Η επαναληπτική καραμπίνα Mossberg 500 είναι γνωστή στην Ελλάδα. Παγκοσμίως έχει ξεπεράσει τα 13 000 000 πωλήσεις και σήμερα θεωρείται η πρώτη σε ρυθμό πωλήσεων καραμπίνα στον κόσμο. Η ιστορία της εταιρείας έχει ενδιαφέρον και θα τη δούμε πριν αναλύσουμε το μοντέλο 500.
O Oscar Frederic Mossberg γεννήθηκε στη Σουηδία το 1866 και μετανάστευσε στην Αμερική το 1886, όπως πολλοί άλλοι Ευρωπαίοι. Και όπως άλλοι μετανάστες βρήκε δουλειά σε ένα εργαστήριο κοντοχωριανού του, ενός Νορβηγού, του Iver Johnson, που κατασκευάζε ποδήλατα.
Δεν είναι η πρώτη φορά που οπλοκατασκευαστής ασχολήθηκε με ποδήλατα. Ο ίδιος ο Iver Johnson εξελίχθηκε σε κατασκευαστή περιστρόφων, ενώ ο Mossberg το 1919 μπήκε στον οπλοκατασκευή με ένα μικρό τετράκαννο πιστόλι 0,22, το Mossberg Brownie. Εταιρείες όπως η Remington, Hunter Arms και άλλες κατασκεύαζαν ποδήλατα πριν ή ταυτόχρονα με τα όπλα. Η Winchester ασχολήθηκε με τις μοτοσυκλέτες όπως και η αγγλική BSA. Επίσης στην Αγγλία πολλοί πρωτομάστορες στα όπλα, όπως οι αδελφοί Brown, κατασκεύαζαν ποδήλατα στην μεγάλη ύφεση της δεκαετίας το 1930. Και βέβαια δεν μπορεί να μην αναφερθεί η Manufrance που ήταν εξίσου μεγάλη κατασκευάστρια ποδηλάτων όσο και όπλων!
Το μοντέλο Brownie ήταν ασυνήθιστο όπλο. Με τέσσερις κάννες και μικρό μέγεθος κατάχθηκε στην κατηγορία των Derringer, των μικρών πιστολιών που κουβαλούσαν οι χαρτοπαίκτες και άλλοι περίεργοι τύποι. Ωστόσο, στην πράξη ήταν δημοφιλές με επαγγελματίες παγιδευτές που το βρήκαν πρακτικό στην μεταφορά και αξιόπιστο στη χρήση. Η δημοφιλία με τους παγιδευτές, που δεν ήταν ιδιαίτερα επιμελείς με τα σύνεργα τους ίσως να είναι και ο λόγος που ελάχιστα από τα 37000 Brownie επιβιώνουν σήμερα.
Η ονομασία Brownie δείχνει το ταλέντο το Mossberg στο μάρκετινγκ. Brownie στην Αμερική του 1919 ήταν ένα όνομα γνωστό λόγω ενός χαρακτήρα παιδικών εικονογραφημένων περιοδικών. Δεν είναι τυχαίο ότι το ίδιο όνομα διάλεξε η Kodak για την φωτογραφική της μηχανή, οι προσκοπίνες, ενώ ήταν και παραμένει ονομασία αμερικανικών γλυκισμάτων. Και βέβαια δεν περνά απαρατήρητη στον κόσμο των όπλων η γειτνίαση με το Browning, αλλά αυτό ίσως να είναι κακία του γράφοντος!
Στα χρόνια το μεσοπολέμου ο Mossberg, μαζί με τους δύο γιους του, έβγαλαν μια μεγάλη γκάμα μοντέλων. Με την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η συνολική παραγωγή του εργοστασίου ήταν στρατιωτική ενώ μετά τον πόλεμο ξαναμπήκε στην πολιτική παραγωγή. Το πιο γνωστό μεταπολεμικό μοντέλο της ήταν το 200, ένα παράξενο λειόκαννο κατασκεύασμα με γεμιστήρα και σύστημα χράπα χρούπα.
Ηδη από το 1950 η Remington είχε βγάλει στην πολιτική αγορά τη νέα της και εξαιρετικά επιτυχημένη 870 χράπα χρούπα. Υπολογίζεται ότι μέχρι το 1961 η 870 είχε πουλήσει κάποια εκατομμύρια, όμως αυτό δεν πτόησε την Mossberg που βγήκε στην αγορά το 1961 με το μοντέλο 500. Σήμερα τα δύο αυτά όπλα έχουν πουλήσει περισσότερα από κάθε άλλο όπλο, με την 870 να έχει ξεπεράσει τα 20 000 000 όπλα και την 500 τα 13 000 000!
Τι έχε όμως η Mossberg 500 που της επέτρεψε να συναγωνιστεί την ήδη κραταιά 870 και να κερδίσει ένα τόσο μεγάλο ποσοστό της αγοράς;
Ενας Αμερικανός κυνηγός χαρακτήρισε την Mossberg 500 “πρωτόγονα απλή” και αυτό είναι γεγονός, είναι απλή. Ομως αυτή η απλότητα δεν είναι τυχαίο γεγονός, ήταν επιδίωξη των σχεδιαστών της να την κάνουν απλή και να τις δώσουν χαρακτηριστικά που θα την έκαναν ανταγωνιστική.
Ετσι η Mossberg 500 έχει βιδωτό εξωστήρα που αλλάζει με ένα απλό κατσαβίδι, χωρίς να χρειάζεται να πάει πίσω στο εργοστάσιο ή την αντιπροσωπεία. Εχει διπλούς εξολκείς, αντί για έναν που έχουν οι περισσότερες καραμπίνες. Οι διπλοί εξολκείς αυξάνουν την δύναμη που ασκεί το κλείστρο όταν τραβά τον ριγμένο κάλυκα από τη θαλάμη.
Τα σημεία ελέγχου της 500 είναι βολικά. Η ελευθέρωση του κλείστρου είναι ακριβώς πίσω από τον υποφυλακτήρα και μπορεί να πιεστεί με το μέσο δάχτυλο, χωρίς να μετακινηθεί το χέρι για να βρει το κουμπί. Η ασφάλεια της είναι πάνω στη ράχη της βάσης, άμεσα ορατή και πιο σημαντικό, εξίσου προσιτή σε δεξιόχειρες και αριστερόχειρες.
Η βάση της Mossberg 500 είναι από Εργκάλ. Αυτό είναι εφικτό διότι το κλείστρο κλειδώνει στην ουρά της κάννης. Πρόκειται για χαρακτηριστικό που ήταν σχετικά καινούργιο για καραμπίνες χράπα χρούπα στην Αμερική. Οι παλιές και διάσημες καραμπίνες όπως η Winchester 12 και Ithaca 37 κλείδωναν με επαφή του κλείστρου στην ίδια τη βάση, και αυτό επέβαλλε βάσεις ατσάλινες για αντοχή. Στην 870 το κλείστρο κλείδωνε στην ουρά της κάννης αλλά η βάση ήταν από ατσάλι, και παραμένει άλλωστε. Η επιλογή του Εργκάλ στην 500 μείωσε το βάρος και ελάφρυνε σημαντικά έναν τύπο όπλου που παραδοσιακά ήταν βαρύς. Οταν το κλείστρο δένει με την κάννη η βάση δεν δέχεται σημαντικές δυνάμεις, δεν “τραβά ζόρι”.
Το άλλο πλεονέκτημα της 500 είναι η διάταξη της γλώσσας της αποθήκης. Αντί για γλώσσα έχει δύο ράγες που μένουν κολλημένες προς τα πάνω όταν το κλείστρο είναι μπροστά, και έτσι δεν εμποδίζουν το γέμισμα της αποθηκης. Το δε σύνολο του μηχανισμού είναι εύκολα προσβάσιμο για συντήρηση, επισκευή ή για βελτίωση με λείανση των σημείων τριβής.
Η επιτυχία της Mossberg 500 άρχισε να φαίνεται από τις πρώτες μέρες της εμφάνισης της. Σε ελάχιστο χρόνο, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας το 1960 είχε κατακτήσει μια σημαντικη θέση στην αγορά των ΗΠΑ και του Καναδά ενώ άρχισαν εξαγωγές και σε άλλες χώρες. Στην Ελλάδα έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής την δεκαετία του 1980 όταν την αντιπροσωπεία την πήρε ο κύριος Παναγιώτης Σεσελές.
Στην μετέπειτα εξέλιξη της 500 βοήθησε τόσο η προσαρμοστικότητα του όπλου όσο και η οξυδέρκεια των διαδόχων του Mossberg. Βγήκε μοντέλο που πέρασε με επιτυχία την σκληρή δοκιμασία του Αμερικανικού στρατού. Λίγο αργότερα βγήκε μοντέλο που δέχεται φυσίγγια Σούπερ Μάγκνουμ και έτσι ολοκλήρωσε την γκάμα καλύπτοντας όλα τα δημοφιλή διαμετρήματα.
Με το σύστημα Flexi που εμφανίστηκε πριν μερικά χρόνια ο κάτοχος μιας Mossberg μπορεί να αλλάξει κοντάκι και πάπια χωρίς εργαλεία, σε δευτερόλεπτα και να δώσει στο όπλο του τη μορφή που θέλει για την χρήση που θέλει, εφαρμόζοντας πιστολοειδείς λαβές, πάπια με υποδοχές για φακό, παραδοσιακό κοντάκι ή καμουφλάζ. Με άλλα λόγια η Mossberg 500 έχει εκμεταλλευτεί στο έπακρο την συστημική παραγωγή όπου μια βασική πλατφόρμα δέχεται μια μεγάλη γκάμα περιφερειακών για να δώσει στον πελάτη την μέγιστη δυνατή επιλογή.
Η αντοχή της 500 συν την ευκολία αλλαγής τμημάτων και η εύκολη πρόσβαση σε ανταλλακτικά την καθιστούν και μια καλή επιλογή σαν μεταχειρισμένη. Είναι περίπου αδύνατο για μια 500 να πάθει ανεπανόρθωτη βλάβη. Με ελάχιστο κόστος μπορεί να αποκατασταθεί η όποια ζημιά και το όπλο να επιστρέψει σε ενεργό κυνηγετική χρήση.
Το ένα πιθανά αδύνατο σημείο ήλθε με τη μετάβαση από την μεταλλική σκανδαλοθήκη στην συνθετική. Το πρόβλημα δεν αφορά το υλικό καθεαυτό αλλά την πιθανότητα σπασίματος του μπροστινού μέρους της σκανδαλοθήκης από απροσεξία κατά την συντήρηση. Και εδώ υπάρχει λύση, η αγορά μιας μεταλλικής σκανδαλοθήκης από το μοντέλο 590, αυτό των στρατιωτικών προδιαγραφών, και εφαρμογή στην 500, όπου όλα γίνονται χωρίς εργαλεία και γρήγορα.
Στα συν των Mossberg, έστω και μεταχειρισμένων είναι η ευκολία επισκευής και η ευκολία λείανσης των εσωτερικών τμημάτων ώστε να γίνει ομαλή η λειτουργεία τους. Με ελάχιστο κόπο με λείανση σε μερικά μόνο σημεία, όπως πχ τις ράγες, τις άκρες του μεταφορέα του κλείστρου, το πρόσωπο της σφύρας και το πίσω μέρος του κλείστρου, η καραμπίνα γίνεται ομαλή και εύχρηστη.
Το πρώτο βίντεο της εταιρείας Brownells είναι από μια σειρά τεσσάρων με λεπτομερή ανάλυση της αποσυναρμολόγησης, καθαρισμού και συναρμολόγησης της Mossberg 500. Δείχνει πόσο απλή είναι η κατασκευή της.
Συχνά γίνονται ερωτήσεις για τις διαφορές ανάμεσα στην Maverick 88, και στις Mossberg 500 και 590. Αυτό το φιλμάκι δείχνει τις διαφορές.
Εδώ ο πρωταθλητής της πρακτικής σκοποβολής Jerry Miculek δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να ρίξει κάποιος που έχει μάθει την σωστή χρήση της χράπα χρούπα.