Τη φράση του τίτλου την είχε πει πριν είκοσι περίπου χρόνια ο τότε διευθυντής της αγγλικής Westley Richards. Λίγα χρόνια αργότερα ο διευθυντής παραγωγής της Purdey, ο Bruce Owen, έγραψε ένα εκτεταμένο άρθρο στο έγκριτο περιοδικό “Shooting Sportsman” για την χρήση μηχανών CNC στην παραδοσιακή οπλοκατασκευή. Τονίζεται το “παραδοσιακή” διότι το 2010, χρονιά του άρθρου του Owen, η βιομηχανική οπλοκατασκευή, όπως και άλλοι τομείς κατασκευών είχαν ήδη υιοθετήσει την τεχνολογία CNC.
Το βίντεο δείχνει φρέζα CNC πέντε αξόνων να διαμορφένι έναν φορέα κλείστρου αυτόματου τουφεκιού. Προσέξτε πως η μηχανή συνδυάζει τόρνο και φρέζα καθώς και την ταχύτητα κοπής.
Τι σημαίνει CNC; (COmputer Numerical Control). Πρόκειται για τον έλεγχο εργαλειομηχανών με υπολογιστές. Αντί τα μέτρα και η κίνηση της μηχανής να ελέγχονται από άνθρωπο, ελέγχονται από μηχανή που έχει προγραμματιστεί από άνθρωπο. Και για να γίνει χρήση εργαλειομηχανών CNC προηγείται η χρήση προγραμμάτων σχεδίασης CAD (Computer Aided Design).
Πριν δούμε τα υπέρ και κατά των νέων τεχνολογιών CNC και CAD ας δούμε την χρήση εργαλειομηχανών στην παραδοσιακή οπλοκατασκευή.
Γράφοντας το 1910, ο οπλοκατασκευαστής Greener στο βιβλίο του Το Οπλο και η Εξέλιξη Του, έκδοση του 1910, στο απόγειο της χρυσής εποχής του χειροποίητου λειόκαννου στην Αγγλία, γράφει πως η χρήση εργαλειομηχανών είναι απόλυτα θεμιτή στην χειροποίητη οπλοκατασκευή. Οι μηχανές που ανέφερε ο Greener ήταν τόρνοι, φρέζες και λειαντικές παλινδρομικές μηχανές. Αυτή η τελευταία, η λειαντική μηχανή, δίνει μια νέα οπτική γωνία στα λεγόμενα όσων αρέσκονται να τονίζουν τις τέλειες χειροποίητες λειάνσεις των αγγλικών χειροποίητων όπλων.
Οσοι έχουν έστω και λίγη εμπειρία από μεταλλοτεχνία μπορούν να διακρίνουν τα ίχνη της χρήσης μηχανών όταν αποσυναρμολογήσουν ένα χειροποίητο δίκαννο. Τα σημάδια του κοπτικού φρέζας δεν μπορούν να κρυφτούν όλα! Το καπάκι του δίκαννου Ανσον-Ντήλυ, οι εσωτερικές επιφάνειες της φωτιάς στις ολόκληρες φωτιές, ειδικά στις φωτιές τύπου Pinless όπου ο άξονας διαμορφώνεται με την αφαίρεση του γύρω μετάλλου, μιλούν δυνατά για τη χρήση εργαλειομηχανών.
Ο μηχανισμός Birmingham Action, πάνω στον οποίο βασίστηκε η πλειονότητα των αγγλικών όπλων με μισές φωτιές, κατασκευαζόταν από την Westley Richards αρχικά και μετά από την Scott σε μηχανισμούς που πωλούνταν σε κατασκευαστές ως βάση για όπλα διαφόρων ποιοτήτων. Ενα βασικό γνώρισμα του τύπου Birmingham Action είναι ο μασσίφ πίρος καννών. Αυτός ο πίρος πρέπει αναγκαστικά να γίνει από φρέζα, ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΣΤΟ ΧΕΡΙ! Από τις 97 συν φάσεις μηχανουργικής κατεργασίας, οι 36 αφορούσαν την διαμόρφωση του πίρου. Αρθρο για το συγκεκριμένο θέμα εδώ
https://oplognosia.com/?p=13978
Η τεχνολογία CNC λοιπόν δεν κομίζει κάτι καινούργιο στην οπλοκατασκευή. Απλά την εκσυγχρονίζει. Αυτό έκανε και η πρώτη χρήση εργαλειομηχανών το 1900, εκσυγχρονισε την κατασκευή με λίμα και πλάνες χειρός.
Με μια διαφορά που δεν υπήρχε το 1900: η χρήση μηχανών CNC ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ ΤΗΝΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ δηλαδή του όπλου. Το εξηγεί ο Bruce Owen απλά και καθαρά στο άρθρο του το 2010. Παραθέτω μια γρήγορη περίληψη των λόγων που το CNC φέρνει βελτίωση.
Τα σημεία αυτά φαίνονται και στα βίντεο μηχανών CNC επί το έργω που συνοδεύουν το κείμενο αυτό.
1- Ενα σφίξιμο της δουλειάς στη μηχανή. Οι σύγχρονες μηχανές CNC έχουν πολλαπλούς άξονες κοπής. Το εργαλείο που κόβει και αφαιρεί μέταλλο μπορεί να προσεγγίσει τη δουλειά, το τμήμα υπό κατεργασία, από διάφορες γωνίες, άξονες. Αυτή η ικανότητα είναι σημαντική, τόσο σημαντική που οι μηχανές CNC κατονομάζονται ανάλογα με τον αριθμό αξόνων κοπής που προσφέρουν, πχ πέντε αξόνων, και πάει λέγοντας.
Η δυνατότητα κοπής πολλαπλών αξόνων σημαίνει ότι η δουλειά σφίγγει πάνω στη μηχανή μια φορά και μένει εκεί μέχρι να ολοκληρωθεί όλη η διαδικασία μηχανουνουργικής κατεργασίας. Δεν υπάρχει λύσε δέσε, χάσε βρες μέτρα. Το αποτέλεσμα είναι μεγαλύτερη ακρίβεια διαστάσεων στην τελική δουλειά.
Για την ακρίβεια κατασκευής δείτε το σχόλια του διάσημου εφαρμοστή βάσεων Peter Nelson εδώ
https://oplognosia.com/?p=14523
2- Επιβάλλεται η χρήση ποιοτικών ατσαλιών. Η δουλειά σε μηχανή CNC γίνεται με ψηλές ταχύτητες κοπής, συνήθως με συνεχή ροή ψυκτικού και η δουλειά, το κομμάτι υπό κατεργασία, δέχεται σημαντικές δυνάμεις. Για να αντέξει το υλικό πρέπει να είναι ανθεκτικό, με άλλα λόγια να είναι ποιοτικό ατσάλι πιστοποιημένης αντοχής.
Η παλιά οπλοκατασκευή του 1900 χρησιμοποιούσε το κατώτατο είδος ατσαλιού, αυτό που αγγλικά λέγεται Mild Steel και περιέχει χαμηλά ποσοστά άνθρακα.
3- Υπάρχει δυνατότητα συνεχούς παρακολούθησης της δουλειάς σε πραγματικό χρόνο και άμεση διόρθωση σχεδιαστικών λαθών. Οντας ηλεκτρονικά τα μηχανήματα CNC μπορούν να συνδέονται, και στις περισσότερες περιπτώσεις όντως συνδέονται, με δίκτυα που επιτρέπουν στους σχεδιαστές να παρακολουθούν την κατασκευή και να ελέγχουν τις διαστάσεις της δουλειάς. Ακόμα και αν ο σχεδιαστής βρίσκεται μακριά ή ακόμα και σε άλλη χώρα από την χώρα κατασκευής.
4- Μείωση κόστους λόγω μείωσης της συσσώρευσης ημικατεργασμένων όπλων. Παλιά, όσο και αν δεν θέλουν να το λένε οι “μεγάλοι οπλοκατασκευαστές” υπήρχε στοκάρισμα, συσσώρευση, ημικατεργασμένων όπλων που περίμεναν μέχρι να έλθει παραγγελία. Αυτή η πρακτική είναι λογική όταν αναλογιστούμε τα διαφορετικά διαμετρήματα και μεγέθη βάσεων στα δίκαννα. Θα ήταν παραλογισμός να στηθεί μια φρέζα για να κόψει βάσεις διαμετρήματος 20 και να κόψει μόνο μια για την τρέχουσα παραγγελία. Η οικονομική λογική επιβάλλει να κοπούν περισσότερες και να στοκαριστούν για μελλοντικές ανάγκες. Αυτή η πρακτική είναι μεν λογική αλλά και δαπανηρή. Οι ημιτελείς στοκαρισμένες βάσεις έχουν κόστος και αυτό το χρήμα δεσμεύεται για άγνωστο χρόνο.
Οπως παρατηρεί ο Owen, με τη χρήση CAD και CNC δεν υπάρχει λόγος για στοκάρισμα ημιτελών όπλων. Το στοκάρισμα βρίσκεται στο ηλεκτρονικό αρχείο και αρκεί μια εντολή για να κατασκευαστεί μια βάση. Πρόκειται για σημαντική οικονομία ειδικά σε δίκαννα με αρχική τιμή τις δεκάδες χιλιάδες Ευρώ.
5-Επισπευση του χειροποίητου μέρους της παραγωγής. Τόσο παλαιότερα όσο και τώρα, μετά την μηχανουργική επεξεργασία έρχεται η φάση της εφαρμογής με λίμα και κάπνα. Αυτό το τελικό “χάδι” είναι το ουσιαστικό μέρος της χειροποίητης κατασκευής. Οπως λένε οι τεχνίτες εφαρμοστές των μεγάλων αγγλικών εταιρειών (Purdey, Westley Richards Holland and Holland) η αρχική διαμόρφωση με CNC διευκολύνει αφάνταστα την δουλειά του εφαρμοστή. Επειδή η CNC αποδίδει τμήματα πολύ κοντά στις τελικές διαστάσεις η τελική εφαρμογή γίνεται πιο εύκολη, πιο γρήγορη και πιο ακριβής.
Μερικά σύγχρονα μηχανήματα, όπως οι μηχανές ηλεκτροδιάβρωσης, μπορούν μέσα σε λεπτά να δώσουν τέλεια διαμορφωμένη δουλειά που δεν χρειάζεται περαιτέρω εφαρμογή, όπως πχ το τρύπημα της βάσης για τον πίρο των καννών. Παλαιότερα αυτή η δουλειά γινόταν σε πολλαπλές φάσεις, αρχικό τρύυπημα, καθάρισμα με αλεζουάρ, διαμόρφωση εξωτερικής πατούρας και άλλα. Τώρα όπως αναφέρει ο Peter Nelson “το στέλνεις στην ηλεκτροδιάβρωση και έρχεται πίσω τέλειο”. Αυτός κάτι ξέρει από εφαρμογές.
Ο Bruce Owen θέτει ένα ρητορικό ερώτημα σχετικά με την τεχνική τελειότητα που αποδίδει η τεχνολογία CNC:
“Τα όπλα που κατασκευάζονται σε τέτοιο υπέρτατο βαθμό τελειότητας χάνουν τον “χαρακτήρα” τους;
Ισως μόλις τώρα να βρίσκουν τον χαρακτήρα στον οποίον στόχευαν οι σχεδιαστές τους.”
Εχοντας υπόψη την ταχύτητα με την οποία οι πρώτοι Αγγλοι κατασκευαστές, όπως Purdey, Greener, Boss, Holland, Westley Richards, υιοθέτησαν νέες και αδοκίμαστες πατέντες στα τέλη του 19ου αιώνα, ίσως να είναι σωστή η άποψη του Owen. Φανταστείτε πόσο γρήγορα θα έπεφταν πάνω στην τεχνολογία CNC άτομα σαν τον James Purdey the younger, αν είχαν την ευκαιρία.
Υστερόγραφο: Η συνήθης ατάκα των οπλοκατεσκευαστών χειροποίητων όπλων είναι ότι η παραγωγή απαιτεί χρόνο, συχνά χρόνια διότι όλα τα μέρη του όπλου κατασκευάζονται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του πελάτη, άρα δεν υπάρχει στοκ όπλων. Η παρακάτω πληροφορία είναι από αξιόπιστη πηγή αλλά δεν μπορεί να διασταυρωθεί. Ωστόσο είναι ενδιαφέρουσα.
Ο βασιλιάς της Αγγλίας Γεώργιος E¨ περήγγειλε ένα δίκαννο Churchill, εταιρείας γνωστής για τα χειροποίητα.
Η παραγγελία του βασιλιά ετοιμάστηκε σε λιγότερο από μια εβδομάδα. Αυτά για την χρονοβόρα χειροποίητη κατασκευή. Κάτι τέτοια θυμίζουν την φράση του Bob Brister “αν δεν σε έχει δουλέψει Αγγλος δεν έχεις ζήσει!”.
Υστερόγραφο 2– Καταθέτω μια προσωπική εμπειρία. Βρέθηκα στο γραφείο του Sandro Lucchini ιδιοκτήτη της Amritalia και σε μια μεριά ήταν ένας οπλοβαστός από καρυδιά που φιλοξενούσε πέντε εξαιρετικά δίκαννα με ολόκληρες φωτιές σε διαμετρήματα από 36 έως 12 μάγκνουμ. Ηταν μια ειδική παραγγελία για Αμερικανό πελάτη.
“Χειροποίητα” σχολίασα.
“Οχι! Η βασική διουλειά είναι στη φρέζα. Θέλω οι γωνιές να είναι σωστές γωνιές” απάντησε ο Lucchini και με το χέρι έκανε την κίνηση της κάθετης κοψιάς. Το ανθρώπινο χέρι ήλθε μετά την μηχανή για το τελικό τελείωμα.