ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΔΙΑ ΜΕΣΩ ΤΟΥΡΚΙΑΣ
Προφίλ του Martini
Ρωτά ο αναγνώστης κύριος Τσιλιγγίρης:
“Καλησπερα σας κυριε Νικητα και καλη χρονια!
Εχω στην κατοχη μου ένα αρκετα παλιο 16αρι (Το οποιο βρηκα στην αποθηκη του παππου μου)Μονοκαννο με οχταγωνη κανη 84cm και οπλιση από τον υποφυλακτηρα της σκανδαλης.
Σας παραθετω οσα στοιχεια είναι κατά το δυνατον ορατα στην βαση.
PMA BODY & MARTINI PATENTS
MAN HAND BY(για το HAND όχι τοσο σιγουρος)
PROVIDENT TOOL CO.
PROV..RI USA(οι τελιτσες παραπεμπουν σε δισδιακριτο γραμμα η’ κενο)
Παρακαλω αν μπορουσατε να με ενημερωσετε για τυχον συλλεκτικη η’ ιστορικη αξια.
ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ!”
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Η πλήρης σφραγίδα της εταιρείας Providence Tool σε ένα τουφέκι Martini
Μια μαντινάδα από την Κρητική Επανάσταση είναι καλή αρχή για την ιστορία του Martini που κατασκευάστηκε στην Αμερική για τις δυνάμεις του σουλτάνου και κατέληξε να χρησιμοποιείται στις συγκρούσεις Ελλήνων και Τούρκων στην Κρήτη.
Οι κερατάδες οι Ρωμιοί
μια προκοπή την βγάλαν
που ξεπερνά το Σασσεπό
του Μαρτινιού τη μπάλλα
Σασσεπό είναι το γαλλικό Chassepot, και αυτό μονόσφαιρο με κινητό ουραίο που αργότερα εξελίχθηκε στον γνωστό Γκρα.
Το σύστημα Martini είναι αρκετά γνωστό στα όπλα, στρατιωτικά και πολιτικά. Ισως το πιο διάσημο πολιτικό μοντέλο είναι το Greener GP μονόκαννο 12άρι, ενώ υπάρχει και το επίσης διάσημο 22άρι σκοπευτικό BSA που άφησε εποχή, καθώς και μια μεγάλη κατηγορία ραβδωτών σε μικρά και μεγάλα διαμετρήματα.
Ομως η πρώτη χρήση του συστήματος Martini ήταν στρατιωτική. Την αρχή έκαναν οι Αγγλοι με την υιοθέτηση του μονόσφαιρου Martini την δεκαετία του 1860 για να αντικαταστήσουν το εμπροσθογεμές Brown Bess που είχαν από τον 18ο αιώνα!
Γύρω στο 1870 η αμερικανική εταιρεία Providence Tool Company Co ήταν στα πρόθυρα εγκατάλειψης της παραγωγής όπλων όταν της ήλθε μια ξαφνική παραγγελία από την Οθωμανική Αυτοκρατορία για 600 000 τουφέκια τύπου Martini. Η διαδικασία της ανάθεσης διαβάζεται σαν σύγχρονο ρεπορτάζ σκανδάλων στρατιωτικών προμηθειών, όμως αυτό που ενδιαφέρει είναι ότι η τελική παραγγελία ήταν για ένα τουφέκι ακριβές αντίγραφο του αγγλικού Martini, διαμετρήματος 11,43 με μήκος κάλυκα 55 χιλιοστών που έγινε γνωστό ως το Τούρκικο Μαρτίνι .450.
Ο Σουλτάνος έστειλε μια επιτρολή ελεγκτών παραγωγής με επικεφαλής κάποιον Τεουφίκ. Η επιτροπή απέκτησε φήμη στην πόλη Providence για τα μεθύσια σε τοπικά μπαρ καθώς και για τους καβγάδες τους που συχνά κατέληγαν σε ενδοτουρκική κλωτσοπατινάδα. Λέγεται ότι ένας τουλάχιστον από την επιτροπή ανακλήθηκε στην Τουρκία και εκτελέστηκε, ενώ άλλοι αρνήθηκαν να επιστρέψουν και έμειναν μόνιμα στην Αμερική. Ο δε Τεουφίκ πλούτισε από την διαδικασία, (στρατιωτική προμήθεια γαρ!) και τελικά έγινε πρεσβευτής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στις ΗΠΑ.
Το προσωπικό μου Martini, μετατροπή από αγγλικό πρότυπο του 1869 σε διαμέτρημα 20.
Το τελικό προϊόν, το μονόσφαιρο μεγάλου διαμετρήματος ήταν γερό όπλο αλλά κατα την παράδοση του στις τουρκικές δυνάμεις ήταν ήδη ξεπερασμένο από τα επαναληπτικά όπλα κινητού ουραίου, όπως τα Mauser που αναπτύχθηκαν κατά την δεκαετία του 1880.
Το όπλο σας είναι μάλλον προέρχεται από την τουρκική παραγγελία του 1871 όπως δείχνει η σφραγίδα της κατασκευάστριας εταιρείας. Επίσης στα όπλα της τούρκικης παραγγελίας υπάρχει η το οικόσημο του Σουλτάνου συν ενδείξεις αποστάσεως στο κλισιοσκόπιο σε αραβικούς αριθμούς. Το αραβικό αλφάβητο χρησιμοποιείτο στην Τουρκία μέχρι τις μεταρρυθμίσεις του Κεμάλ το 1923.
Η αξία του δεν είναι μεγάλη λόγω το μεγάλου αριθμού, 600 000, όπλων που τελικά παρέλαβε η Τουρκία. Στην δική σας περίπτωση η αξία του μειώνεται λόγω της μετατροπής σε λειόκαννο 16άρι. Ομως έχει συλλεκτικό ενδιαφέρον ειδικα επειδή χρησιμοποίθηκε από τον τουρκικό στρατό και είδε χρήση στην Κρήτη κατά τον απελευθερωτικό της αγώνα. Η δε μετατροπή του μάλλον δείχνει ότι πρόκειται για στρατιωικό λάφυρο που πουλήθηκε σε Ελληνα οπλουργό που το μετέτρεψε σε λειόκαννο κυνηγετικό. Η μετατροπή αυτή ηταν γνωστή και νόμιμη διαδικασία μέχρι και την δεκαετία του 1980 και παρότι από μόνη της είναι ένα ιστορικό γεγονός, δεν παύει να αλλοιώνει την αρχική μορφή του αντικειμένου και να μειώνει την συλλεκτική του αξία.