Με αφορμή την ερώτηση του κυρίου Βρούβα:
“Νικητα γεια χαρα. Στα μπαικαλ made ussr πλαγια η ποζε κλεινουμε το οπλο με snap η κραταμε την πεταλουδα με τον αντιχειρα στο κλεισιμο;” να δούμε το θέμα που αφορά όλα τα σπαστά όπλα με κλείσιμο τύπου Snap action, δηλαδή σχεδόν όλα τα δίκαννα, πλάγια και ποζέ που κατασκευάζονται μετά το 1870.
Πρώτη ένδειξη είναι η ίδια η ονομασία, Snap action, δηλαδή με κλείδωμα αυτόματο όπου το ελατήριο πιέζει το συρταρωτό κλειδί προς τα εμπρός. Οταν οι κάννες φτάσουν στο κατάλληλο σημείο το κλείδι ορμά προς τα εμπρός και κλειδώνει πάνω στην αντίστοιχη εσοχή στο κλειδί ή κλειδιά των καννών. Η λέξη Snap δείχνει προς τον ήχο που κάνει το σύστημα όταν κλείνει. Επίσης ονομάστηκε έτσι ακριβώς για να σηματοδοτήσει ο εφευρέτης, που ήταν ο Purdey, την διαφορά από το παλαιότερο σύστημα μανιβέλας τύπου Jones όπου δεν υπήρχε ελατήριο στο κλειδί. Η μανιβέλα περιστρεφόταν με το χέρι και μάγκωνε μια κεντρική εσοχή στις κάννες.
Δεύτερο σημείο είναι η δομή του συστήματος. Τόσο το συρταρωτό κλειδί όσο και η εσοχή στο κλειδί των καννών είναι επικλινείς. Εχουν μια σχετικά αμβλεία γωνία της τάξης των 6 με 7 μοιρών. Η επικλινής επαφή έχει σκοπό την σταδιακή ενίσχυση της εφαρμογής των δύο εφαπτόμενων επιφανειών, κλειδιού και κάννης, έτσι ώστε με τη φθορά και τη χρήση να διατηρείται η επαφή και το γερό κλείδωμα των καννών στη βάση.
Καθώς λοιπόν το κλεδί, πιεζόμενο από το ελατήριο του έρχεται “με φόρα” να κλειδώσει στις κάννες η επαφή είναι επικλινής, και το κλείδωμα είναι σίγουρο και αυτόματα ρυθμιζόμενο. Οι επικλινείς επιφάνειες διατηρούν την μεταξύ τους εφαρμογή ακόμη και όταν φθείρονται.
Για αυτό το λόγο, την αυτόματη ρύθμιση, η πεταλούδα όταν κλείσει μένει λίγο δεξιά από το κέντρο. Με τη φθορά και την αυτόματη ρύθμιση έρχεται προς το κέντρο. Αυτό παίρνει πολλά χρόνια χρήσης για να συμβεί.
Είναι ευνόητη η ανησυχία μερικών κατόχων για την φθορά που μπορεί να επέλθει μετά από χιλιάδες ανοιγοκλεισίματα του όπλου. Αλλά όπως είδαμε, η φθορά έχει ληφθεί υπόψη από τον εφευρέτη και το σύστημα είναι αυτορυθμιζόμενο. Οταν φτάσει πέρα από τα όρια της αυτορύθμισης η επισκευή είναι απλή υπόθεση, προστίθεται μια φέτα μέταλλο στο συρταρωτό κλειδί και με τη λίμα δημιουργείται η νέα επαφή.
Αν κρατιέται η πεταλούδα με το χέρι και αφήνεται να γυρίσει αργά στην κλειστή θέση, τότε η επαφή συρταρωτού κλειδιού και κλειδιού κάννης ενδέχεται να μην είναι πλήρης. Να είναι δηλαδή επισφαλής και όντας μερική και όχι πλήρης επιταχύνει τη φθορά.
Μερικοί μάλιστα πιέζουν με το χέρι την πεταλούδα όταν κλείσουν τις κάννες ώστε η πεταλούδα να έλθει στην κεντρική θέση στην ουρά της βάσης. Αυτή η κίνηση είναι ακόμα χειρότερη διότι πιέζει με δύναμη τις επικλινείς επιφάνειες κλειδιου και εσοχής κάννης και καταστρέφει την εφαρμογή τους. Οπως είδαμε πιο πάνω η πεταλούδα στην φυσιολογική της θέση μένει λίγο δεξιά, αν την πιέσουμε προς το κέντρο επιταχύνουμε την φθορά των κλειδιών.
Το μηχανικό πλεονέκτημα της πεταλούδας που δρα σαν μοχλός σε αυτή την περίπτωση είναι πολλαπλάσιο της πίεσης που ασκεί το ελατήριο επαναφοράς μόνο του. Αρα η πίεση με το χέρι φθείρει περισσότερο από το ελατήριο.
Εν κατακλείδι λοιπόν: όταν κλείνουμε ένα σπαστό όπλο με μηχανισμό Snap αφήνουμε το ελατήριο και το κλειδί να κάνουν τη δουλειά τους μόνα τους. Δεν κρατούμε την πεταλούδα με τον αντίχειρα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι “βαράμε” το όπλο κλειστό με δύναμη! Πιέζουμε κάννες και βάση απαλά να κλείσουν μεταξύ τους φυσιολογικά. Το βαρύ χέρι στο κλείσιμο του όπλου θα επιταχύνει την φθορά αφού φέρνει σε βίαιη επαφή το σχετικά μαλακό ατσάλι των καννών με την σκληρυμένη βάση.
Προσέχουμε ώστε οι επιφάνειες να είναι καθαρές από σκόνη, άμμο, χώματα κλπ που σε συνδυασμό με τα λάδια ή γράσσα μεατρέπονται σε σμυρίδι.
Κάθε φορά που χρησιμοποιούμε το όπλο καθαρίζουμε το κλειδί και την εσοχή στις κάννες και βάζουμε καινούργιο γράσσο και στις δύο επιφάνειες. Δεν χρειάζεται πολύ λιπαντικό, μια απλή επικάλυψη με γράσσο όσο μια κεφαλή σπίρτου φτάνει.