Το κόστος της ύψιστης ποιότητας στην εποχή του CNC
Η πεμπτουσία του “Κάλλιστου” όπλου, ένα Holland Royal που αρχίζει στις 58 000 λίρες Αγγλίας με κάποια χρόνια αναμονής για την παράδοση.
Παλιά, στην εποχή των προπάππων μας, η δουλειά στο όπλο γινόταν από το χέρι και τη λίμα. Μετά, στα τέλη του 19ου αιώνα ήλθαν οι πρώτες εργαλειομηχανές και η βαριά δουλειά γινόταν με φρέζες, τόρνους κλπ. Σήμερα σχεδόν το σύνολο της δουλειάς στα όπλα γίνεται με “έξυπνες” μηχανές.
Αν υποθέσουμε ότι η χρήση μηχανών αποφεύγει το ακριβό ανθρώπινο χέρι, και ότι οι μηχανές δεν έχουν υπερωρίες, ΙΚΑ και άλλες επιβαρύνσεις, τότε λογικά το κόστος των (πρώην) χειροποίητων όπλων έπρεπε να πέσει αναλογικά με την χρήση μηχανών. Αμ δε! Οχι μόνο το κόστος δεν έπεσε, αλλά ανέβηκε σε δυσθεώρατα ύψη. Από 70 λίρες Αγγλίας που κόστιζε ένα όπλο ύψιστης ποιότητας το 1910 σήμερα έχει φτάσει τις 50 000 λίρες και ανεβαίνει.
Το Fabbri κοστίζει 250 000 δολλάρια!
Προσωπικά τρέφω υποψίες για το όλο θέμα, Υποψίες που άρχισαν πριν χρόνια όταν διάβασα διαφημίσεις και σχόλια για τα όπλα ύψιστης ποιότητας. Ηταν, έλεγαν τα γραπτά, αποτέλεσμα δουλειάς χεριών μαστόρων που πέρασαν πολλά χρόνια ως μαθητές. Αυτοί οι μάστορες ήταν εξαιρετικά προικισμένοι στη χρήση των εργαλείων χειρός και πρωτίστως στη λίμα. Ηταν φυσικό η δουλειά εκατοντάδων ωρών από τέτοια ταλέντα να είναι ακριβή.
Μετά ήταν και το κριτήριο του Best, δηλαδή Κάλλιστου. Ενα όπλο από τους πρώτους κατασκευαστές ήταν το Κάλλιστον που μπορούσε να βγάλει ο μάστορας. Βέβαια χειροποίητο και Κάλλιστον είναι και το όπλο που φτιάχνουν οι μάστορες των φυλών του Κάιμπερ στο Αφγανιστάν χρησιμοποιώντας λίμες και τα δάχτυλα των ποδιών τους ως μέγγενη, είναι ότι καλύτερο μπορούν να φτιάξουν με την τέχνη και τα μέσα που κατέχουν όμως δεν συγκρίνεται με λονδρέζικο όπλο. Είναι λοιπόν προφανές ότι η λέξη Κάλλιστον όταν μιλάμε για γνωστά όπλα μάλλον αναφέρεται και σε κάποια διεθνή κριτήρια αξιολόγησης. Δηλαδή το αγγλικό Κάλλιστον είναι το καλύτερο όπλο που έχει ποτέ κατασκευαστεί και όχι απλά το καλύτερο που βγάζει το συγκεκριμένο “μαγαζί”.
Και αρχίζουν οι πρώτες αμφιβολίες. Ενα γαλλικό Darne είναι εξαιρετικά καλοφτιαγμένο. Η τέχνη που έχει επιστρατευθεί για να γίνει το Darne είναι, αντικειμενικά κρινόμενη, εξίσου υψηλή με αυτή που μπαίνει σε ένα Purdey και σε μερικά σημεία υψηλότερη. Αγγλοι μάστορες που εξέτασαν το Darne απφάνθηκαν ότι οι κάννες του είναι καλύτερες από τις εγγλέζικες. Ομως το Darne πωλείται στο ένα τέταρτο της τιμής του Purdey και αυτοί που το φτιάχνουν είναι και αυτοί επιχειρηματίες που θέλουν να βγάλουν χρήμα.
Η ίδια σύγκριση μεταξύ άλλων όπλων ύψιστης ποιότητας και των αγγλικών μπορεί να γίνει με αυστριακά, βελγικά, ισπανικά και ενδεχομένως άλλα όπλα. Η τέχνη, τα υλικά, οι εφαρμογές, οι λειάνσεις και η ποιότητα γενικά είναι ίση, συχνά ψηλότερη στα μη αγγλικά αλλά η τιμές διαφέρουν.
Αλλά βλέποντας και μέσα στη δομή του αγγλικού συστήματος υπάρχουν λεπτομέρειες που οδηγούν σε σκέψεις. Για παράδειγμα ο R.Blanton είχε ένα μαγαζάκι στο χωριό Ρίνγκγουντ νότια του Λονδίνου. Ο Blanton κατασκεύαζε φωτιές για όπλα υψίστης ποιότητας. Επίσης είχε κατασκευάσει και ολόκληρα όπλα για τοπικούς πελάτες. Τα Λονδρέζικα όπλα που έφεραν φωτιές από τα προικισμένα χέρια του Blanton, κόστιζαν τρεις φορές περισσότερο από ότι τα όπλα που έφτιαχνε ο ίδιος. Δεν μπορώ να πιστέψω ότι αυτός ο εξαιρετικός μάστορας έβγαζε δεύτερης ποιότητας δουλειά στα δικά του όπλα από ότι έκανε για τους Λονδρέζους.
Αν βγούμε από τον κόσμο των όπλων και πάμε σε άλλα αντικείμενα με κατασκευή ακριβείας, όπως για παράδειγμα στις φωτογραφικές μηχανές τι βλέπουμε;
Σουπερποζέ Purdey του κιθαρίστα Ερικ Κλάπτον.
Μια Hasselblad που έχει μεταλλικό σασί υπερυψηλής ακριβείας, που έχει οπτικά εξίσου καλοφτιαγμένα και ηλεκτρονικά συστήματα τελευταίας τεχνολογίας, όλα σε ένα σύνολο, κοστίζει 17000 δολλάρια. Αρκετοί γνώστες θα έλεγαν ότι η Hasselblad απαιτεί μεγαλύτερη ακρίβεια κατασκευής και πιο ακριβά υλικά από ότι ένα δίκαννο.
Ας πάμε όμως και στα μηχανήματα με τα οποία μπορεί κάποιος να φτιάξει ένα δίκαννο υψηλής ποιότητας, σε μια φρέζα CNC. Υπάρχει φρέζα Unimat με ακρίβεια κοπής 2,5 μικρών που πωλείται προς 1700 δολλάρια. Δεν πιστεύω ότι αυτοί που φτιάχνουν και ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΟΥΝ αυτά τα μηχανήματα να είναι λιγότερο ικανοί από τους μαστόρους που φτιάχνουν δίκαννα στο Λονδίνο ή στην Μπρέσια.
Ναι, αλλά το όπλο έχει κοντάκι από καρυδιά σπάνιας ομορφιάς και σκάλισμα στο χέρι και αυτό ανεβάζει το κόστος. Σωστό. Και αυτό οδηγεί αμέσως στις σκέψη ότι μια παραγγελία για ένα ασκάλιστο όπλο με κοντάκι που προσφέρει ο ίδιος ο πελάτης και το οποίο θα παραμείνει αφινίριστο και χωρίς ψάθα θα έχει αναλογικά χαμηλότερο κόστος. Διαβάστε απάντηση Βρετανου κατασκευαστή σε αυτήν ακριβώς την ερώτηση:
“Επειδή η κατασκευή χωρίς σκάλισμα και με αφινίριστο κοντάκι θα μας αναγκάσει να ξεφύγουμε από την σειρά παραγωγής τότε το κόστος θα είναι κάπως ψηλότερο από το κανονικό μας όπλο”. Μιλάμε για θράσος συνάδελφοι! Ποια σειρά παραγωγής μπορεί να υπάρχει σε ένα ατελιέ όπου τα πάντα, υποτίθεται, γίνονται με το χέρι και πάντα κατά παραγγελία του πελάτη;
Και ερχόμαστε στην εποχή των μηχανών CNC και τα συστήματα CAD CAM. Τα ακρώνυμα στέκουν για Computer Numerical Control, Computer Aided Design, Computer Aided Machining από ότι θυμάμαι.
Για την προσφορά και την χρησιμότητα των μηχανημάτων αυτών στην οπλοκατασκευή μεταφράζω τα σχόλια του Bruce Owen, διευθυντού παραγωγής της Purdey από άρθρο του στο περιοδικό Shooting Sportsman:
“Η μαγεία του CNC είναι ότι χρησιμοιποιώντας ένα “λεξιλόγιο” δώδεκα περίπου εντολών δίνονται εντολές στη μηχανή για το πόσο γρήγορα και σε ποια κατεύθυνση θα κόψει και ποια κοπτικά εργαλεία θα χρησιμποιήσει.
CAD επιτρέπει την σχεδίαση στον υπολογιστή καθώς και την διόρθωση λαθών.
CAM είναι το βήμα μεταξύ του CAD και του CNC αφού μετατρέπει το σχέδιο σε εντολές κοπής στην μηχανή. Αυτή η τεχνολογία έχει ΑΥΤΟΜΑΤΟΠΟΙΗΣΕΙ (σσ: έμφαση δική μου) τον προγραμματισμό.
Είναι ενδιαφέρον ότι η χρήση μηχανών CNC έχει επιβάλει την χρήση καλύτερου ατσαλιού (σσ δηλαδή πρώτα τι έβαζαν;;!!) διότι οι υψηλότερες ταχύτητες κοπής το επιβάλλουν για να μην υπάρχουν αλλοιώσεις.
Επειδή τα τμήματα δεν αλλάζουν θέση στην μηχανή όπως παλιά, τα νέα μηχανήματα CNC αποδίδουν μεγαλύτερη ακρίβεια διαστάσεων καθώς και γεωμετρική ακρίβεια”
Φρέζα Unimat, αν και περιέχει περισσότερα τμήματα ακριβείας από ένα καλό δίκαννο πωλείται προς 1700 δολλάρια (1000 λίρες Αγγλίας).
Και συνεχίζει ο κύριος Owen να πει ότι η χρήση μηχανών έχει απλουστεύσει τη ζωή των ανθρώπων στην Purdey αφού επιτρέπει την εκτέλεση παραγγελιών πολλών διαφορετικών τύπων όπλων χωρίς να επιβάλλει το στοκάρισμα τμημάτων. Εν ολίγοις υπάρχει εξοικονόμηση χρόνου, εργατικών και υλικού. Αυτή η οικονομία όμως δεν μεταφράζεται σε χαμηλότερες τιμές, λέει ο Owen, διότι αυτό είναι θέμα μάνατζμεντ!
Προσωπικά βρήκα το άρθρο του κυρίου Owen εξαιρετικά ενδιαφέρον διότι μου έλυσε μιαν απορία που είχα για χρόνια. Κατάλαβα ότι όσο χαμηλά και αν πέσει το κόστος παραγωγής των ύψιστων όπλων δεν πρόκειται να πέσουν οι τιμές και να γίνουν τα Purdey και τα Holland όπλα του λαού. Η λειτουργεία των εταιρειών αυτών βασίζεται ακριβώς στην διατήρηση τιμών που ήταν, είναι και θα παραμείνουν απρόσιτες στον μέσο αγοραστή. Ο πελάτης που στοχεύουν είναι αυτός που θέλει το όνομα πάνω από όλα και είναι διατεθειμένος να το πληρώσει για να έχει μιαν αποκλεστικότητα. Και η ειρωνεία είναι ότι ο πλούσιος που επιμένει στο όνομα δεν διαφέρει από τον σχετικά φτωχό που επιμένει ότι το όνομα δεν παίζει ρόλο αρκεί η εξωτερική εμφάνιση να φέρνει λίγο προς Λονδίνο μεριά! Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων και οι δύο αγοράζουν χωρίς να ξέρουν τι γίνεται παραμέσα.
Το άλλο και πιο σημαντικό μήνυμα που μεταφέρει το άρθρο του κυρίου Owen είναι ότι η νέα τεχνολογία έχει ανοίξει νέους ευρείς ορίζοντες στην οπλοκατασκευή. Τα νέα συστήματα όχι μόνο προσφέρουν αυξημένη ποιότητα με χαμηλότερο κόστος, αλλά ταυτόχρονα και νέα δυνατότητα κατασκευής κατά παραγγελία αλλά σε κόστος μαζικής παραγωγής. Ηδη έχει βρεθεί και τίτλος για αυτή τη δυνατότητα, λέγεται Mass Customisation, δηλαδή χειροποίητο μαζικής παραγωγής. Αυτό που μένει είναι να δούμε ποιος κατασκευαστής θα ενδιαφερθεί να προσφέρει στους πελάτες του τα ευεργετήματα της νέας τεχνολογίας. Αυτός μάλλον δεν θα έχει έδρα στο Mayfair.
Στο επόμενο θα δούμε την προσέγγιση ενός αιρετικού πρωτομάστορα που προσφέρει ανταλλακτικά για “Κάλλιστα” όπλα σε ένα κλάσμα της τιμής των “μεγάλων οπλοκατασκευαστών”, ενώ προσφέρει καλύτερα υλικά και μεγαλύτερη ακρίβεια κατασκευής.