Η δουλειά του μεταλλοτεχνίτη Doug Turnbull μοιάζει με μαγεία όταν βλέπουμε τι μπορεί να κάνει για να επαναφέρει ένα ταλαιπωρημένο όπλο σε εργοστασιακή κατάσταση. Αυτό είναι ένα Parker VHE που έγινε καινούργιο. Προσέξτε την ποιότητα της ταρταρούγας στη βάση που έγινε με επιστημονικό τρόπο και όχι με μετζοσόλα!
Mumbo Jumbo στην αγγλική καθομιλουμένη δείχνει προς ένα μίγμα ανοησίας και δοξασίας. Η φράση προφανώς έχει τις ρίζες της στις επαφές των Αγγλων με τις τελετές σαμάνων και μάγων πρωτόγονων φυλών.
Ομως το Mumbo Jumbo κάνει την παρουσία του αισθητή και σε συζτητήσεις για τα όπλα, τα σκυλιά και τα θηράματα, σε ελληνικά κυνηγετικά στέκια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν μια διάλεξη προς αδαείς που έδωσε ένας παλιός οπλουργός.
Οι μαγεμένοι ακροατές του άκουγαν άναυδοι πως οι Αγγλοι οπλουργοί μάζευαν τα μεταχειρισμένα καρφιά από πέταλα αλόγων. Τα καρφιά είχαν υποστεί συνεχές σφυροκόπημα στα πέταλα και έτσι το σίδερο, διότι τα καρφιά πετάλων είναι από σίδερο, ψηνόταν και γινόταν πιο καθαρό. Στη συνέχεια αυτά τα καρφιά έλιωναν σε ειδικό κλίβανο και γίνονταν ατσάλι για κάννες και η ιστορία ακουγόταν όντως μαγευτική.
Αλλος παραμυθάς μας είχε πει ότι όταν γίνεται η σκλήρυνση της βάσης στα αγγλικά όπλα, ο μάστορας έβγαζε το κεφάλι από την πόρτα του και έβλεπε τον καιρό. Μόνό όταν η ατμόσφαιρα είχε την κατάλληλη θερμοκρασία γινόταν η σκλήρυνση και τότε ο μάστορας έβαζε μια μετζοσόλα από παλιά παπούτσια στο μαντεμένιο δοχείο μαζί με την βάση του όπλου που μετά έχωνε σε αναμμένα κάρβουνα.
Στοπ! Λίγο φως! Αν τα καρφιά όντως καθάριζαν από το συνεχές ποδοβολητό των αλόγων, όταν έλιωναν δεν θα έχαναν την όποια καθαρότητα αφού το λιώσιμο παίρνει το μέταλλο πίσω στην αρχική του μορφή; Βέβαια θα γίνοταν αυτό, αλλά ήταν τόσο πειστικός ο….ειδικός και τόσο ευπειθείς οι ακροατές που η ιστορία έγινε δεκτή χωρίς καμία αντίρρηση ή τουλάχιστον ερώτηση.
Το κυνήγι, όπως όλα τα χόμπυ, έχει τις δοξασίες του, τις προλήψεις και τα μυστικά του. Αν αυτά τα παράξενα που ακούμε ήταν σωστά τα καλά όπλα θα ήταν ακόμη φτιαγμένα από καρφιά πετάλων και η πυρίτιδα θα τριβόταν από παρθένες σε μπρούτζινους χειρόμυλους.
Ευτυχώς όμως, κάποτε φτάνει η αναλυτική προσέγγιση και ο ορθολογισμός για να ανατρέψουν τις δοξασίες.
Το καλύτερο σύγχρονο ατσάλι είναι αυτό που λιώνει σε ελεγχόμενες συνθήκες και ειδικά αυτό που λιώνει σε κενό αέρος και έτσι αποκλείεται κάθε πιθανότητα οξείδωσης και σχηματισμού του άχρηστου “αφρού” που μπορεί να παγιδευτεί στο ατσάλι και να δημιουργήσει φυσαλλίδες.
Το στερεοποιημένο μέταλλο περνά από έλεγχο με υπέρηχους για να αποκλειστεί κάθε πιθανότητα φυσαλλίδων. Στην μαλακή μορφή το ατσάλι είναι έτοιμο για κοπή.
Παλιά η κοπή γινόταν με το χέρι και με λίμες. Προς τα τέλη του 19ου αιώνα οι εργαλειομηχανές ανέλαβαν τις βαριές δουλειές. Σήμερα οι μηχανές CNC με ακρίβεια κοπής μικρότερη του ενός μικρού, ενός χιλιοστού του χιλιοστού, ξεπέρασαν τα ανθρώπινα χέρια.
Και όταν γίνει η κοπή και η διαμόρφωση του ατσαλιού τότε περνά από θερμική επεξεργασία κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες σε κλειστούς κλίβανους. Η θερμική επεξεργασία ενίοτε περιλαμβάνει και βύθιση σε χαμηλές θερμοκρασίες μέχρι και μείον 200 βαθμούς για ομαλοποίηση της μοριακής δομής του ατσαλιού.
Η μετζοσόλα που ανέφερε ο παραμυθάς ήταν μια δική του παραφθορά της μεθόδου σκλήρυνσης με την χρήση οργανικόυ άνθρακα, συνήθως ανθρακοποιημένα οστά ή δέρματα, που εκτός από σκληρή επιφάνεια έδιναν και τα χρώματα της ταρταρούγας στο μέταλλο. Σήμερα, ο Doug Turnbull στην Αμερική κάνει σκλήρυνση ταρταρούγας σε τόσο ελεγχόμενες συνθήκες που μπορεί να δώσει ότι χρώμα θέλει ο πελάτης σε κάθε σημείο του όπλου. Αυτό βέβαια για όσους αγαπούν την ταρταρούγα και θέλουν αυτό το μίγμα μπλε και καφέ στο όπλο τους. Οι σχεδιαστές που μελετούν τους χρωματικούς συνδυασμούς θα σας πουν ότι το μπλε με το καφέ είναι παράταιρα, όμως η ταρταρούγα συνεχίζει να γοητεύει σε βαθμό που εργαστήρια όπως του Turnbull να βγάζουν καλά λεφτά από αυτό το φινίρισμα.
Η εισδοχή του ορθολογισμού διώχνει τις δοξασίες. Στα μέταλλα η αεροναυπηγική και η διαστημική τεχνολογία ήταν οι καταλύτες που μετέδωσαν την επιστημονική γνώση στο ευρύ κοινό. Στα σκυλιά η γενετική και οι εφαρμογές της, όπως η κλωνοποίηση και τεχνητή γονιμοποίηση, έχουν διώξει την ομίχλη που κάλυπτε την αναπαργωγή των σκυλιών.
Οι παλιοί αναπαραγωγοί, όπως ο Λάβερακ και ο ιερέας Ράσσελ που ανέπτυξαν φυλές όπως το Σέττερ και το τεριέ Τζακ Ράσσελ, είχαν μυστικά. Εχουν γραφτεί πολλά για το ένστικτο που είχαν αυτοί και άλλοι μεγάλοι αναπαραγωγοί σκυλιών. Πως είχαν το “μάτι” που διέκρινε τα κρυφά ταλέντα σκυλιών που άλλοι απέρριπταν και πως έκαναν τα καίρια ζευγαρώματα και άλλα παρόμοια. Αυτό που δεν λένε οι εκθειαστές των παλιών αναπαραγωγών, είναι τις δεκάδες ζευγαρώματα που δεν οδήγησαν πουθενά.
Τελικά, η σύγχρονη γενετική με την πλήρη ανάγνωση του γενετικού κώδικα του σκύλου και τις εφαρμοσμένες τεχνικές δίνουν ακριβή στοιχεία. Ετσι σήμερα ξέρουμε ότι μερικά ζευγαρώματα αναπαράγουν ελαττώματα όπως η δυσπλασία και τα αποφεύγουμε. Αντίστοιχα ξέρουμε ποια ζευγαρώματα είναι τα πιο πιθανά να δώσουν καλά αποτελέσματα.
Καλό λοιπόν το Mumbo Jumbo για το καφενείο, πάει πολύ καλά με το κονιάκ και τους μεζέδες. Ομως να ξέρουμε τα όρια της δοξασίας και να μην μπλέκουμε τις δοξασίες με την επιστήμη. Και πάνω από όλα να μην παραιτούμαστε από την λογική όταν ακούμε τους μύθους των παλιών και μερικών όχι τόσο παλιών παραμυθάδων.
Για περισσότερα δείγματα της δουλειάς ενός αναπαλαιωτή όπλων δείτε τις σελίδες του Doug Turnbull εδώ: http://www.turnbullrestoration.com