Θα αποτολμήσω μια πρόβλεψη περί των οικονομικών με ολίγον κυνήγι. Το θέμα δεν είναι της ειδικότητας μου, αλλά η τακτική των ημερών νομιμοποιεί τους πάντες να κάνουν οικονομικές αναλύσεις.
Οτι ακολουθεί γράφεται πάντα με γνώμονα αυτό που έλεγε η αείμνηστη Χρυσταλλένη Ζάρμπα, δασκάλα στην τετάρτη τάξη του δημοτικού, που μου έμαθε περισσότερα γράμματα σε ένα χρόνο από ότι με έμαθαν στο πανεπιστήμιο του Λονδίνου σε τέσσερα. Ελεγε λοιπόν η δεσποσύνη Χρυσταλλένη: “πας μετά Χριστόν προφήτης γάιδαρος”.
Η μόνη πραγματικά βαριά βιομηχανία της Ελλάδας δεν είναι ο τουρισμός, όπως λένε μερικοί. Η οικοδομή και οι κατασκευές είναι η πραγματικά μεγάλη μας βιομηχανία και μάλιστα καθετοποιημένη σε μεγαλύτερο βαθμό από κάθε άλλη αφού αυτή η βιομηχανία περιλαμβάνει κάθε φάση, από την διδασκαλία της αρχιτεκτονικής μέχρι την τελική αγορά του κτιρίου στην εγχώρια αγορά.
Ενα τεράστιο πεδίο ανάπτυξης υπάρχει ανεκμετάλλευτο για αυτή την βαριά βιομηχανία: τα παρακμάζοντα κέντρα των μεγάλων πόλεων της Ελλάδας. Το πρόβλημα των κέντρων είναι κοινό σε όλες της μεγάλες πόλεις και είναι άμεση επίπτωση των λανθασμένων πολιτικών του παρελθόντος- πχ αθρόα αντιπαροχή, ανύπαρκτη αισθητική ή περιβαλλοντική αντίληψη.
Και γιατί να ανοίξει τώρα η φάση της αναμόρφωσης των αστικών κέντρων; Διότι μέχρι τώρα οι μεγαλοπαράγοντες των κατασκευών είχαν άλλους στόχους, πχ τα Ολυμπιακά έργα, ενώ οι μικρότεροι κατασκευαστές βολεύονταν με την “ανάπτυξη” των παρθένων περιαστικών περιοχών, συνήθως χωρίς κανένα οργανωμένο σχέδιο αστικής ανάπτυξης. Ρόλο επίσης παίζει η επιταχυνόμενη και ίσως σχεδιασμένη παρακμή των κέντρων.
Ταυτόχρονα υπάρχει και ένα δημογραφικό θέμα που δεν θέλαμε να δούμε μέχρι τώρα: η στασιμότητα και η γήρανση του πληθυσμού που σημαίνει λιγότερη ζήτηση για μονοκατοικίες στα περίχωρα και αυξημένη ζήτηση για μικρότερα διαμερίσματα στα κέντρα των πόλεων. Αυτό το φαινόμενο ήδη παρατηρείται στις μεγάλες πόλεις της Αμερικής και της Ευρώπης. Και όπως όλα τα φαινόμενα υπάρχει και εδώ αλλά δεν το συζητάμε διότι ακόμη δεν έχει δοθεί η εντολή στα επίσημα ΜΜΕ να το συζητήσουν (κακίες ενός freelance; Ισως!).
Οταν οι μεγάλοι κατασκευαστές θα είναι έτοιμοι να δείτε που θα γίνει συζήτηση για αναπλάσεις μαμούθ στα κέντρα πόλεων με αυτοχρηματοδότηση που θα εξυμνείται διότι δεν θα επιβαρύνει τα δημόσια ταμεία και τα…. γνωστά.
Πως αυτό επηρεάζει το κυνήγι;
Η πρώτη επίδραση θα είναι η μετακίνηση του “αναπτυξιακού” ενδιαφέροντος από τις παρθένες βουνοπλαγιές και τα κάθε είδους “πάρκα”. Το όποιο ενδιαφέρον στράφηκε προς αυτές τις περιοχές βασιζόταν σε μια λανθασμένη εκτίμηση των ευρωεπιδοτήσεων. Επί εποχής Λαλιώτη στο υπουργείο περιβάλλοντος θεωρήθηκε ότι η “προστασία” του περιβάλλοντος θα δρούσε σαν μοχλός ανάπτυξης και έτσι βάλαμε στο σχέδιο Νατούρα 2000 είκοσι τοις εκατό της Ελλάδας. Ομως στην πορεία έγινε κατανοητό ότι η Ευρώπη δεν ήταν διατεθειμένη να χρηματοδοτεί αυτές τις περιοχές εσαεί και κάπου εγκαταλείφθηκε η πολιτική της ανάπτυξης μέσα από την μουσειοποίηση της ελληνικής υπαίθρου. Τελικά το μόνο που μας έμεινε από την ανοησία αυτή είναι η αφαίρεση του ενός πέμπτου της Ελλάδας από την ανάπτυξη, κάτι που δεν μας έκαναν ούτε ξένοι κατακτητές.
Με τους μεγάλους κατασκευαστές να ασχολούνται με τα αστικά κέντρα είναι λογικό ότι θα μειωθεί το ενδιαφέρον και η ενασχόληση με την ύπαιθρο. Αυτά τα μεγαλεπίβολα σχέδια για εθνικά πάρκα, δρυμούς και άλλα παρδαλά δεν ειναι ανάπτυξη. Οι τουρίστες που θα μας έρχονται στο μέλλον είναι ανατολικοευρωπαίοι και αυτοί έχουν μπόλικα ωραία ορεινά μέρη, τα “πάρκα” της Πίνδου και του Πάρνωνα δεν τους συγκινούν. Αυτοί οι τουρίστες θέλουν θάλασσα, νυκτερινή ζωή και ξεκούραση. Οι τουρίστες των βουνών θα είναι αυτοί που ήταν πάντα, και η μεγαλύτερη ομάδα από αυτούς τους τουρίστες είμαστε εμείς, οι κυνηγοί.
Σε εποχές οικονομικής στενότητας ελάχιστοι είναι τόσο βιτσιόζοι που θα προτιμούν να στερούνται τα βασικά για να πάνε στο βουνό μέσα στο καταχείμωνο. Να δείτε που αυτό θα γίνει κατανοητό ακόμη και στους διαδρόμους του υπουργείου περιβάλλοντος και κλιματικής αλλαγής.