ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΕΥΦΥΙΑ ΤΟΥ WILLIAM BAKER
Το BSA Single XII έχει λιτή σιλουέτα που κρύβει πολλά μυστικά.
Το μονόκαννο που βλέπετε στις φωτογραφίες δεν είναι σπάνιο, είναι το αρκετά γνωστό BSA Single XII, ένα μονόκαννο που προφανώς βγήκε μόνο σε διαμέτρημα 12, εξ ου και η ονομασία του μοντέλου.
Ο μηχανισμός του Single XII είναι εξαιρετικά απλός. Δείτε πως ένα ελατήριο ενεργοποιεί σφύρα και σκανδάλη, και πως η σκανδάλη ενσωματώνει και την σχαστηρία.
Ομως μια ματιά στον μηχανισμό αποκαλύπτει μια απλότητα και στιβαρότητα που οδηγεί στην αντίδραση “γιατί δεν το σκέφτηκα αυτό, είναι τόσο απλό!”. Ομως τα απλά κατασκευάσματα συνήθως είναι αποτέλεσμα περίπλοκης σκέψης και μεγάλης γνώσης του αντικειμένου. Και όντως, το BSA Single XII είναι προϊόν ενός μεγάλου εφευρέτη στον κόσμο των όπλων, του ευφυέστατου William Baker.
ΒΑΣΗ ΑΠΛΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ
Ο μηχανισμός οπλισμένος. Δείτε την σύνδεση σφύρας και σχαστηρίας-σκανδάλης.
Δείτε τις φωτογραφίες και προσέξτε πως η βάση του SINGLE XII είναι διαμορφωμένη ολόκληρη, ακόμη και ο υποφυλακτήρας της σκανδάλης, από ένα ενιαίο κομμάτι ατσάλι. Οσοι έχετε μηχανουργικές γνώσεις θα κατανοήσετε ότι το σχήμα βγαίνει με ελάχιστα κοψίματα φρέζας, άρα ήταν φθηνό όπλο στην κατασκευή. Ομως δεν είναι καθόλου φτηνιάρικο.
ΛΙΤΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ
Ο μοχλός ανοίγματος με το ελατήριο του. Ο οδηγός του ελατηρίου δρα και σαν παθητική ασφάλεια που δεν αφήνει το όπλο να ανοίξει οπλισμένο.
Τώρα δείτε τον μηχανισμό πυροδότησης. Ενα μοναδικό ελατήριο κάνει τα εξής: ενργοποιεί την σφύρα, δια μέσω ενός μεταλλικού “Ζ” ενεργοποιεί την σκανδάλη, ενώ μέσω του διχαλωτού οδηγού δίνει αυτόματη ανάσυρση στην σφύρα. Η αυτόματη ανάσυρση στο όπλο με εξωτερική σφύρα (κόκορα) είναι αναγκαία για ασφάλεια. Οταν η σφύρα ανσύρεται αυτόματα μια δεύτερη εγκοπή στο κάτω μέρος της μπλοκάρεται από την σκανδάλη, έτσι η σφύρα δεν μπορεί να έλθε σε επαφή με την βελόνα αν δεν πιεστεί η σκανδάλη.
ΑΔΙΑΣΕΙΣΤΟ ΚΛΕΙΔΙ
Η απλή βάση του Single XII από πάνω. Φαίνεται ο πίρος και το συρταρωτό τμήμα που υποστηρίζει τον πίρο από μπροστά.
Το κλειδί του SINGLE XII είναι ενιαίο με τον μοχλό ανοίγματος που εξέχει από την κάτω μεριά της βάσης. Το κλειδί παρεμβάλλεται μεταξύ του μετάλλου της βάσης και του κλειδιού της κάννης και προσφέρει ένα πολύ ανθεκτικό κλείδωμα. Εχοντας δε σφηνοειδείς επιφάνειες το κλείδωμα αυτό “στρώνει” με τη χρήση και έτσι το σύστημα σπάνια κουνάει.
Η σφύρα και η βελόνα, προσέξτε το πάχος της βελόνας.
Το ελατήριο του κλειδιού έχει εσωτερικό οδηγό ο οποίος δεν επιτρέπει στο όπλο να ανοίξει αν η σφύρα είναι οπλισμένη.
Η χρήση τζαβέτας για την στήριξη του κοντακιού στη βάση είναι μια επιλογή που ξαφνιάζει σε ένα αγγλικό όπλο. Ομως να μην ξεχνάμε ότι αυτό το όπλο είναι εφεύρημα ενός διαφορετικού Αγγλου, όπως θα δούμε παρακάτω.
ΟΥΤΕ ΜΙΑ ΒΙΔΑ
Το εξαιρετικά απλό σίδερο της πάπιας του Single XII.
Η απλότητα της κατασκευής του SINGLE XII είναι επίσης εμφανής στην αποφυγή βιδωτών τμημάτων. Οι βίδες είναι ακριβές στην κατασκευή και μπελαλίδικες στην χρήση. Αντί για βίδες όλα τα τμήματα του SINGLE XII στερεώνονται στη βάση με μασσίφ πίρους γενναίας διατομής. Για εγγυημένη αντοχή και μακροζωία τα κύρια εσωτερικά τμήματα, που δεν είναι πολλά, έχουν πάχος 7 χιλιοστών!
Το κλειδί της κάννης του XII είναι εξαιρετικά απλό και στιβαρό, έχει πάχος 10 χιλιοστών.
Μια ματιά δείχνει πόσα λίγα τμήματα χρειάζεται για να κατασκευαστεί ένα σοβαρό όπλο όταν ο εφευρέτης είναι ευφυής. Η σφύρα, ο οδηγός, η σκανδάλη, το “Ζ”, το ελατήριο και τρεις πίροι αποτελούν το σύνολο του πυροδοτικού μηχανισμού. Δύο ακόμη εξαρτήματα, το κλειδί και η βελόνα, με δύο ακόμη πίρους και δύο ελατήρια συμπληρώνουν το σύνολο των τμημάτων. Συνολικά το Single XII έχει 14 εσωτερικά τμήματα, σε σύγκριση με μια φωτιά ενός δίκαννου που έχει 19 μόνο πάνω στην μια φωτιά!
Μια παρατήρηση για την σφύρα. Το πίσω της μέρος είναι κυκλικό και διαμορφωμένο έτσι ώστε όταν η σφύρα είναι σε θέση ανάπαυσης να φράζει την εγκοπή και να μην αφήνει χώματα και άλλα ανεπιθύμιτα αντικείμενα να μπαίνουν στον μηχανισμό.
ΚΟΝΤΑΚΙ ΧΩΡΙΣ ΠΕΡΙΠΛΟΚΕΣ
Η παράλληλη ουρά και η απουσία εξοχών επιτρέπουν την κατασκευή ενός απλού και φθηνού κοντακιού.
Η ουρά της βάσης είναι παράλληλη, πράγμα που απλοποιεί την κατσκευή του κοντακιού. Επίσης τα “μάγουλα” του κοντακιού εφαρμόζουν σε ανάλογες σφηνωτές υποδοχές στη βάση. Δηλαδή το όπλο αυτό είναι σχεδιασμένο για απλή και γερή κατασκευή με μηχανές. Το ίδιο σύστημα εφαρμογής κοντακιών στη βάση χρησιμοποιεί και η Baikal στα όπλα της. Ποιος αντέγραψε ποιον είναι θέμα για άλλο άρθρο. Το δε σίδερο της πάπιας είναι ίσως το πιο απλό που υπάρχει σε οποιοδήποτε όπλο.
Το πέλμα του συγκεκριμένου όπλου είναι το εργοστασιακό.
Το κλειδί της κάννης είναι η πεμπτουσία της απλότητας. Ενα κλειδί με μια κυρτή εσοχή μπροστά, όπου γαντζώνει στον πίρο, και μια εγκοπή πίσω, είναι όλο και όλο. Το πάχος του είναι 10 χιλιοστά. Δεν υπάρχουν ενδιάμεσα κλειδιά για να περιπλέξουν την εφαρμογή της κάννης στη βάση ή την όποια μελλοντική επισκευή. Ομως μπροστά από τον πίρο των καννών υπάρχει συρταρωτό ατσάλινο τμήμα που ενισχύει τον πίρο και κατανέμει τις δυνάμεις στη βάση.
Η εργονομία του BSA Single XII φαίνεται εδώ όπου ένα χέρι πιέζει τον μοχλό ανοίγματος……
….και το όπλο ανοίγει ενεργοποιώντας τον εξολκέα.
Οπως όλα σχεδόν τα μονόκαννα του 20ου αιώνα το SINGLE XII προσφερόταν μόνο σε διαμέτρημα 12 με κάννη 76 εκατοστών και φουλ τσοκ. Με το φουλ ο πελάτης είχε την ευχέρεια να το ανοίξει.
Ο ΕΦΕΥΡΕΤΗΣ WILLIAM BAKER 1858-1934
Ο αντίχειρας φτάνει την σφύρα εύκολα. Η πίεση που απαιτείται για την όπλιση είναι μηδαμινή.
Το μονόκαννο SINGLE 12 ήταν μια από τις δευτερεύουσες πατέντες του Baker. Ηταν όμως μια από τις πιο δημοφιλείες διότι πάνω σε αυτό το σύστημα φτιάχτηκαν πολλά όπλα με ολόκληρες φωτιές. Η υιοθέτηση του συστήματος με το “Ζ” και του ελατηρίου σπιράλ επέτρεπαν την κατασκευή φωτιάς με μηδαμινό κόστος και πολλά αγγλικά όπλα με ολόκληρες φωτιές εφάρμοσαν το σύστημα. Τα όπλα έχουν τρεις εμφανείς πίρους στο εξωτερικό της φωτιάς αντί για τους πέντε που βλέπουμε στις φωτιές τύπου Holland.
Οι μεγαλύτερες πατέντες του Baker όμως ήταν το σύστημα με ολόκληρες φωτιές που έγινε γνωστό ως Lancaster 12/20 διότι επέτρεπε την κατασκευή όπλων διαμετρήματος 12 που ζύγιζαν όσο ένα 20άρι.
Εξίσου γνωστό ήταν και το σύστημα εξολκέων με ελατήρια σπιράλ που βλέπουμε στα όπλα Boss καθώς και στα χειροποίητα και πανάκριβα ρωσσικά όπλα.
Η σφύρα οπλισμένη μετά από ελάχιστη διαδρομή. Προσέξτε επίσης ότι η σφύρα είναι χαμηλή και δεν είναι ορατή όταν σκοπεύουμε.
Ο Baker ήταν ένας ειδικός στην χρήση ελατηρίων και στην πολύπλευρη εκμετάλλευση ενός ελατηρίου για να κάνει πολλές δουλειές. Σε μια πατέντα του 1916 ο Baker χρησιμοποιεί ένα ελατήριο σπιράλ για να κάνει το όπλο να έχει αυτόματο άνοιγμα, αυτόματη όπλιση και βέβαια πυροδότηση της σφύρας, δηλαδή τρεις δουλειές από ένα άθραυστο ελατήριο σπιράλ.
Η μονή σκανδάλη με επιλογέα αποτέλεσε αντικείμενο τριών τουλάχιστον διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας του Baker, αλλά το επιστέγασμα της εφευρετικότητας του ήταν το σουπερποζέ που σχεδίασε και κατασκεύαζε πριν το 1915. Ηταν ένα όπλο χαμηλού προφίλ, με κλειδιά που θυμίζουν κάτι ανάμεσα σε Perazzi και Beretta SO, μηχανισμό στην πλάκα της σκανδάλης, ή με ολόκληρες φωτιές τύπου 12/20. Ελάχιστα σουπερποζέ του Baker σώζονται σήμερα και είναι ενδεικτικό του σεβασμού που χαίρει η μνήμη του εφευρέτη ότι το τελευταίο που πουλήθηκε ήταν από την συλλογή του αξέχαστου ειδικού συγγραφέα περί όπλων, του Geoffrey Boothroyd.
Το BSA SINGLE XII βρίσκεται στο Gun and Knife Classics στην οδό 25ης Μαρτίου στα Μελίσσια, τηλέφωνο 210-6138049.