Γιατί δεν κουνάνε οι καραμπίνες είναι θέμα που με απασχολεί εδώ και κάτι μήνες. Πρόσφατα εξέταζα την καραμπίνα Vinci ενός φίλου και άρχισα να διερωτώμαι ξανά γιατι οι καραμπίνες δεν κουνάνε. Ειδικά η Vinci που έχει λιγότερη στήριξη στην κάννη θα έπρεπε να ήταν πιο επιρρεπής στο κούνημα, αλλά δεν είναι. Γιατί δεν είναι πιο επιρρεπής μας φέρνει σε μια πολύ παλιά ανακάλυψη στο ραβδωτό τουφέκι, την πανταχόθεν ελεύθερη κάννη, το λεγόμενο Free Floating.
Sτα ραβδωτά, βρήκαν ότι με κάθε βολή μετακινούνταν οι βολές στο στόχο. Το πρόβλημα ήταν η διαστολή της κάννης με κάθε βολή λόγω θερμότητας. Καθώς η κάννη διαστελλόταν, δηλαδή μεγάλωνε, λόγω θερμοκρασίας, άρχιζε να βρίσκει αντισταση από την πάπια, τις βίδες και στα στηρίγματα που άγγιζαν την κάννη και να μετακινείται από την ευθεία της.
Εικάζεται ότι ο Αμερικανός οπλουργός Ackley ήταν ο πρώτος που δοκίμασε να διευρύνει την πάπια ώστε να μην έχει καμία επαφή με την κάννη. Οντας ελεύθερη να διασταλεί με κάθε βολή, η κάννη διατηρούσε την ακρίβεια της με απανωτές βολές και έτσι καθιερώθηκε η πανταχόθεν ελεύθερη κάννη, η λεγόμενη Free Floated Barrel και η διασκευή των όπλων έγινε μια εργασία που πρόσφεραν σχεδόν όλοι οι οπλουργοί στην Αμερική.
Baby Bretton, από κράμα αλουμινίου αλλά σπάνια παρουσιάζει χαλάρωση στη σύνδεση των συρόμενων καννών και της βάσης.
Αν και η πρώτη εφαρμογή ήταν στα ραβδωτά, και ο σκοπός ήταν η ακρίβεια των βολών, η επιλογή της πανταχόθεν ελεύθερης κάννης έχει προεκτάσεις. Εκτός από την θερμότητα που μεταβάλλει, αργά αλλά σημαντικά, τις διαστάσεις της κάννης, υπάρχουν και άλλα φαινόμενα που αναπτύσσονται όταν πυροδοτεί ένα όπλο. Φαινόμενα σχεδόν ακαριαίας διόγκωσης και επαναφοράς της θαλάμης είναι γνωστά στην μηχανολογία και φέρουν και ονόματα, όπως το φαινόμενο Poisson και άλλα. Δεν θα εμπλακούμε σε περίπλοκους μηχανολογικούς υπολογισμούς. Το γεγονός είναι ότι κατά την πυροδότηση η θαλάμη του όπλου διογκώνεται ελάχιστα, και επανέρχεται στις αρχικές της διαστάσεις και όλα αυτά συμβαίνουν σε ελάχιστο χρόνο. Οι πιθανότητες είναι ότι όσο πιο περιορισμένη είναι η κάννη τόσο πιο έντονα θα πιέζει τα δεσμά της και τόσο πιο γρήγορα θα κουνήσει το όπλο. Δεν είναι τυχαίο ότι στα δίκαννα η καλή εφαρμογή καννών και βάσης δεν είναι η απόλυτη εφαρμογή, αλλά αυτή που αφήνει κάποια “ανάσα” μεταξύ καννών και βάσης στο κάτω μέρος, εκεί δηλαδή που σημειώνεται η διόγκωση των καννών και η κάμψη της βάσης.
Δείτε την Vinci. Το βίντεο δείχνει την λειτουργεία της καραμπίνας και την δομή της. Η κάννη της είναι βιδωμένη στη βάση, ουσιαστικά η βάση είναι μια προέκταση της κάννης προς τα πίσω. Η Vinci δεν έχει δαχτυλίδι μπροστά όπως οι άλλες καραμπίνες, η κάννη στηρίζεται αποκλειστικά στην βάση και σε τίποτε άλλο. Είναι μια απόλυτα ελεύθερη κάννη που ακολουθεί πιστά το μοτίβο του Free Floating. Το αποτέλεσμα είναι μια κάννη που είναι ελεύθερη και μπορεί να διασταλεί τόσο από την θερμότητα όσο και από την ακαριαία διόγκωση της θαλάμης. Είναι η μόνη αυτογεμής καραμπίνα που προσφέρει αυτή την ελεύθερη κάννη. Παραδόξως υπάρχει ένα άλλο είδος καραμπίνας που προσφέρει την ίδια ελευθερία στην κάννη: η καραμπίνα με κινητό ουραίο όπως η Mossberg και μερικές άλλες.
Διάγραμμα του Bretton, εδώ φαίνεται το ρηχό μονομπλόκ που επιτρέπει στις κάννες να είναι ελεύθερες, ίσως να είναι το μοναδικό δίκαννο με κάννες Free Floating.
Είναι ακόμα νωρίς για να αποφανθεί κανείς για την αντοχή της Vinci στο χρόνο και στην εντατική χρήση. Αυτό που είναι προφανές ακόμη και στα λίγα χρόνια που είναι στην αγορά είναι η αξιοπιστία. Ναι, σίγουρα παίζει ρόλο το σύστημα αδρανείας που είναι χιλιοδοκιμασμένο σε άλλα μοντέλα της Benelli. Ωστόσο η Vinci είναι μια φαινομενικά ντελικάτη καραμπίνα λόγω των αποσπώμενων υποσυστημάτων της. Το κοντάκι αποτελεί ένα σύνολο, η κάτω βάση με την αποθήκη και την σκανδαλοθήκη ένα δεύτερο, η κάννη και η βάση το τρίτο. Τα υποσυστήματα κουμπώνουν μεταξύ τους με απλές ασφάλειες, ούτε καν βίδες. Σε κυνήγια (ας τα πούμε έτσι) τρυγονιών στην Αργεντινή όπου οι χίλιες βολές σε μια μέρα είναι τακτικό φαινόμενο η Vinci έχει αποδείξει την αντοχή της. Τα υποσυστήματα και οι σύνδεσμοι αντέχουν και μερικοί εικάζουν ότι αυτό οφείλεται στην ελεύθερη κάννη που έχει τη δυνατότητα να διαστέλλεται και να συστέλλεται ελεύθερα χωρίς να ζορίζει το υπόλοιπο όπλο.
Αν αυτή η εικασία για την συμβολή της ελεύθερης κάννης αποδειχτεί σωστή, είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν μιμητές. Ηδη φημολογείται ότι στο εγγύς μέλλον θα δούμε μια χράπα χρούπα με ελεύθερη κάννη. Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε πως σε μια χράπα χρούπα θα στερεωθεί η πάπια με τις ράγες που λειτουργούν τον μηχανισμό και το όλο σύστημα να διατηρεί την σταθερότητα του. Στις υπάρχουσες χράπα χρούπα η στήριξη της κάννης με βιδωτό πώμα παίζει ρόλο σταθεροποιητή για την πάπια και τις ράγες.
Αυτό που μένει να δούμε είναι πως η ιδέα της ελεύθερης κάννης μπορεί να μεταφερθεί στα δίκαννα. Ενα δίκαννο στο οποίο η κάννη θα μπορεί να περνά τις φάσεις διαστολής συστολής χωρίς να επηρεάζει τη βάση θα είναι ένα δίκαννο που δεν θα είναι επιρρεπές στο κούνημα. Στην αγορά υπάρχει ένα δίκαννο που πλησιάζει την δομή της ελεύθερης κάννης, είναι το Baby Bretton. Οι κάννες το Bretton είναι βιδωτές πάνω σε ένα σχετικά κοντό μονομπλόκ. Το δε βίδωμα είναι τόσο ελαφρύ που οι κάννες βιδώνουν και ξεβιδώνουν με το χέρι, χωρίς εργαλεία. Αν και κατασκευασμένο εξ ολοκλήρου από κράμα αλουμινίου, με συρόμενες κάννες που κλειδώνουν με κλειδιά πολύ ελαφρύτερα από τα συμβατικά συρτάρια, το κλείδωμα του Bretton σπάνια παρουσιάζει χαλάρωση. Ισως η ελευθερία των καννών του να έχει κάποια συμβολή στην απρόσμενη αντοχή του.