπήρχαν ερευνητές όπως τον Cardew και τους βελτιωτές αεροβόλων για να ανοίξουν τα μάτια του αγοραστικού κοινού. Οι ερευνητές απέδειξαν ότι η στρόφιγγα είναι εξ ορισμού το πιο ανακριβές σύστημα. Η σπαστή κάννη είναι καλύτερη διότι το βλήμα τοποθετείται σε μια σωστά διαμορφωμένη θαλάμη, πολύ κοντά στις ραβδώσεις, κάτι που δεν μπορεί να γίνει με την στρόφιγγα. Στην σπαστή κάννη δεν υπάρχει η μετάβαση του βληματος από την στρόφιγγα στις ραβδώσεις με όλα τα πιθανά κακά- παραμορφώσεις κεφαλής, τσαλάκωμα φούστας- που μπορούν να συμβούν στην στρόφιγγα.
Το Webley Eclipse, όπως και το βελγικό Rutten, εφάρμοσαν αυτή την μορφή στρόφιγγας για να διατηρήσουν την σταθερή κάννη. Ομως ο κυλιόμενος κύλινδρος καθιερώθηκε ως καλύτερο σύστημα.
Τα συνθετικά υλικά επέφεραν το τελειωτικό κτύπημα στο σύστημα με την στρόφιγγα. Ενα αεροβόλο που στέκει σαν ορόσημο στην εξέλιξη είναι το Feinwerkbau μοντέλο 124. Αυτό το αεροβόλο είχε συνθετική τσιμούχα στην κάννη, συνθετική κεφαλή στο πιστόνι και μια εξαιρετικής ποιότητας κάννη. Ανέβαζε ταχύτητες γύρω στα 850 πόδια ανά δευτερόλεπτο με συγκεντρώσεις 5 χιλιοστών στα 20 μέτρα (στο 4,5).
Βέβαια υπήρχαν μερικοί πιστοί στην παράδοση που θεωρούσε τη σταθερή κάννη καλύτερη. Ισως λόγω αυτής της ιδεολοηψίας προχώρησαν οι εταιρείες στην κατασκευή αεροβόλων με σταθερή κάννη και εσωτερικά κυλιόμενο κύλινδρο, όπως τα Diana 52, τα Air Arms και βέβαια τα σκοπευτικά Feinwerkbau. Σε αυτά τα αεροβόλα η κάννη παραμένει σταθερή, δεν σπάει, ενώ η ανάσυρση του κυλίνδρου επιτρέπει την τοποθέτηση του βλήματος κατευθείαν στην κάννη, έτσι έχουμε τα πλεονεκτήματα της ακρίβειας και της αντοχής.
Η συνθετική φλάντζα σήμανε την τέλος της κυριαρχίας των αεροβόλων με σταθερή κάννη και στρόφιγγα.
Για τους φίλους του σπαστού υπάρχει και το Weihrauch με την σπαστή κάννη και το κλειδί που την ασφαλίζει στην κλειστή θέση. Επίσης να μην ξεχνάμε ότι στα σύγχρονα αεροβόλα με σπαστή κάννη ρυθμίζεται η θέση της κάννης με ροδέλες για αποφυγή πλάγιου τζόγου ενώ το κλείδωμα είναι αυτορυθμιζόμενο και παίρνει τα κάθετα μπόσικα που η φθορά μπορεί να δημιουργήσει.
Η στρόφιγγα επιβίωσε με τα μοντέλα Osprey και Tracker της Webley αλλά τελικά έσβησε από την σύγχρονη αεροβολική σκηνή. Είναι ειρωνεία της τύχης ότι το τελικό κτύπημα στο σύστημα προήλθε από ένα τόσο απλό πράγμα όσο η συνθετική τσιμούχα της κάννης!