Ρωτά επισκέπτης της Οπλογνωσίας:
“Γεια σας κυριε Νικητα.Λογο οικονομικης κρισης η αγορα εχει γεμισει με μεταχειρισμενα οπλα κακης η καλης ποιοτητας.Υπαρχει καποιος τροπος να καταλαβει καποιος ποσο κακοδουλεμενη η καλοδουλεμενη ειναι μια καραμπινα ειτε αεριων ειτε αδρανειας?”
Πράγματι, πως εκτιμάται η κατάσταση σε μια μεταχειρισμένη καραμπίνα; Και γιατί διαφέρει η εκτίμηση από ότι σε ένα δίκαννο ή μονόκαννο “σπαστό”;
Η πρώτη παρατήρηση είναι ότι η καραμπίνα, λόγω πολλών κινούμενων μερών, απαιτεί ιδιαίτερη ανάλυση, πιο πολύ σαν αυτοκίνητο ή μοτοσυκλέτα παρά ένα δίκαννο. Στο δίκαννο ψάχνουμε για τζόγους και παράταιρες επεμβάσεις, κάτι που δεν συναντάται στην καραμπίνα, κανείς δεν θα κάνει σλήβινγκ ή γέμισμα κλειδιών σε μια καραμπίνα διότι απλά το σύστημα δεν επιδέχεται τέτοιες επεμβάσεις.
Αυτή η καραμπίνα είναι παλιά, το χρώμα έχει φύγει από τις άκρες, αλλά παραμένει σε καλή κατάσταση επειδή συντηρήθηκε σωστά.
Πρώτη λοιπόν προσέγγιση, πριν καν αγγίξουμε μια μεταχειρισμένη καραμπίνα είναι η εξωτερική της όψη. Τα μαλακά μέρη, το κοντάκι και η πάπια, σε μια κακοζωισμένη καραμπίνα θα δείξουν έντονα σημεία τριβής, ίσως και να έχουν σβηστεί από την πολλή επαφή με χέρια και από την συσσωρευμένη λάσπη. Το ίδιο ισχύει για το πώμα της αποθήκης που θα έχει χάσει το χρώμα του από το βίδωσε ξεβίδωσε.
Θα υπάρχουν και άλλα εξωτερικά σημάδια που αποκαλύπτουν το παρελθόν μιας μεταχειρισμένης καραμπίνας. Ενώ είναι φυσιολογικό για όλα τα όπλα να χάσουν χρώμα από τις κόγχες των μεταλλικών μερών, πχ τις γωνίες της βάσης, τα χείλη της πύλης εξαγωγής, τις γωνίες του στομίου και της ρίγας, αυτά είναι ένδειξη λογικής χρήσης. Υπάρχει όμως και η κατάχρηση, όπως όταν μια καραμπίνα ταξιδεύει εκτός θήκης στο πορτ μπαγκάζ και τρίβεται με λασπωμένα άρβυλα, εργαλεία και άλλα σκληρά αντικείμενα που αφήνουν σημάδια εντελώς διαφορετικά από αυτά που αφήνουν τα χέρια και οι σωστές οπλοθήκες.
Μετά έρχεται η αποσυναρμολόγηση. Ετυχε σε μια παλιά έκθεση να λύσω δεκάδες καραμπίνες. Το πρώτο και πιο κτυπητό στοιχείο για την χρήση ήταν τα συσσωρευμένα κατάλοιπα. Σε μερικά όπλα είχαν δημιουργήσει σώμα μέσα στη βάση. Τέτοια συσσώρευση καταλοίπων δείχνει την ιδιοσυγκρασία του προκατόχου. Πρόκειται για άτομο που δεν πιστεύει στον καθαρισμό των όπλων και προφανώς ούτε στην στοιχειώδη λίπανση που μειώνει την τριβή και την φθορά. Χωρίς την ελάχιστη λίπανση που απαιτείται όπου μέταλλο τρίβεται με μέταλλο τότε θα υπάρχει απώλεια μετάλλου και επιτάχυνση της φθοράς. Να πούμε και το άλλο, αυτός που δεν ενδιαφέρεται να λιπάνει το όπλο του μάλλον δεν θα ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το είδος των φυσιγγίων που του βάζει.
Η μεγάλη και απροστάτευτη εσωτερική επιφάνεια της πάπιας είναι ένα από τα κρίσιμα σημεία για έλεγχο.
Προχωρώντας στην αποσυναρμολόγηση ελέγχουμε την εσωτερική επιφάνεια της πάπιας, και αυτή σημείο κλειδί για την κατάσταση μιας καραμπίνας και το πιο ευαίσθητο σημείο για ραγίσματα. Η πάπια εσωτερικά έχει εκτεθειμένη και μεγάλη επιφάνεια ξύλου και μαζεύει υγρασία. Με την υγρασία και την διαστολή είναι πιθανότατο ένα ράγισμα και αυτό κοστίζει δυσανάλογα πολλά χρήματα για να επισκευαστεί.
Τα μεταλλικά μέρη που καλύπτει η πάπια δείχνουν αν το όπλο συντηρείτο σωστά. Ο αμελής που βαριέται να καθαρίσει το όπλο σε βάθος αρκείται σε ένα σκούπισμα χωρίς να το λύσει. Αυτή η τακτική οδηγεί σε δημιουργία οξείδωσης στο κάτω μέρος της κάννης, εκεί που καλύπτεται από την πάπια και αυτή η οξείδωση δεν μπορεί να κρυφτεί όσο και αν την έχει “περιποιηθεί” την καραμπίνα στην προετοιμασία για πώληση.
Εκεί, κάτω από την πάπια είναι και ο μηχανισμός αερίων καθώς και ο σιδηρόδρομος που μεταφέρει την κίνηση του πιστονιού στο κλείστρο. Εδώ ψάχνουμε για σημεία τριβής που θα δείξουν αν το όπλο δούλευε “στεγνό” χωρίς λάδι ή αν είχει δει στοιχειώδη συντήρηση. Το ίδιο το πιστόνι αερίων δεν πρέπει να έχει συσσωρευμένα κατάλοιπα κολλημένα πάνω του, κάτι σαν τα στερεοποιημένα καυσαέρια σε εξάτμιση αυτοκινήτου. Το μαύρισμα του μετάλλου του πιστονιού είναι φυσιολογικό στο πιστόνι αερίων, τα κατάλοιπα όχι. Ευνόητο είναι ότι μια καραμπίνα αδρανείας δεν έχει αυτά τα προβλήματα και δεν τα ψάχνουμε.
Το εσωτερικό της βάσης λέει πολλά για την κατάσταση της καραμπίνας και την χρήση που έχει υποστεί, προσοχή επίσης στο σημείο που τερματίζει το κλείστρο για ραγίσματα.
Μέσα στη βάση ψάχνουμε για σημεία υπερβολικής φθοράς όπου υπάρχει τριβή. Το κλείστρο σε όλες τις καραμπίνες ταξιδεύει μέσα σε αυλακώσεις της βάσεις. Κάθε βολή μεταφράζεται σε μια παλινδρόμηση και επαναφορά του κλείστρου και αυτό στις περισσότερες καραμπίνες που έχουν βάση από Εργκάλ (κράμα αλουμινίου) σημαίνει τριβή μεταξύ ενός μαλακού μετάλλου, του Εργκάλ της βάσης, και ενός σκληρότερου, τα ατσαλιού του κλείστρου και του μεταφορέα του. Προσοχή λοιπόν στις εσωτερικές αυλακώσεις σε όλες τις καραμπίνες!
Το κλείστρο τερματίζει την παλινδρόμηση του στο πίσω μέρος της βάσης. Δεν είναι τυχαίο ότι οι περισσότερες καραμπίνες έχουν κάποιο σύστημα απόσβεσης των δυνάμεων της κρούσης σε αυτό το σημείο. Ενα κλείστρο ζυγίζει γύρω στα 400 γραμμάρια, και η δύναμη με την οποία τερματίζει στη βάση είναι σημαντική. Σε σωστή χρήση με κατάλληλα φυσίγγια η βάση αντέχει χωρίς καταπόνηση. Με υπερβολικές πιέσεις το κλείστρο μπορεί να ραγίσει τη βάση στο πίσω μέρος. Η βάση θεωρείται βασικό συστατικό των όπλων και η εισαγωγή της απαιτεί την ίδια διαδικασία με την εισαγωγή όπλου, και ίσως για αυτό δεν βρίσκονται ανταλλακτικές βάσεις. Δηλαδή ραγισμένη βάση ουσιαστικά σημαίνει αχρηστευμένη καραμπίνα.
Βέβαια το ίδιο το κλείστρο μπορει να παρουσιάσει ράγισμα, αλλά αυτό είναι σπάνιο φαινόμενο στις καραμπίνες με συμπαγή κλείστρα, όπως έχουν οι σημερινές καραμπίνες αδρανείας αλλά και πολλές αερίων. Το ράγισμα του κλείστρου είναι πιο πιθανό σε καραμπίνες της δεκαετίας του 1980.
Το κλείστρο σε παλαιότερα όπλα αερίων θέλει προσοχή για τυχόν ραγίσματα.
Το άλλο σημείο που απαιτεί προσοχή αλλά δεν είναι εύκολα προσβάσιμο και για αυτό δεν τυχαίνει και ανάλογης συντήρησης είναι το ελατήριο επανάταξης όταν αυτό είναι μέσα στο κοντάκι. Οι περισσότερες καραμπίνες το έχουν στο κοντάκι και κανονικά απαιτεί ετήσια λίπανση που σπάνια γίνεται. Αν τραβηχτει το κλείστρο απαλά προς τα πίσως ένα σωστά λειασμένο ελατήριο επανάταξης δεν ακούγεται. Ενα σκουριασμένο ή στεγνό από γράσσο κλείστρο θα βγάλει τους γνωστους ήχους “χρανγκ”. Η αλλαγή του ελατηρίου δεν είναι ακριβή, αλλά είναι κάπως χρονοβόρα διαδικασία.
Οι σύγχρονες καραμπίνες με χρωμιωμένες κάννες δεν πάσχουν από προβλήματα κάννης. Αλλωστε οι καραμπίνες έχουν σχετικά χοντρά τοιχώματα κάννης και αντέχουν αρκετά καλά. Αν υπάρχουν όμως τσοκάκια τότε αυτά θα πρέπει να ελεγχθούν για τυχόν παραμόρφωση σπειρώματος και για να εξακριβωθεί αν υπάρχει κολλημένο τσοκάκι. Επίσης ελέγχεται η κάννη για τυχόν κτυπήματα, που δημιουργούν βαθουλώματα εξωτερικά, ή εξογκώματα από εμφράξεις, και αυτά συνήθως βρίσκονται λίγο πριν το τσοκ, κοντά στο στόμιο.
Το πιστόνι αερίων μπορεί να έχει μαυρίσματα, όμως τα συσσωρευμένα κατάλοιπα είναι ένδειξη αμέλειας. Το συγκεκριμένο είναι καθαρό και σωστά συντηρημένο.
Η ρίγα βέβαια θα ελεγχθεί για τυχόν κτυπήματα και ξεκολλήματα, αλλά και αυτό είναι σχετικά σπάνιο πρόβλημα στις σύγχρονες καραμπίνες.
Τελικά η αποθήκη ελέγχεται για κτυπήματα εξωτερικά. Ενα κτύπημα στην αποθήκη μπορει να μαγκώσει τον οδηγό φυσιγγίων και ουσιαστικά να μην επιτρέπει την γόμωση ή την ελεύθερη κίνηση φυσιγγίων. Με κτυπημένη αποθήκη η καραμπίνα μετατρέπεται σε μονόκαννο! Επίσης βλέπουμε την αποθήκη εσωτερικά για σκουριές. Είναι ένα σημείο που δεν προστατεύεται από χρώμιο και δύσκολα προσβάσιμο και έτσι παραμελείται και μπορεί να πισάσει σκουριά.
Μερικά από τα παραπάνω ελέγχονται εύκολα. Μερικά απαιτούν αποσυναρμολόγηση του όπλου με τα ανάλογα εργαλεία και με χρήση μέγγενης. Για αποφυγή περιπετειών καλό είναι το υποψήφιο προς αγορά όπλο να το βλέπει ενας έμπειρος οπλουργός. Η πείρα σε τέτοιες περιπτώσεις είναι ανεκτίμητη. Οπλουργός που έχει αλλάξει ελατήρια επανάταξης θα καταλάβει σε δευτερόλεπτα αν μια καραμπίνα έχει πρόβλημα στο συγκεκριμένο σημείο.