ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΕΙ ΦΘΗΝΟ ΚΑΛΟ ΟΠΛΟ;
Δεν ήταν όλοι οι Βρετανοί κατασκευαστές τυφλά προσηλωμένοι στα παραδοσιακά πρότυπα. Ο Σκωτσέζος Αλεξ Μάρτιν σε μερικά δίκαννα είχε καταργήσει την ρίγα. Τα όπλα του είναι γνωστά για το αιθέριο ζύγισμα τους.
Από το 1985 όταν ξεκίνησα να δημοσιογραφώ για το κυνήγι και τα περί αυτού είχα εκφράσει την άποψη ότι είναι δυνατή η κατασκευή καλών όπλων σε χαμηλό κόστος. Η άποψη μου έχει ξενίσει μερικούς που επιμένουν ότι το καλό είναι αναγκαστικά χειροποίητο, αναγνωρίσιμο και για αυτό ακριβό.
Τι είναι λοιπόν το καλό κυνηγετικό όπλο;
Δεν είμαι αγγλόπληκτος στα όπλα, αλλά αναγνωρίζω ότι οι Αγγλοι έδωσαν έναν ορισμό του καλού κυνηγετικού όπλου που στέκει και σήμερα σαν βασικό κριτήριο. Ο Αγγλος πρωτομάστορας Manton είπε ότι το καλό κυνηγετικό όπλο είναι δίκαννο, με βάρος γύρω στα 3 κιλά και ικανό να ρίξει γόμωση γύρω στα 32 γραμμάρια (το βάρος του όπλου διά του 96). Η συνταγή στέκει μέχρι σήμερα διότι το κυνήγι δεν έχει αλλάξει.
Οι μαθητές του Manton εξελίχθηκαν στους καλύτερους οπλοκατασκευαστές του κόσμου, ή τουλάχιστον στους πιο ακριβοπληρωμένους. Τα όπλα τους άφησαν εποχή και σήμερα είναι συλλεκτικά. Τα καινούργια τους μοντέλα αρχίζουν από τις 60 000 Ευρώ και ανεβαίνουν απότομα.
Είναι δυνατόν να φτάσει ένα δίκαννο των 1500 Ευρώ την ποιότητα ενός όπλου που κοστίζει 60 000;
Η απάντηση είναι ένα ηχηρό ΝΑΙ, ΜΠΟΡΕΙ.
Για να επιτευχθεί αυτό το εγχείρημα χρειάζεται μια ανάλυση των ουσιωδών συστατικών του καλού και μια απόρριψη των επουσιωδών.
Το μονόκαννο Argyle ξεφεύγει από τα αγγλικά πρότυπα σε βαθμό που ακόμη και σήμερα είναι επαναστατικό.
Η διασκόσμηση με την μορφή σκαλίσματος και “καλής καρυδιάς” δεν χρειάζεται διότι δεν προσφέρει τίποτε το λειτουργικό. Μπορούμε δε να πούμε ότι η “καλή καρυδιά” με τα πολλά νερά μάλλον μειώνει την λειτουργικότητα του όπλου αφου πάσχει από αντοχή.
Μερικά συστήματα του καλού όπλου, όπως το εννοούν οι Αγγλοι, υιοθετήθηκαν επειδή ήταν χρήσιμα στο αγγλικό κυνήγι με παγανιστάδες. Η αυτόματη όπλιση, οι αυτόματοι εξολκείς, η αυτόματη ασφάλεια και το υποβοηθούμενο άνοιγμα είναι παντελώς άχρηστα στο ελληνικό κυνήγι, ίσως σε κάθε είδος μη αγγλικού κυνηγίου. Οταν αφαιρεθούν όλα αυτά μειώνεται σημαντικά το κόστος.
Υπάρχουν και κάποια άλλα στοιχεία, όπως οι ρίγες στις κάννες που δεν έχουν λόγο ύπαρξης. Οι ρίγες είναι εκεί επειδή ήταν εκεί από την εποχή των εμπροσθογεμών. Η ύπαρξη τους δεν βασίζεται σε καμία λογική και καμία μηχανική ανάγκη. Οι ρίγες αποτελούν ένα σημαντικό ποσοστό του κόστους ενος ζευγαριού καννών.
Αν λοιπόν αφαιρέσουμε τα άχρηστα το κόστος κατεβαίνει σημαντικά, όχι όμως στα 1500 Ευρώ που είναι ο στόχος. Για να γίνει αυτό πρέπει να δούμε εκ βάθρων την διαδικασία κατασκευής ενός καλού όπλου και ποια είναι τα ουσιώδη, αυτά που δεν μπορούν να αφαιρεθούν χωρίς να χαθεί ο ορισμός “καλό”.
Το Holland Dominion, ένα λιτό σχήμα με ολόκληρες φωτιές τύπου Back Action είναι μια σιλουέτα που αξίζει να μελετηθεί σε βάθος όταν μιλάμε για το καλό δίκαννο.
Αυτά είναι η αντοχή στη χρήση, το ζύγισμα και αυτό που οι Αγγλοι αποκαλούν Handling και εμείς θα λέγαμε ευχρηστία. Είναι γεγονός ότι ένα καλό αγγλικό κυνηγετικό δίκαννο έχει ένα μοναδικό ζύγισμα, στα χέρια δίνει την αίσθηση ότι κινείται χωρίς καμία προσπάθεια από τον χειριστή του. Αυτή η αίσθηση δίνεται στο όπλο κατά την διαδικασία κατασκευής από τον μάστορα που είναι χρεωμένος με το τελείωμα του όπλου. Για να πετύχει αυτή την αίσθηση ο Finisher, όπως τον λένε στην Αγγλία, αφαιρεί μικροποσότητες μετάλλου από τις κάννες, το μπροστινό μέρος του όπλου, και ξύλο από το κοντάκι. Ακούγεται σαν δουλειά που απαιτεί περισσότερο ταλέντο παρά αναλυτική μηχανική.
Ομως ο Αγγλος Γκαφ Τόμας, που εκτός από συγγραφές για τα όπλα ήταν και μηχανολόγος και μάλιστα εγκριτος, απέδειξε ότι η δυναμική αίσθηση του όπλου είναι αντικείμενο ανάλυσης. Ο Τόμας μάλιστε επιννόησε μια απλή μηχανή, ένα δυναμόμετρο, για τα όπλα. Ειρωνεία της τύχης ήταν ότι το καλύτερα ζυγισμένο όπλο που δοκιμάστηκε στην μηχανή του Τόμας δεν ήταν αγγλικό, ήταν ένα γαλλικό Darne. Να τονιστεί εδώ ότι όταν ζούσα στην Αγγλία, ένα Darne R-15 ήταν φθηνότερο από μια καραμπίνα Remngton 1100. Είναι λοιπόν εφικτή η ενσωμάτωση του καλόυ ζυγίσματος όχι με την χρονοβόρα δουλειά του Finisher αλλά με στο στάδιο της σχεδίασης και της σωστής κατανομής της μάζας του υλικού ενός δίκαννου. Η απουσία της ρίγας βοηθά σε αυτό τα μέγιστα.
Σύγχρονο και πανάκριβο σουπερποζέ Holland, ένα παράδειγμα προς αποφυγή διότι φτιάχνεται με στόχο τους νεόπλουτους πελάτες που μάλλον δεν θα το βγάλουν ποτέ στο βουνό.
Η αντοχή δεν είναι ούτε αυτή μυστήριο. Είναι θέμα ανάλυσης και υπολογισμού στοιχείων όπως οι πιέσεις που δέχεται ένα όπλο στην συνήθη χρήση, οι πιέσεις δοκιμής, οι πιέσεις που ίσως δεχτεί από ένα υπεργομωμένο φυσίγγι και γενικά κάθε καταπόνηση στην χρήση και πιθανή κατάχρηση. Επίσης υπολογίσιμα είναι τα στοιχεία ατσαλιών που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή όπλων. Από αυτά τα στοιχεία βγαίνουν οι διαστάσεις που πρέπει να έχει ένα πλαγιόκαννο σε κάθε σημείο ανάλογα με το είδος του ατσαλιού που θα επιλεγεί.
Και ερχόμαστη στην αισθητική. Είναι ηλίου φαεινότερο ότι τα ακριβά όπλα είναι ακριβά επειδή πρωτίστως ικανοποιούν κάποιο αισθητικό κριτήριο. Το σκάλισμα και το καλό ξύλο είναι μέρος της αισθητικής αλλά όχι όπως νομίζουν πολλοί το κυρίαρχο μέρος.
Η αισθητική μπορεί να διαιρεθεί σε δύο τομείς: α-την εγγενή αισθητική του σχήματος και της γραμμής του όπλου, και β-στην επιδερμική διακόσμηση που αφορά το σκάλισμα, χρώμα και νερά του ξύλου.
Horsley, ο οπλοκατασκευαστής από την θρυλική πόλη York, κατασκεύαζε όπλα ύψιστης ποιότητας με απλουστευμένο μηχανισμό κλειδώματος.
Και πάλι αξίζει να τονιστεί ότι η αισθητική δεν είναι αφηρημένη έννοια απρόσιτη στην ανάλυση. Υπάρχουν αρχές, όπως ο Χρυσός Κανόνας, που δίνουν έναν μπούσουλα για την αισθητική κάθε αντικειμένου και βέβαια του κυνηγετικού όπλου. Και βέβαια αυτή η βασική αισθητική μπορεί να ενσωματωθεί, όπως και το ζύγισμα, στην αρχική σχεδίαση.
Εχοντας ενασωματώσει τα ουσιώδη στο στάδιο της σχεδίασης είναι απλό πράγμα να μεταφερθεί το σχέδιο στο μέταλλο. Εδώ επεισέρχεται η σύγχρονη τεχνολογία με εργαλεία όπως το λογισμικό CAD-CAM και οι εργαλειομηχανές που το υλοποιούν. Σε περασμένα άρθρα της Οπλογνωσίας έχετε δει βίντεο από μηχανές CNC να δημιουργούν τα πιο δύσκολα σχήματα μέσα σε λίγα λεπτά. Αυτή η δυνατότητα των σύγχρονων μηχανών δεν έχει περάσει απαρατήρηση από τους “μεγάλους κατασκευαστές” και έτσι όλοι σχεδόν την χρησιμοποιούν στα “χειροποίητα” όπλα τους.
Η περιπλοκή του μηχανισμού αυτόματου ανοίγματος δεν χρειάζεται σε ένα σύγχρονο πλαγιόκαννο. Ο κάτοχος είναι ικανός να ανοίγει το όπλο του μόνος του!
Με αυτά τα μηχανήματα στην διαμόρφωση των μεταλλικών και ξύλινων μερών του σύγχρονου καλού όπλου είναι απόλυτα εφικτή η κατασκευή ενός καλού όπλου στο κόστος των 1500 Ευρώ. Με τι θα μοιάζει αυτό το όπλο; Πως θα λειτουργεί;
Οπως αρμόζει σε ένα καλό όπλο θα είναι κατασκευασμένο από δύο υλικά: ατσάλι καλής ποιότητας και ξύλο καρυδιάς. Εκτός από το μπρούτζινο σκόπευτρο δεν θα έχει άλλο υλικό.
Εξωτερικά θα έχει κλασσικό φινίρισμα μετάλλου, ένα απαλό γκρι στη βάση και μαύρες κάννες. Το κοντάκι του θα είναι από ισόβενη σκέτη καρυδιά σωστά ξηραμένη και φινιρισμένη με λάδι. Το κοντάκι του θα βιδώνει με τζαβέτα για εύκολη πρόσβαση στον μηχανισμό
Θα είναι με χειροκίνητη οπλιση, θα είναι κάποιο είδος κοκοροτούφεκου αλλά εφοδιασμένο με παθητική ασφάλεια αυξημένης αξιοπιστίας. Ολα του τα ελατήρια θα είναι ελικοειδή. Δεν θα έχει ούτε μια βίδα, όλα τα τμήματα θα συγκρατούνται με μασσίφ ατσάλινους πίρους.
Απλουστευμένος μηχανισμός βασισμένος στις πατέντες του William Baker βρίσκεται σε αγγλικά δίκαννα όπως αυτό το Vickers.
Οι κάννες του θα είναι χωρίς ρίγες, ή τουλάχιστον χωρίς μόνιμα κολλημένες ρίγες.
Το ζύγισμα του θα είναι όσο καλό, αν όχι καλύτερο, από ένα αγγλικό όπλο του μεσοπολέμου. Οι σκανδάλες του θα έχουν την ίδια καλή αίσθηση, θα ζυγίζει 3 κιλά περίπου και θα ρίχνει όλα τα φυσίγγια της αγοράς αλλά θα είναι ιδανικό για 32 γραμμάρια και βέβαια θα έχει πιστοποίηση για ατσάλινα σκάγια.
Φατσικά το όπλο θα μοιάζει με ένα γαλλικό Ideal ή ένα σκωτσέζικο Dickson ή MacNaughton. Η ομοιότητα δεν είναι πιθηκισμός, αυτή προσφέρεται σύμφωνα με το σύστημα λειτουργείας που δεν θα είναι ούτε με ολόκληρες ούτε με μισές φωτιές αλλά ούτε και Blitz, δηλαδή πάνω στην πλάκα της σκανδάλης. Θα είναι ένα απλούστατο σύστημα με ελάχιστα κινούμενα μέρη.
Μπορεί να φτιαχτεί αυτό το φανταστικό όπλο σήμερα στην Ελλάδα; Ναι.
Θα φτιαχτεί; Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Ας τα αφήσουμε για μιαν άλλη φορά.