11/1/09
Σκόπευση με αεροβόλο ελατηρίου ΤΧ200 σε αγώνα ανοικτού πεδίου στη Γερμανία. Είναι βέβαιο ότι αυτό το αεροβόλο έχει περάσει από εντατικό Tuning για να μπορεί να αναταγωνιστεί με τα αεροβόλα προσυμπιεσμένου αέρα που κυριαρχούν στους αγώνες.
Η λέξη Tuning σημαίνει κούρδισμα, όπως αυτό που γίνεται στο πιάνο από ειδικούς για να βρει το όργανο την αρμονία του.. Κάτι παρόμοιο γίνεται με το Tuning του αεροβόλου, ο ειδικός επεμβαίνει και απαλείφει τα ανεπιθύμιτα φαινόμενα ενώ εισάγει επιθυμιτές ιδιότητες. Η βελτίωση σε σύγκριση με το εργοστασιακό αεροβόλο είναι έντονη, κάποτε είναι νύχτα με τη μέρα.
Το αναπόφευκτο και απόλυτα δικαιολογημένο ερώτημα είναι: αν το Tuning βελτιώνει τόσο έντονα ένα εργοστασιακό αεροβόλο γιατί δεν το κάνουν τα ίδια τα εργοστάσια;
Οταν δούμε με λεπτομέρεια τι γίνεται σε ένα Tuning θα γίνει κατανοητό γιατί αυτό δεν γίνεται από το εργοστάσιο, ακόμη και στην περίπτωση πολύ καλών και ακριβών αεροβόλων.
ΕΛΑΤΗΡΙΑ ΚΑΙ TUNING
Η διαδικασία του Tuning είναι μια υπόθεση που αφορά κυρίως τα αεροβόλα ελατηρίου. Ισως διότι ο μηχανισμός ελατηρίου είναι αυτός που παρουσιάζει τις περισσότερες ιδιοτροπίες, ίσως επειδή είναι ιστορικά ο πιο παλιός και γνωστός.
Για να αρχίσει η διαδικασία του Tuning πρέπει να υπάρχει γνώση για το τι γίνεται μέσα σε ένα αεροβόλο όταν αυτό ρίχνει. Ερευνα για τα φαινόμενα που σημειώνονται μέσα στο αεροβόλο ελατηρίου έχει γίνει από τον Αγγλο Gerald Cardew που δημιούργησε ένα εργαστήριο μελέτης του αεροβόλου και μελέτησε κάθε φάση της λειτουργείας του. Τα φαινόμενα αυτα περιγράφονται στο βιβλίο του Cardew με τίτλο “The Airgun from Trigger to Target” (Το αεροβόλο από τη σκανδάλη στον στόχο).
BSA που έχει περάσει ένα μέτριο Tuning αλλά έχει και κοντάκι φτιαγμένο από τον μερακλή κάτοχο του.
Μερικά από τα φαινόμενα που καταγράφει ο Cardew είναι η συστροφή του ελατηρίου όταν συμπιέζεται και εκτονώνεται, η παλινδρόμηση του ελατηρίου κατά την εκτόνωση, η τριβή του πιστονιού στα τοιχώματα του κυλίνδρου, η επίδραση της οπής μεταφοράς του συμπιεσμένου αέρα από τον κύλινδρο στην κάννη και άλλα. Ο κατάλογος των λεπτομερειών που επηρεάζουν την απόδοση του αεροβόλου είναι μεγάλος. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ένα αεροβόλο για να δουλέψει στην μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα χρειάζεται επέμβαση σε πολλά σημεία.
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Η λέξη είναι το κλειδί. Μέγιστη αποτελεσματικότητα δεν σημαίνει μέγιστη δυνατή ισχύ. Σημαίνει την μέγιστη δυνατή απόδοση σε ενέργεια (άρα και ταχύτητα) που μπορεί να δώσει ένας μηχανισμός σε βάθος χρόνου και όχι για μερικές βολές.
Υπάρχουν διάφοροι μαθηματικοί τύποι για την εξακρίβωση της μέγιστης αποτελεσματικότητας που μπορεί να πιάσει κάθε αεροβόλο ανάλογα με την χωρητικότητα του κυλίνδρου και την δύναμη του ελατηρίου του. Η τέχνη του Tuner είναι να φτάσει όσο το δυνατό πιο κοντά σε αυτό το θεωρητικό επίπεδο δύναμης αλλά να αυξήσει ταυτόχρονα την χρηστικότητα της δύναμης σε ένα αεροβόλο, θα έχει δηλαδή ακρίβεια, ομοιομορφία ταχυτήτων από βολή σε βολή, με μειωμένη αναπήδηση και με καλή αίσθηση σκανδάλης και ομαλή όπλιση.
Παλιά αεροβόλα BSA περιστοιχίζουν ένα σύγχρονο Super Ten. Τα παλιά αεροβόλα ίσως να είναι η καλύτερη αρχή για Tuning και αυτά που θα δώσουν τα πιο έντονα αισθητά αποτελέσματα.
ΤΡΙΒΗ- Ο ΕΧΘΡΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑΛΟΤΗΤΑΣ
Η τριβή μεταξύ μεταλλικών τμημάτων, όπως για παράδειγμα μεταξύ του μοχλού όπλισης και του κυλίνδρου, δίνει μια κακή αίσθηση στα χέρια ενώ αυξάνει και την προσπάθεια όπλισης. Το ίδιο συμβαίνει σε κάθε σημείο στο αεροβόλο όπου μέταλλο τρίβεται με μέταλλο- μεταξύ πιστονιού και κυλίνδρου, μεταξύ κάννης και των σιαγώνων που την συγκρατούν.
Αν δούμε την διαδικασία απάλειψης των τριβών, τότε γίνεται κατανοητή η αδυναμία των εργοστασίων να ενσωματώσουν το Tuning στην παραγωγή. Ο Tuner εντοπίζει κάθε σημείο τριβής και δουλεύοντας με ψιλές λίμες και ψιλά ντουκόχαρτα λεαίνει αυτά τα σημεία σε βαθμό που οι εφατπόμενες επιφάνειες είναι λείες σαν γυαλί και κυλούνε η μια πάνω στην άλλη σαν καλολαδωμένα ρουλεμάν.
Το πιστόνι μπορεί να χρειαστεί τορνίρισμα ώστε να μικρύνει η διάμετρος του σε ένα μεγαλό μέρος του σώματος του για να μην υπάρχει τριβή με τα τοιχώματα του κυλίνδρου. Ο ίδιος ο κύλινδρος, ανάλογα με το είδος φλάντζας που έχει το πιστόνι, δερμάτινη ή συνθετική, θα χρειαστεί και την ανάλογη λείανση. Η κάννη, στα σπαστά όπλα, μπορεί να εφοδιαστεί με ροδέλες από τεφλόν ώστε να μην υπάρχει τριβή μεταξύ της και των σιαγώνων του αεροβόλου.
Είναι κατανοητό ότι αυτή η δουλειά παίρνει χρόνο, και στο εργοστάσιο μαζικής παραγωγής αυτός ο χρόνος δεν υπάρχει. Αν γίνει η δουλειά στο εργοστάσιο το κόστος θα ανεβάσει την λιανική τιμή κατακόρυφα. Εχοντας υπόψη ότι μερικοί μόνο πελάτες είναι απαιτητικοί σε βαθμό που θα θελήσουν να βελτιώσουν το αεροβόλο τους με ένα καλό Tuning, είναι πιο οικονομικό να βγουν τα αεροβόλα στην αγορά με φινίρισμα μηχανής και όχι χειροποίητο. Αξίζει να τονιστεί εδώ ότι τα σύγχρονα αεροβόλα ενσωματώνουν τα “μαθήματα” των Tuner και είναι πολύ καλύτερα από τα αεροβόλα του παρελθόντος.
Παλιό BSA του 1908. Είναι ένα εξαιρετικά απλό αεροβόλο και ιδανικό για Tuning από ερασιτέχνες, διότι είναι εύκολο στην αποσυναρμολόγηση και απαιτεί απλή βελτίωση για να γίνει κάτι το ιδιαίτερο.
ΕΛΑΤΗΡΙΟ- Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΑΕΡΟΒΟΛΟΥ
Το ελατήριο είναι η πηγή ισχύος σε ένα αεροβόλο και έχει την τιμητική του στο Tuning. Το ελατήριο, είτε το εργοστασιακό είτε ένα νέο από εξειδικευμένους κατασκευαστές, θα χρειαστεί προσεκτική μεταχείριση.
Το ελατήριο πρέπει να ταιριάζει στο χώρο του, αυτό ακούγεται ευνόητο όμως δεν γίνεται συχνά κατανοητό. Οταν συμπιεστεί ένα ελατήριο οι σπείρες αγγίζουν η μια την άλλη. Αυτή είναι η μέγιστη δυνατή συμπίεση. Ενα ελατήριο με χοντρές σπείρες μπορει μεν να χωρά στον κύλινδρο αλλά το πάχος δεν του επιτρέπει να οπλίσει. Είναι λοιπόν ευνόητο ότι το ελατήριο πρέπει να είναι στα μέτρα του κυλίνδρου.
Οταν το ελατήριο εφαρμόζει στον κύλινδρο τότε πρέπει να μειωθούν τα ανεπιθύμιτα φαινόμενα, οι δονήσεις, παλινδρομήσεις και συστροφές. Ανάλογα με τον τύπο του αεροβόλου αυτό γίνεται με την εγκατάσταση οδηγών ελατηρίου που εφαρμόζουν μέσα στο ελατήριο και αποσβαίνουν τις δονήσεις, ενώ μπορεί να μπει και εξωτερικό χιτώνιο από λεπτό πλαστικό.
Για την απάλειψη της συστροφής, που είναι το φαινόμενο που οδηγεί στις χειρότερες δονήσεις και το χαρακτηριστικό “τουάνγκ” του ελατηρίου, ο δικός μας Tuner, ο Γιωργος Γκουτής της Dragon Arms, έχει αναπτύξει μια έξυπνη πατέντα. Ο Γκουτής εφαρμόζει ρουλεμάν μεταξύ ελατηρίου και του μπλόκ του κλείστρου. Το ρουλεμάν επιτρέπει στο ελατήριο να πάρει στροφές κατά την όπλιση και να τις αντιστρέψει ομαλά κατά την εκτόνωση. Εχοντας δει από κοντά την περιστροφή του κλείστρου σε μερικά αεροβόλα με το Mangusta Tuning που κάνει ο Γκουτής, κατανόησα την συμβολή που έχει το ρουλεμάν στην βελτίωση του αεροβόλου. Το πρόβλημα είναι ότι για να μπει το ρουλεμάν πρέπει το σχήμα του αεροβόλου να παρέχει τον απαιτούμενο χώρο, δυστυχώς δεν είναι όλα τα αεροβόλα ικανά να δεχτούν το ρουλεμάν.
Ρουλεμάν από σύστημα Mangusta Tuning του Γιώργου Γκουτή. Εδώ τα ρουλεμάν είναι εγκατεστημένα πάνω στο μπλοκ της σκανδάλης. Η δουλειά είναι εξαιρετικά ακριβής και όπως είναι κατανοητό επιβάλλει αλλάγες στο μήκος του ελατηρίου.
ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ
Το αεροβόλο που έχει περάσει από πλήρες Tuning οπλίζουν εύκολα, με μια αίσθηση ομαλότητας που έχει χαρακτηριστεί “μεταξένια”. Η σκανδάλη τους είναι δουλεμένη και ρυθμισμένη για τέλεια αίσθηση, ενώ όταν ρίξουν δεν παρουσιάζουν καμία δόνηση. Ρίχνουν ξερά, δίνοντας την αίσθηση ότι ρίχνουν εύκολα, σχεδόν αδύναμα. Ομως όταν μετριέται η ταχύτητα του βλήματος με όργανα μέτρησης δείχνουν ότι όχι μόνο έχει αυξηθεί η ταχύτητα, αλλά ταυτόχρονα υπάρχει μεγάλη ομοιομορφία ταχύτητας από βολή σε βολή. Επιπλέον το Tuning κρατά τις ιδιότητες του για αρκετά χρόνια πριν χρειαστεί σέρβις, σαφώς περισσότερα από το εργοστασιακό όπλο, διότι δουλεύει χωρίς “ζόρι”.
Είναι προφανές ότι το Tuning είναι δουλειά που απαιτεί γνώση, τέχνη και πείρα. Είναι δυνατό για τον ερασιτέχνη που έχει τα μέσα να λύσει ένα αεροβόλο με ασφάλεια και χωρίς να του προξενήσει ζημιά, και έχει τις απαιτούμενες γνώσεις, να κάνει ένα αρκετά καλό Tuning μόνος του. Χωρίς ταχόγράφο και πρέσσα για αποσυμπίεση του ελατηρίου η δουλειά δεν γίνεται, αυτά είναι απαραίτητα. Αν θέλετε να επιδοθείτε στο Tuning αρχιστε με ένα παλιό αεροβόλο που χρειάζεται ανακαίνιση και πειραματιστείτε χωρίς το ρίσκο να χαλάσει ένα καλό και ακριβό αεροβόλο. Το πρώτο πείραμα θα σας δείξει αν έχετε την υπομονή και παρατηρητικότητα για να κάνετε την ίδια δουλειά σε ένα ακριβό αεροβόλο. Αν δεν έχετε τα απαιτούμενα εργαλεία και διάθεση τότε αφήστε τη δουλειά σε επαγγελματίες.