Αλέξανδρος Βιαγκίνης
[Σας είχα πει ότι η διαμάχη πλάγιο ή ποζέ είναι παλιά και διαχρονική. Ο επισκέπτης Αλέξανδρος Βιαγκίνης καταθέτει τις απόψεις του για το θέμα. Η έμφαση με έντονα γράμματα και υπογραμμίσεις είναι δική μου ώστε να γίνει αντιληπτή η απάντηση που ακολουθεί το άρθρο. Ν.Κ.]
Αυτή είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα ερώτηση. Πιό εργαλείο είναι καλύτερο για την δουλειά?
O αποτελεσματικός τρόπος επίλυσης προβλημάτων περιλαμβάνει την απλοποίηση της σύνθετης σκέψης. Το σύνθετο πρόβλημα πρέπει να σπάσει στα απλούστερα μέρη του.
Οταν κρατάμε στο χέρι μας μια μαγκούρα και σημαδεύουμε έναν κινούμενο στόχο κατά τη διάρκεια της κίνησης του, έχει μεγάλη σημασία το ακριβές σχήμα της μαγκούρας? Εάν δεν κρατάμε μια μαγκούρα και κρατάμε έναν επιμήκη χάρακα και ακολουθούμε τον κινούμενο στόχο καθώς περνάει απο μπροστά μας, με τα δύο μάτια μας ανοιχτά, επηρεάζει πολύ το αποτέλεσμα, το ακριβές σχήμα του καταδεικτικού οργάνου που κρατάμε?
Τα μάτια μας θα πρέπει να είναι εστιασμένα συνεχώς και ακριβώς πάνω στο κινούμενο στόχο (στην ουσία κάνουμε μια προσομοίωση πραγματικού χρόνου της πιθανής τροχιάς του στόχου – δες Mike Yardley’s ιδέα του “Positive Shooting”) και βοηθούμενος από τη μνήμη του σώματος κινείς τις κάννες σου μπρόστά – πάνω/κάτω/αριστέρα/δεξιά (και όλους τους συνδιασμούς τους) ή ακριβώς μπροστά και καθώς κινήσαι πυροδοτείς και τα σκάγια μετά πό κάποια δέκατα δευτερολέπτου συναντούν/παρεμβάλουν τον κινούμενο στόχο.
Η μεγάλη όμως διαφορά μεταξύ των δύο όπλων εντοπίζεται στην απόσταση μεταξύ της γραμμής σκόπευσης και την γραμμή όδευσης των σκαγιών. Για τα πλάγια η ρήγα/γραμμή σκόπευσης βρίσκεται ακριβώς ανάμεσα και πάνω από τις δύο κάννες σε ακριβώς ίση / ελάχιστη δυνατόν απόσταση (δες εικ.1). Στα αλληλεπίθετα έχουμε μια μη-ισορροπημένη κατάσταση.
Για τα αλληλεπίθετα η γραμμή σκόπευσης απέχει διαφορετική απόσταση από την πάνω κάννη σε σχέση με την απόσταση από την κάτω. (δες εικ.2).
Στο πλαγιόκαννο το χέρι που κρατάει τη πάπια (και είναι και το χέρι κατάδειξης / σκόπευσης) αριστερό ή δεξί για τους αριστερόχειρες, κρατάει τιςδύο κάννες σε ίση και ελάχιστη απόσταση (δες εικ.3.). Ενώ στο αλληλεπίθετο το χέρι σκόπευσης κρατάει τις δύο κάννες σε διαφορετική απόσταση τη μία κάννη από την άλλη (δες εικ.4).
Έχει αυτή η σχεδιαστική διαφοροποίηση μετξύ των δύο όπλων κάποια σημασία? Για μένα έχει τεράστια/θεμελειώδη διαφορά. Διότι η καλύτερη εγγύτερη προσέγγιση/ταύτιση της γραμμής όδευσης των σκαγιών με τη γραμμή σκόπευσης και με τη γραμμη κατάδειξης ισορροπα και για τις δύο κάννες εγγυάται την βέλτιστη στόχευση του κινούμενου στόχου. 1- Οταν υπάρχει απόσταση μεταξύ των τριών αυτών παραγόντων θα πρέπει ο εγκέφαλος να υπολογίσει και να διορθώσει το σφάλμα. Επειδή όμως στο κινούμενο στόχο η σκόπευση γίνεται εν κινήσει το σφάλμα δεν διορθώνει και μένει μόνιμο. Το γεγονός οτι στους σύγχρονους αγώνες τα αλληλεπίθετα φέρνουν καλύτερα αποτελέσματα απο τα πλάγια οφείλεται στο απλό γεγονός οτι οι καλύτεροι και πιο εκπαιδευμένοι σκοπευτές χρησιμοποιούν αλληλεπίθετο και όχι πλάγιο. Στην Αγγλία όμως τη δεκατία του 60 ο αείμνηστος Percy Stanbury ήταν ο ασσος τών άσσων της ολυμπιακής σκοπευτικής ομάδας για 26 συναπτά έτη της Μεγάλη Βρετανίας χρησιμοποιόντας πάντα το αγαπημένο του πλάγιο Box lock Webley & Scott mod. 400 ( 76 πόντους κάννες με τσόκ full και super full. δες http://www.thefield.co.uk/reviews/gun-reviews/percy-stanburys-webley-scott).
Για τη φτωχή και προσωπική μου γνώμη το αλληλεπίθετο δεν είναι απλώς λάθος, αλλά είναι σχεδιαστικά και επι της αρχής / αξιωματικά λάθος. Είναι υποδιέστερο σκοπευτικά όπλο σε σχέση με το πλαγιόκαννο. Δέστε στην εικόνα 5 την ισόρροπη ταύτιση της σκοπευτικής γραμμής – γραμμής όδευσης των σκαγιών και στις δύο κάννες – και γραμμής του χεριού κατάδειξης. Είναι όλα μαζί σε μεγάλη εγγύτητα εστιασμένα στον στόχο.
Η ιστορία μας λέει οτι το σχέδιο του αλληλεπίθετου προυπήρχε του πλαγιόκαννου τα παλαιά χρόνια των εμπροσθογεμών και όπου πρωτοξεκίνησε η σκέψη του να κατασκευαστεί ένα δίκαννο όπλο, εναλλακτικά και συμπληρωματικά του μονόκαννου όπλου. Ο μύθος λέει ότι οι οπλουργικές δυνατότητες τις εποχής δεν επαρκούσαν για να φτιαχτεί μια μπάσκουλα μικρών διαστάσεων και κάποιας αποδεκτής αντοχής για τη σχεδίαση του αλληλεπίθετου. Αυτός όμως ήταν ο μόνος λόγος για τον οποίο το σχέδιο του αλληλεπίθετου απορρήφθηκε? Είναι αυτό αληθές? Ή ένας κατασκευασμένος μύθος του John Robertson – του οπλουργού που επανεισήγαγε στην αγορά το σχέδιο του αλληλεπιθετου 200 χρόνια περίπου μετά τους πρώτους πειραματισμούς και απόρριψη του?
2-Την εποχή εκείνη (μετά Manton εποχή) ο κυρίαρχος της ελίτ των οπλουργών ήταν η James Purdey & Sons. Στις 2 Ιανουαρίου του 1880 ο Fredck Beesley (μια μέρα πριν καταθέσει επίσημα τα σχέδια της πατέντας του στο γραφείο ευρασυτεχνιών του Λονδίνου) ήρθε σε συμφωνία με το αφεντικό του τον James Purdey , να του πουλήσει τα δικαιώματα της πατέντας του για ένα νεό τύπο εσώσφυρης μπάσκουλας η οποία θεωρήται έκ τοτε ώς ο καλύτερος / αποτελεσματικότερος/ μακροβιότερος μηχανισμός που έχει σχεδιαστεί ποτέ για ιδιοανοιγόμενο πλαγιόκαννο. Η εταιρία James Purdey & Sons έχει φτιάξει χιλιάδες όπλα έκτοτε πάνω σε αυτή τη πατέντα απαράλακτη ως και σήμερα. Μάλιστα ο εφευρέτης της Mr. Frederick Beesley έλαβε το ποσό των 55 λιρών (pounds και όχι guineas) για την πατέντα που έδινε την αποκλειστικότητα εκμετάλευσης για 14 χρόνια στο αφέντικό του. Ο James Purdey εκτός του οικονομικού οφέλους που είχε από αυτή την απίθανη επένδυση επαύξησε και διεύρυνε την φήμη 3-ως ο καλύτερος οπλουργός στο Λονδίνο και στις τότε ανερχόμενες αγορές του κόσμου – Αμερική και Ινδία.
Μετά το θάνατο του James Paddison το 1873 η εταιρία Boss & Co πέρασε αποκλειστικά στα χέρια του αδερφού του και ανηψιού του Thomas Boss, Edward Fields Paddison. Την 1η Γενάρη του 1891 επείδη ο Edward ένιωθε οτι δεν είχε τις δυνάμεις μόνος του να διευθύνει την εταιρία πούλησε σημαντικό μετοχικό κεφάλαιο σε έναν πολύ ικανό σκωτσέζο οπλουργό και πρώην συνεργατή /προμηθευτή του, τον o John Robertson ο οποίος και εξαγόρασε όλη τη εταιρία τα αμέσως επόμενα χρόνια.
Ο John Robertson ήταν φιλόδοξος και πολύ ικανός οπλουργός και στις 3 Νοεμβρίου του 1893.είχε εφεύρει τον πρώτο αξιόπιστο μηχανισμό μονής σκανδάλης. Σημειωτέον ότι μέχρι έκεινη τη στιγμή πάνω από 100 πατέντες είχαν δημοσιευτεί για μηχανισμούς μονής σκανδάλης αλλά κανένας τους δεν ήταν αξιόπιστος (είχες πάντα πυροδότηση και της δεύτερης κάννης κάθε 5 με 10 ντουφεκιές). Εψαχνε λοιπόν να βρεί μια καινοτόμα πατέντα που θα του έδινε αντιστοιχη αίγλη που έδωσε στον James Purdey η πατέντα του Fredck Beelsey. Ετσι με τη βοήθεια ενός πολύ έμπειρου και εφευρητικού βοηθού του Bob Henderson ανέπτυξε το πρώτο αξιόπιστο και μικρου όγκου και βάρους αλληλεπίθετο και στις 10 Φεβρουαριου του 1909 κατέθεσε τις πατέντες 3307 και 3308 που κατοχύρωναν τη σχεδίαση του στο γραφείο ευρασυτεχνιών του Λονδίνου.
Και σε μένα αρχικά ήταν πιστευτό / αντιληπτό/ κατανοητό οτι το αλληλεπίθετο παρουσιάζει μια καλύτερη δυνατότητα σκόπευσης (προσομοιάζει το μονόκαννο – την καραμπίνα) από οτι το πλαγιόκαννο.
Αλλά μετά από ώριμη σκέψη και άπειρες ώρες στο σκοπευτήριο αντιλήφθηκα οτι ο ερχομός του αλληλεπίθετου ήταν μια καθαρή επίπλαστη ανάγκη που δημιούργησε το μάρκετινγκ της εποχής. Και βέβαια ήταν ένα πολύ αληθοφανές μάρκετινγκ-επιχείρημα προκειμένου για να αυξηθούν οι πωλήσεις όπλων μέσω μιάς διαφορετικής – μιάς νέας σχεδιαστικής μόδας. Και όταν το προϊόν λανσάρεται από 4-έναν μεγιστάνα των οπλοκατασκευών και της αγοράς όπως η BOSS για να κτυπήσει τον ανταγωνισμό και να δημιουργήσει αύξηση τού όγκου πωλήσεων,…. όλη η αγέλη και όλη η αγορά ακολουθά ξεφαντώνοντας μεσα από 5-ένα τρελό πάρτυ αύξησης τζίρου και πωλήσεων.
Ο αξιότιμος και ιδιαίτερα συμπαθής Νικήτας Κυπρίδημος, σχολίασε το άρθρο μου κατόπιν ερώτησης που του απεύθυνε ο Δημήτρης Κυρατζίδης αναγνώστης του ιστότοπου οπλογνωσία. Η εξέλιξη του πλαγιόκαννου δείχνει στάσιμη εν πρώτοις. Όμως το πλαγιόκαννο εξελίχθηκε για περίπου 250 χρόνια και μπορούμε να πούμε ότι το 1909 όπου πρωτόεμφανίστηκε το αλληλεπίθετο είχε τελειοποιηθεί σε τέτοιο βαθμό όπου οποιδήποτε περαιτέρω εξέλιξη θα ήταν περιττή ίσως και υπερβολή που θα έφερνε αντίθετα αποτελέσματα. Οπως φαινομενική και απατηλή βελτίωση έφερε η επαναφορά του αλληλεπίθετου δίκαννου κατά τη γνώμη μου. Το επιχείρημα της αντοχής του αλληλεπίθετου σε σχέση με το πλαγιόκαννο είναι ασθενές. Αυτό διότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν στην αγορά πλαγιόκαννα 100 και 150 ετών και δουλεύουν χωρίς ουδένα πρόβλημα και χωρίς να έχουν κουνήσει τα κλειδιά τους. Ολα βέβαια σχετίζονται με τη ποιότητα της θερμικής επεξεργασίας του μετάλλου των κλειδιών κατά τη κατασκευή του όπλου, με την ορθή χρήση (σωστά φυσίγγια) και συντήρηση των όπλων. Σπάνια να δείς αλληλεπίθετο 100 ετών και να εργάζεται χωρίς προβλήματα. Αυτό είναι κοινή πεπίθοιση μεταξύ όλων των έμπειρων οπλουργών στην Ευρώπη. Επίσης στα ραβδωτά δίκαννα – οπου τεράστιες πιεσεις 5000 και 6000 ατμόσφαιρων εξασκούνται τα πλαγιόκαννα κυριαρχούν με σχέση 8 στα 10. Αυτό διότι η μπάσκουλα και τα κλειδιά του πλαγιόκαννου παρουσιάζει θεωρητική/ σχεδιαστική θηριώδη αντοχή εν συγκρίσει με το αλληλεπίθετο. Ο ίδιος ο κ. Ν. Κυπρίδημος πρόσφατα παρουσίασε ένα MIDLAND αγγλικό πλάγιο και μάλιστα απο τα πρώτα που είχαν ένα κλειδί αντί για δύο (ο πρώιμος μηχανισμός του κλειδιού του J. Purdey) και μας έλεγε οτι αν και φτιάχτηκε πριν απο 140 χρόνια το εν λόγω όπλο δεν έχουν κουνήσει τα κλειδιά του. Αυτό βέβαια το έλεγε για να στηρίξει την προσωπική του άποψη οτι η επαφή στο κύκλο δεν είναι η στιβαρότερη σχεδίαση στο κλείδωμα πλάγιου που έχει γίνει ποτέ. Πράγμα το οποίο δεν ισχύει και σχετίζεται αποκλειστικά με την ποιότητα του κράμματος μετάλλου των κλειδιών και της ποιότητας της θερμικής επεξεργασίας του. Δηλαδή όταν τα μέταλλα του πύρου καννών και των κλειδιών είναι απο μαλακό κράμμα ανθρακούχου σιδήρου της πρώιμης μεταλουργικής περιόδου (πρό του 30) τότε όταν αυξάνουμε το εμβαδό της επαφής των κλειδιών των καννών με τα αντίστοιχα της μπάσκουλας τότε η φθορά/παραμόρφωση του μετάλλου μειώνεται εφόσον η ίδια δύναμη «σφυριλάτησης» μοιράζεται σε μεγαλύτερη επιφάνεια και άρα σε σημειακό επίπεδο μειώνεται. Οταν όμως το κράμμα μετάλλου είναι πιο αναβαθμισμένο ( με βανάδιο, κοβάλτιο, χρώμιο, νικέλιο κλπ) και έχει υποστεί ακριβή και απόλυτα ελεγχόμενη θερμική διεργασία τότε οι αντοχές του σε «σφυριλάτηση» αυξάνουν σε τέτοιο βαθμό όπου η απαίτηση της επαφής στο κύκλο (που προυποθέτει άπειρες ώρες δουλειάς με το καμινέτο και την λίμα) αποδυναμώνεται. Λέγοντας «σφυριλάτηση» ενοούμε οτι η κάθε ντουφεκιά λόγω της επαναλαμβανόμενης κρουστικής καταπόνησης που επιφέρει στα σημεία επαφής κάννες μπάσκουλα λειτουργεί ως σφυριλάτηση μετάλλου σε μέταλλο και άρα δεν υπάρχει τόσο φθορά τριβής όσο παραμόρφωση, αλλοίωση και «κόπωση» του κρυσταλικού πλέγματος των ατόμων του μετάλλου.
Οι επαγγελματίες σκοπευτές απλώς έχουν πεισθεί και έχουν δεχθεί την “ανώτερη” φαινομενικά σκοπευτική υπεροχή της μίας κάννης έναντι των δύο. Αύτο φαινομενικά ισχύει περισσότερο για τις κοντές κάννες – ενώ εάν μιλήσουμεγια κάννες 76 και 81 εκατοστά το θεώρημα της μονής κάννης χάνεται τελείως. Διότι η απόσταση του στομίου των καννών είναι τόσο μεγάλη που η διαφορά οπτικής της μίας έναντι των δύο καννών περιορίζεται αρκετά. Υπάρχουν παμπολα παραδείγματα στην ιστορία της παγκόσμιας τεχνολογικής εξέλιξης όπου αν και επιστημονικά δεν συνάδει η προώθηση μιας τεχνολογίας έναντι κάποιας άλλης, αρκεί και μόνο το κόστος παραγωγής να είναι μικρότερο ή εμπορικά να είναι πιο “πιασάρικο” ένα προιόν για να υπερκεράσει κάποιο άλλο. Στο τομέα του κυνηγετικού όπλου αρκεί να αναλογιστούμε γιατί κυριάρχησε σχεδόν ένα διαμέτρημα το 12αρι έναντι των άλλων. Πλεονεκτήματα για διαφορετικά διαμετρήματα ανάλογα με το είδος κυνηγίου υπάρχουν όμως προωθήθηκε και επικράτησε το 12αρι, λόγω οικονομίας κλίμακος. Επίσης παλαιότερα πριν την ανακάλυψη του τσοκ αλλά και μετά την ανάκαλυψη του οι δύο αυλοί των καννών στο δίκαννο είχαν διαφορετική διάμετρο κατά κάποια δέκατα του χιλιοστού. 18,7 η δεξιά και 18,4 η αριστερή – σε πολλά μανουφρανς έβλεπες 18,3 την δεξια και 18,2 την αριστερή Αυτή η διαφοροποίηση έδινε λίγο υψηλότερες πιέσεις στην αριστερή κάννη έναντι της δεξιάς και υψηλότερες ταχύτητες και αυξημένες διατρήσεις σκαγιών σε μεγάλες αποστάσεις. Επίσης και ηπρώτη ντουφεκία λόγω χαμηλώτερων πιέσεων μπορεί να έχει λιγώτερο λάκτισμα – για να μην χαλάει η δεύτερη ντουφεκιά. Αυτή η τεχνική αν και ορθή δεν επιλέγεται απο τους σημερινούς κατασκευαστές,λόγω κόστους εκτός και αν μιλήσουμε για πανάκριβα χειροποίητα ντουφέκια. Η συγκλιση των καννών όντως ισχύει και στους δύο τύπους δίκαννου αλλά πάλι το πλαγιόκαννο υπερισχύει. Διότι οι κάννες το δίκαννου είναι ρυθμισμένες προκειμενου να έχεις ταύτιση των δύο κατανομών στις 40 γιάρδες. Στο διάστημα πριν τις 40 γιάρδες και μετά δεν υπάρχει ταυτιση αλλά οι δύο κατανομές έρχονται η μία πλαι στην άλλη κάνοντας μια έλλειψη. Ομως τα θηράματα όπως και οι πήλινοι στόχοι στη πλειοψηφία τους κινούνται στο οριζόντιο επίπεδο και όχι στο κάθετο. Συνεπώς η πιθανότητες να σπάσει το πιάτο στα πλευρά της έλλειψης είναι περισσότερες στo πλαγιο παρά στο αλληλεπίθετο (δεχόμενοι οτι άν και οι δύο τουφεκιές δεν είναι ταυτόχρονες παρ’όλα αυτά η κίνηση του στόχου είναι ενιαία αρά και η μεγαλύτερη κάλυψη επιφάνειας της έλλειψης φέρνει καλύτερο αποτέλεσμα έναντι της μονης κυκλικής κατανομής). Αυτά τα ολίγα για τα σχόλια του εξαίρετου, πολύ έμπειρου, αξιόλογου και ιδιαίτερα σοβαρού κ. Ν. Κυπρίδημου σχετικά με τα σχόλια του που μπορείτε να δείτε εδώ: (δες http://www.oplognosia.com/opla/opla205.php ).
ΚΑΘΕΤΟ Ή ΠΛΑΓΙΟ
www.oplognosia.com
σε ενα άρθρο κυνηγετικού περιοδικού διάβασα για τα σκοπευτικά πλεονεκτήματα του πλαγόκαννου σε σύγκριση με το αλληλεπίθετο.
ΚΑΘΕΤΟ Ή ΠΛΑΓΙΟ
www.oplognosia.com
σε ενα άρθρο κυνηγετικού περιοδικού διάβασα για τα σκοπευτικά πλεονεκτήματα του πλαγόκαννου σε σύγκριση με το αλληλεπίθετο.
Τέλος ο κ. Ν. Κυπρίδημος ανέφερε την τάση στρέψης του πλάγιου κατά τη ντουφεκιά στο οριζόντιο επίπεδο – πράγμα που δεν εμφανίζεται στο αλληλεπίθετο. Στο αλληλεπίθετο εμφανίζεται η τάση αυτή στο κάθετο επίπεδο και μάλιστα πολύ ισχυρότερη από ότι στο πλάγιο. Η όλη ιστορία σχετίζεται με τη σχετική θέση του φυσιγγίου που πυροδοτείται όσον αφορά τη θέση του κέντρου μάζας του όπλου. Οταν πυροδοτείται το φυσίγγι βάσει του νόμου της ΄δράσης και αντίδρασης εξασκείται μια δύναμη στο σημείο που εδράζεται το φυσίγγι με ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση με την κατεύθυνση όδευσης των σκαγιών. Μάλιστα ο αείμνηστος Major Sir Gerald Burrard BT., D.S.O., R.F.A. (retired) στο δεύτερο τόμο του βιβλίο του “The Modern Shotgun – A comprehensive work in three volumes on sporting guns and ammunition” περιγράφει αναλυτικά πως υπολογίζεται το μέγεθος της ανάκρουσης και πια είναι η σχέση της με το βάρος του όπλου και το μήκος των καννών. Στα πλάγια αλλά και στα αλληλεπίθετα το κέντρο μάζας του όπλου βρίσκεται πολύ κοντά ή ακριβώς στο πύρο των καννών. Σε πόσα χιλιοστά πάνω απο το κάτω μέρος της μπάσκουλας πάνω απο τον πύρο δεν γνωρίζουμε ακριβώς. Επίσης λόγω του ότι το όπλο είναι συμμετρικό το κέντρο μάζας στα πλάγια θα πρέπει να βρίσκεται λίγο δεξιότερα απο τη μέση του όπλου στα πλάγια που έχουν cast – off (δεξιόχειρες) και λίγο αριστερότερα στα πλάγια που έχουν cast – on (αριστερόχειρες). Εάν λοιπόν μετρήσουμε την απόσταση της βελόνας της δεξιάς/αριστερής κάννης από το μέσο του πύρου των καννών και την πολλαπλασιάσουμε με τη μάζα των σκαγιών και την ταχύτητα V0 των σκαγιών (μέτρηση στα στόμια των καννών) έχουμε μια καλή ένδειξη της ροπής με την οποία το πλάγιο τείνει να στρέψει δεξιά / αριστερά όταν ντουφεκάμε. Το ίδιο μπορούμε να κάνουμε με το αλληλεπίθετο μόνο που επειδή οι δύο κάννες είναι η μία πάνω στη άλλη οι βελόνες πυροδότησης των φυσιγγιών βρίσκονται στο ίδιο κάθετο πεδίο με το κέντρο μάζας του όπλου η ροπή στρέψης του όπλου είναι προς τα πάνω και για τις δύο κάννες. Περισσότερο για τη πάνω κάννη απο ότι στην κάτω. Αυτός είναι ο λόγος γιατί ενώ ο John Robertson αρχικά πυροδοτούσε την πάνω κάννη (για να έχει τη σκόπευση του μονόκαννου) στη συνέχεια λόγω της ισχυρότατης ροπής στρέψης προς τα πάνω άλλαξε και πυροδοτούσε πρώτα την κάτω κάννη και μετά την πάνω. Και πια είναι η μεγάλη διαφορά σχετικά με το πλάγιο? Λόγω ανατομίας του ανθρώπινου σκελετού/ώμου ο σκοπευτής έχει πολύ μεγαλύτερη δυσκολία να αντισταθεί σε μια κίνηση του όπλου προς τα πάνω από οτι στα πλάγια. Δεν είναι τυχαίο που σε όλα τα έργα που βλέπουμε στη τηλεόραση (και απο την προσωπική μας εμπειρία) η ανάκρουση του περίστροφου είναι πάντα προς τα πάνω και όχι αριστερά δεξιά – μάλιστα γυναίκες που πυροβολούν πέφτουν προς τα πίσω και όχι αριστερά – δεξιά. Και αυτό γιατί ένω έχουμε δύο πόδια άρα δύο σημεία αντιστήριξης στο κάθετο επίπεδο σε σχέση με τη κατεύθυνση όδευσης των σκαγιών (και άρα της ανάκρουσης) έχουμε μόνο ένα στο επίπεδο που είναι παράλληλο με αυτό της όδευσης των σκαγιών. Τη θεωρία της ανωτερότητας του αλληλεπίθετου έναντι του πλάγιου λόγω της στρέψης στο οριζόντιο επίπεδο την έχει αναφέρει και ο αξιαγάπητος Mike Yardley (τα πραγματικά εξαίρετα βιβλία του οποίου έχει τύχει να μελετήσω) περιγράφοντας κατά τη γνώμη μου τη φαινομενική πλευρά των πραγμάτων και όχι εμβαθύνοντας στο αποτέλεσμα και στη σχέση των επιμέρους παραγόντων που οδηγούν στο τελικό αποτέλεσμα.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
1- Οταν υπάρχει απόσταση μεταξύ των τριών αυτών παραγόντων θα πρέπει ο εγκέφαλος να υπολογίσει και να διορθώσει το σφάλμα.
Όχι, διότι δεν υπάρχει «σφάλμα» που διορθώνει ο εγκέφαλος. Η σύγκλιση καννών γίνεται στο εργοστάσιο για να μην υπάρχουν αυτά τα προβλήματα.
Εκτός από την σύγκλιση μεταξύ των καννών υπάρχει και η σκοπευτική σύγκλιση μεταξύ σκοπευτική οπτικής ευθείας και άξονα κάννης/καννών, όταν βέβαια το κοντάκι είναι ρυθμισμένο για τον σκοπευτή στο λειόκαννο. Αυτές οι συγκλίσεις δεν επιτρέπουν σφάλματα που καλείται να διορθώσει ο εγκέφαλος. Αλλωστε συγκλίσεις μεταξύ τροχιάς του βλήματος και της οπτικής ευθείας παρατηρούνται σε όλους τους τύπους όπλων, ραβδωτών, λείων και αεροβόλων. Ενόσω δεν σκοπεύουμε μέσα από την κάννη πάντα θα υπάρχει κάποια απόσταση μεταξύ σκοπευτικής ευθείας και του άξονα της κάννης.
Ο Ρώσσος πρωταθλητής Βιτάλι Φοκέεβ με Perazzi με υπερυψωμένη ρίγα. Η ρίγα είναι ρυθμιζόμενη ώστε να μπορεί να επιλέξει ο σκοπευτής το σημείο που η οπτική ευθεία θα συναντήσει την βλητική ευθεία.
Μονόκαννο Λιούτικ για αμερικανικό Τραπ. Η θεωρία ήταν ότι διατηρώντας την κάννη στην απόλυτη ευθεία με τον ώμο εκμηδενίζεται το λάκτισμα, άρα έχει μεγάλη απόσταση μεταξύ οπτικής ευθείας και άξονα κάννης. Για να υπάρχει όμως σύγκλιση οπτικής ευθείας και άξονα κάννης μπήκε αυτή η περίεργη ρίγα στο στόμιο. Το αμερικανικό Τραπ θεωρείται το πιο «ακριβές» σκοπευτικό άθλημα του λειόκαννου.
O Stanbury δεν συμμετείχει ποτέ σε Ολυμπιακούς. Ηταν πρωταθλητής, ναι, αλλά στο Σπόρτινγκ. Και εδώ έχουμε μια δήλωση από την ιστοσελίδα που αναφέρετε, η έμφαση δική μου:
In the words of Doug Florent: “When you pick it up you assume it is going to shoot like a side-by-side, but it shoots exactly like a modern over-and-under. I suspect that it was part of the reason why he was such a good shot. He based it on a pigeon-gun with rib slightly above the barrel line for most of its length, a single trigger and quite a high comb.”
Μεταφράζω: «Όπως λέει ο Doug Florent [ΣΣ νυν ιδιοκτήτης του δίκαννου του Stanbury]: όταν το πιάνεις υποθέτεις ότι θα ρίξει όπως ένα πλαγιόκαννο, όμως ρίχνει όπως ένα σύγχρονο σουπερποζέ . Υποψιάζομαι ότι αυτός είναι ο λόγος που [ο Stanbury] έριχνε τόσο καλά. Είχε βασίσει την κατασκευή σε περιστεροτούφεκο με τη ρίγα πάνω από την γραμμή των καννών, μονή σκανδάλη και ψηλή ράχη κοντακιού.»
2-Την εποχή εκείνη (μετά Manton εποχή) ο κυρίαρχος της ελίτ των οπλουργών ήταν η James Purdey & Sons
3-ως ο καλύτερος οπλουργός
Οντως ήταν κυρίαρχος ο Purdey αλλά όχι μόνο για λόγους τεχνικής υπεροχής, κάτι για το οποίο έχουν πολλά να πουν οι θιασώτες άλλων «μεγάλων» όπλων. Ο Purdey ήταν εκτός από καλός τεχνίτης ένα αριστοτέχνης του μάρκετινγκ, κινούμενος σε κύκλους ευγενών προσέχοντας επιμελώς το προσωπικό του ίματζ. Βλέπε το βιβλίο του διαδόχου του, του Richard Beaumont για το πώς ελισσόταν επιχειρηματικά.
4-έναν μεγιστάνα των οπλοκατασκευών και της αγοράς όπως η BOSS
5-ένα τρελό πάρτυ αύξησης τζίρου και πωλήσεων.
Η συνολική παραγωγή της Boss από το 1830 έως το 1970 αριθμεί λιγότερα από δέκα χιλιάδες όπλα όλων των τύπων. Το εργαστήριο τους είχε λιγότερους από είκοσι τεχνίτες στην εποχή της δόξας του. Αυτά δεν δείχνουν μεγιστάνα ή τρελό πάρτυ πωλήσεων. Συγκριτικά αναφέρεται ότι η παραγωγή της Benelli σήμερα φτάνει τις 300 000 καραμπίνες ετησίως.
Σπάνια να δείς αλληλεπίθετο 100 ετών και να εργάζεται χωρίς προβλήματα. Αυτό είναι κοινή πεπίθοιση μεταξύ όλων των έμπειρων οπλουργών στην Ευρώπη.
Ακόμα δεν έχουμε κλείσει καλά καλά τα 100 χρόνια από τα πρώτα οπισθογεμή σουπερποζέ, και αυτά ήταν τα πρώτα χειροποίητα του είδους. Τα δημοφιλή σουπερποζέ μαζικής παραγωγής μας ήλθαν μεταπολεμικά. Οταν γίνουν αυτά 100 χρονών θα συγκρίνουμε αντοχές με πλαγιόκαννα ίσης ποιότητας. Όμως το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι η ηλικία αλλά ο αριθμός φυσιγγίων και ανοιγοκλειδωμάτων που υφίσταται ένα όπλο. Σε ένα σκοπευτικό όπλο μια μέτρια χρονιά αντιστοιχεί με δεκάδες κυνηγετικές περιόδους.
Μήπως η φράση «ολων των έμπειρων οπλουργών» είναι λίγο υπερβολική; Εχω γνωρίσει έμπειρους Αγγλους και Ιταλούς οπλουργούς που τοποθετούν το ποζέ πρώτο στον τομέα «αντοχή».
Αυτό βέβαια το έλεγε για να στηρίξει την προσωπική του άποψη οτι η επαφή στο κύκλο δεν είναι η στιβαρότερη σχεδίαση στο κλείδωμα πλάγιου που έχει γίνει ποτέ.
Δεν ήταν άποψη, αλλά παρατήρηση που αντιβαίνει στην επικρατούσα άποψη. Από τα στοιχεία φαίνεται ότι η συμπεριφορά της βάσης του σπαστού όπλου κατά την πυροδότηση δεν ακολουθεί τις δημοσιευμένες θεωρίες. Κάτι πιο σύνθετο φαίνεται να συμβαίνει από τις απλές κάμψεις υλικού που μας περιγράφουν. Αυτό τείνει να δείξει η επιβίωση όπλων που δεν έχουν το περιβόητο Fitting on the Circle αλλά έχουν αποδειγμένη αντοχή.
Το Midland του άρθρου ήταν το πιο φτηνό μοντέλο της εταιρείας από κοινά υλικά της εποχής και ανάλογη θερμική επεξεργασία. Η κατασκευή του τοποθετείται στο 1930, είναι δηλαδή 80 ετών και όχι 140.
Οι επαγγελματίες σκοπευτές απλώς έχουν πεισθεί και έχουν δεχθεί την “ανώτερη” φαινομενικά σκοπευτική υπεροχή της μίας κάννης έναντι των δύο.
Εδώ φτάνουμε σε συμβάντα και καταστάσεις που δεν εξηγούνται με αναφορά στην πειθώ.
Η εξέλιξη από τους Σοβιετικούς, του θρυλικού σουπερποζέ Βοστόκ με το οποίο εξόπλισαν τους σκοπευτές τους προβληματίζει. Με Βοστόκ ο Πετρόβ έκανε το πρώτο 200Χ200 στο Σκητ. Οι Ρώσσοι εξέλιξαν ένα νέο τύπου σουπερποζέ, δεν έφτιαξαν πλαγιόκαννο για να δώσουν υπεροχή στους σκοπευτές τους και να αυξήσουν το κύρος της ΕΣΣΔ.
Ο Σεϊχης Μακτούμ, Ολυμπιονίκης του Διπλού Τραπ στην Αθήνα το 2004, έχει οικονομική άνεση που του επιτρέπει να έχει δικό του σκοπευτήριο Ολυμπιακών διαστάσεων, όπως και ο Αμερικανός Matt Dryke. Δηλαδή έχουν τα λεφτά να παραγγείλουν ότι θα τους βοηθήσει στην κατάκτηση ενός μεταλλίου. Φαίνεται απίθανη η επιβολή κελευσμάτων του μάρκετινγκ σε τόσο αφοσιωμένους και πλούσιους σκοπευτές. Αυτοί μάλλον ξεζουμίζουν κάθε δυνατότητα αύξησης της ευστοχίας τους. Το πλαγιόκαννο, όπως και άλλοι τύποι οπλων επιτρέπονται και δεν θα είχε κανένας σκοπευτής της εμβέλειας Ματκούμ και Dryke πρόβλημα να το χρησιμοποιήσει, αν του πρόσφερε κάποιο πλεονέκτημα.
Οι δικοί μας μεγάλοι σκοπευτές δεν είναι δέσμιοι χορηγιών. Διαλέγουν ότι θέλουν. Να πούμε και μερικά ονόματα: Σιστοβάρης, Τζαβάρα, Αλεξάκος, Ξανθάκος, Νίκας, Κουρνούτος, Πλαστουργός, Σωρηρόπουλος, Σύρος, Χατζηστεφάνου, Μπαϊμπάκης, Ρούσος, Μίτας, Κουφός, και άλλοι χρησιμοποίησαν και χρησιμοποιούν σουπερποζέ. Μερικοί από αυτούς ήταν και έμποροι κυνηγετικών όπλων και παρότι είχαν την ευχέρεια να επιλέξουν ότι όπλο ήθελαν, επέλεξαν σουπερποζέ.
Ακόμα αντηχουν στα αυτιά μου οι συμβουλές του Παναγιώτη Ξανθάκου όταν με έβλεπε να ρίχνω Σκητ με το πλαγιόκαννο μου, ένα Zabala δισκάνδαλο με αγγλέ κοντάκι: «αν θες να προκόψεις στο Σκητ διώξε αυτή τη μαλακία και πάρε ένα σουπερποζέ της προκοπής». Η άποψη ενός σκοπευτή που έχει πιάσει 197 στα 200 σε Βαλκανικούς δεν με έπεισε και συνέχισα να ρίχνω με το πλαγιόκαννο. Προτιμώ το πλαγιόκαννο για λόγους αισθητικής, αλλά αυτό δεν επηρεάζει την αντικειμενική πραγματικότητα.
Ο Ολυμπιονίκης της Αθήνας 2004 Σείχης Μακτούμ
Το ποζέ έχει και κάποια άλλα πλεονεκτήματα για τον σκοπευτή που δεν προσφέρει το πλαγιόκαννο. Η καλή και εύκολα ρυθμίσιμη σκανδάλη, η αποφυγή της αλλαγής κυρίαρχου ματιού (και κύριος λόγος που χρησιμοποιώ σουπερποζέ παρά την αγάπη για το πλάγιο), η ευκολία αλλαγής κοντακιού, η ρύθμιση του ζυγίσματος, είναι σημαντικά για τον σκοπευτή. Μια ματιά στα κατακρεουργημένα κοντάκια Τραπαδόρων είναι αποκαλυπτική για το τι υποφέρει ένα σκοπευτικό ποζέ. Και ένα άλλο πλεονέκτημα που και αυτό δεν αναφέρεται συχνά είναι ότι στα βάθρα των νικητών δεν πατάνε αυτοί με τα πιο ακριβά σουπερποζέ, αλλά οι κάτοχοι όπλων μέτριου κόστους. Σουπερποζέ των 5000 έως 10000 Ευρώ είναι τα εργαλεία των νικητών και όχι αυτά των 250 000 Ευρώ. Και αυτά τα συγκριτικά «ταπεινά» ποζέ αντέχουν εκατοντάδες χιλιάδες βολές και ανοιγοκλεισίματα στην σταδιοδρομία ενός σκοπευτή, συχνά χωρίς την πολυτέλεια εξειδικευμένου σέρβις. Τα πιο σκληρά δοκιμασμένα πλαγιόκαννα μάλλον ήταν τα τρία κοκοροτούφεκα του Λόρδου Ρίπον που μεταξύ τους κατέβαλαν 500 000 θηράματα υποστηριζόμενα από ετήσιο έλεγχο από τον κατασκευαστή, όπως γράφει ο Beaumont.
Η τετράκις Ολυμπιονίκης Kim Rhode χρησιμοποίησε το ίδιο Perazzi MX12 για δεκαοχτώ χρόνια και έριχνε 500 με 1000 φυσίγγια την ημέρα σε προπονήσεις. Αν υπολογίσουμε ότι προπονείτο μόνο τις καθημερινές, και έριχνε μόνο 500 φυσίγγια, τότε το άθροισμα φυσιγγίων που πέρασε μέσα από αυτό το ΜΧ12 αγγίζει τα ΔΥΟ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ φυσίγγια. Αυτό είναι ουσιαστικό τεστ αντοχής και προσωπικά αμφιβάλλω αν υπάρχει πλαγιόκαννο που μπορεί να το ισοφαρίσει αν και είμαι ανοικτός σε οποιαδήποτε στοιχεία που αποδεικνύουν το αντίθετο.
Πλαγιόκαννο του λόρδου Ρίπον, με αυτά τα όπλα ξεπέρασε τις 500 000 θηράματα στην ζωή του.
H Kim Rhode στους Ολυμπιακούς του Λονδίνου, το όπλο της έχει σίγουρα ρίξει περισσότερα φυσίγγια από τα όπλα του Λόρδου Ρίπον. Η επιλογή μιας τόσο έμπειρης σκοπεύτριας μάλλον δεν στηρίζεται αποκλειστικά στο μάρκετινγκ.
Η διαμάχη ποζέ ή πλάγιο είναι μια από τις διαχρονικές διαμάχες στον κόσμο των όπλων. Αλλες εξίσου δημοφιλείς διαμάχες είναι ολόκληρες ή μισές φωτιές, περίστροφο ή αυτόματο πιστόλι, μονόσφαιρο ή επαναληπτικό στο κυνήγι και άλλες. Το ένα σίγουρο είναι ότι θα επανέλθουμε σε κάποιες, αν όχι σε όλες, από αυτές ξανά και ξανά.